Trợ lý AI được dùng chủ yếu cho công việc năng suất và nghiên cứu, phản ánh vai trò ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo trong lao động trí óc hiện đại.
Các tác nhân AI là những hệ thống có khả năng tự động thực hiện nhiệm vụ dựa trên mô hình tạo sinh, lâu nay được mô tả như trợ lý ảo có thể đặt vé, lên lịch họp hay xử lý các yêu cầu lặp lại thay người dùng.
Tuy nhiên, một nghiên cứu quy mô lớn của Đại học Harvard vừa công bố lại hé lộ một bức tranh hoàn toàn khác về cách con người thực sự sử dụng những công cụ này.
Theo phân tích hàng trăm triệu tương tác ẩn danh trên trình duyệt Comet và Comet Assistant của Perplexity, hơn 57% hoạt động của tác nhân AI liên quan đến các nhiệm vụ nhận thức, chứ không phải các thao tác hành chính đơn giản.
Cụ thể, 36% hành động phổ biến phục vụ mục đích năng suất và quy trình làm việc; 21% còn lại dành cho học tập và nghiên cứu.
Nghiên cứu được đánh giá là nỗ lực lớn đầu tiên nhằm đo lường thói quen sử dụng tác nhân AI, trong đó tập trung trả lời ba câu hỏi, gồm: ai dùng trợ lý AI, họ dùng với tần suất thế nào và họ giao phó những nhiệm vụ gì.
Kết quả cho thấy các nhiệm vụ liên quan đến năng suất cũng có tỉ lệ giữ chân người dùng cao nhất. Những người bắt đầu bằng các tác vụ học tập hoặc nghiên cứu có xu hướng tiếp tục sử dụng dài hạn.
Điều này diễn ra trong bối cảnh các công ty trên toàn cầu đang tăng tốc áp dụng AI. Phát hiện của Harvard thách thức hình dung phổ biến rằng tác nhân AI chủ yếu phục vụ các công việc vặt vãnh. Thay vào đó, người dùng đang xem chúng như công cụ hỗ trợ tư duy, học hỏi và giải quyết vấn đề.
Perplexity nhận định: “Dữ liệu cho thấy chúng ta đang bước vào một nền kinh tế trí tuệ lai. Tác nhân AI đang mở rộng quy mô công việc nhận thức của con người, và mức độ gắn bó sẽ còn sâu sắc hơn khi công cụ hoàn thiện”.
Dù 2025 được kỳ vọng là năm của các tác nhân AI, nhưng tốc độ áp dụng thực tế vẫn chưa bùng nổ như dự đoán.
Nhiều chuyên gia, trong đó có nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI) Andrej Karpathy, bày tỏ hoài nghi về lộ trình phát triển: “Gọi đây là năm của tác nhân AI là quá mức. Mô tả chính xác hơn phải là một thập kỷ”.
Nghiên cứu cũng phân tích nghề nghiệp của người dùng Comet. Trong đó, các lĩnh vực như marketing, bán hàng, quản lý và khởi nghiệp lại ghi nhận mức độ gắn bó với AI cao nhất.
Dữ liệu cho thấy người dùng tận dụng tác nhân AI để giải quyết khó khăn đặc thù của từng ngành. Trong tài chính, 47% câu hỏi liên quan đến nhiệm vụ năng suất; trong khi sinh viên có 43% câu hỏi về học tập và nghiên cứu.
Thú vị hơn, hành vi sử dụng thường “tiến hóa” khi người dùng bắt đầu bằng câu hỏi đơn giản như gợi ý phim, rồi dần chuyển sang yêu cầu phức tạp như gỡ lỗi mã hay tóm tắt báo cáo tài chính.
Một khi họ đã bước vào nhóm tác vụ này, họ hiếm khi quay lại mức sử dụng thông thường.
Nghiên cứu của Harvard mở ra một góc nhìn mới là tác nhân AI không còn chỉ là công cụ hỗ trợ thao tác, mà đang trở thành bạn đồng hành trong lao động trí óc, là một yếu tố có thể định hình lại cách con người học, làm việc và ra quyết định.
