Là địa phương có diện tích rừng và đất lâm nghiệp lớn, công tác quản lý và bảo vệ rừng được Quảng Ninh xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Cụ thể hóa Quyết định 177/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án nâng cao năng lực cho lực lượng kiểm lâm trong công tác quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng giai đoạn 2021-2030, Quảng Ninh đã ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số vào thực địa. Bước đi đột phá này nâng cao rõ rệt hiệu quả giám sát, giúp lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, ngăn chặn sớm các sự cố và giảm thiểu tối đa nguy cơ gây thiệt hại về rừng.
Nhờ đầu tư tháp quan trắc lửa rừng hiện đại, Đội bảo vệ rừng chuyên trách số 3 thuộc Ban Quản lý (BQL) rừng phòng hộ, đặc dụng miền Tây có thể theo dõi và giám sát chặt chẽ diện tích rừng được giao mọi lúc, mọi nơi. Hệ thống tháp quan trắc giúp lực lượng kiểm lâm dễ dàng quan sát, chủ động phát hiện sớm đám cháy hay sự cố bất thường ngay từ khi mới phát sinh, đặc biệt là trong những ngày thời tiết nắng nóng cao điểm.
Với việc ứng dụng công nghệ hiện đại, áp lực tuần tra thủ công của đơn vị đã giảm bớt đáng kể mà vẫn đảm bảo tính kịp thời và hiệu quả tối đa. Toàn bộ diện tích hơn 3.000ha rừng trải dài trên 4 tiểu khu được lực lượng chức năng bảo vệ an toàn và duy trì trạng thái giám sát nghiêm ngặt 24/24 giờ. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy hiệu quả từ các chính sách đầu tư trang thiết bị, góp phần nâng cao năng lực quản lý và giữ vững màu xanh cho những cánh rừng phòng hộ, đặc dụng.
Ông Nguyễn Đức Tâm, Đội trưởng Đội bảo vệ rừng chuyên trách số 3, chia sẻ: Trước khi có tháp canh lửa, việc phát hiện các vụ cháy nhỏ bị động, dẫn đến việc tiếp cận và xử lý hiện trường thường chậm trễ. Giờ đây, hệ thống tháp canh kết hợp camera nhiệt hiện đại đã khắc phục hoàn toàn nhược điểm này bằng cách tự động phát hiện đám cháy ngay từ khi mới âm ỉ phát sinh và truyền tín hiệu tức thì về trung tâm kiểm soát. Nhờ nguồn thông tin cảnh báo sớm, chính xác đó, lực lượng tại chỗ có thể lập tức huy động nhân lực, phản ứng nhanh chóng để dập tắt đám cháy ngay từ giờ đầu, bảo vệ an toàn cho toàn bộ diện tích rừng quản lý.
Việc ứng dụng công nghệ số hiện đại trong công tác quản lý và bảo vệ rừng được Chi cục Kiểm lâm thành phố chính thức đưa vào vận hành từ đầu năm 2026. Trọng tâm của hệ thống này là Trung tâm Giám sát điều hành cảnh báo cháy rừng được đặt ngay tại trụ sở Chi cục Kiểm lâm. Nơi đây đóng vai trò là đầu mối tiếp nhận, phân tích và xử lý dữ liệu liên quan đến nguy cơ cháy rừng. Từ trung tâm, các thông tin cảnh báo tại những khu vực có lắp đặt hệ thống quan trắc được điều phối một cách nhanh chóng và chính xác.
Để tối ưu hóa hiệu quả giám sát, lực lượng chức năng bố trí 7 tháp quan trắc tiên tiến tại các địa bàn trọng điểm. Đồng thời, 18 thiết bị bay không người lái cũng được đưa vào khai thác nhằm mở rộng tối đa phạm vi theo dõi từ trên cao. Sự kết hợp này tạo nên mạng lưới giám sát toàn diện, giúp bao quát chặt chẽ các vùng rừng có nguy cơ biến động lớn. Nhờ có mắt thần từ tháp canh và thiết bị bay, mọi dấu hiệu bất thường trên các thảm rừng đều được ghi nhận ngay tức thì. Nguồn dữ liệu số hóa sắc nét là cơ sở quan trọng giúp lực lượng kiểm lâm nhanh chóng xác minh chính xác hiện trạng thực tế. Ban Chỉ huy có thể lập tức điều động nhân lực và phương tiện ứng phó kịp thời, ngăn chặn hiệu quả các sự cố ngay từ khi mới phát sinh.
Theo anh Phạm Thành Trung, chuyên viên quản lý CNTT, Chi cục Kiểm lâm thành phố, việc áp dụng tháp quan trắc và camera AI đòi hỏi đội ngũ kỹ thuật phải nhanh chóng làm chủ công nghệ quản lý hiện đại. Anh cùng đồng nghiệp chủ động số hóa toàn bộ dữ liệu về địa danh, vị trí các tháp canh và tọa độ các vùng rừng trọng điểm lên hệ thống. Từ nền tảng dữ liệu chính xác này, phần mềm thông minh có thể tự động phân tích, khoanh vùng các nghi vấn về nhiệt hoặc khói để lực lượng chức năng kịp thời ứng phó.
Với diện tích rừng và đất lâm nghiệp rộng lớn trên 430.000ha, Quảng Ninh đối mặt với nhiều thách thức trong công tác quản lý do địa hình chủ yếu là núi cao và bị chia cắt mạnh. Trước thực tế đó, việc chủ động ứng dụng công nghệ số và các thiết bị hiện đại đã trở thành giải pháp then chốt giúp thành phố nâng cao rõ rệt hiệu quả bảo vệ rừng. Bước đột phá về công nghệ này không chỉ giảm thiểu tối đa áp lực về nhân lực tuần tra trực tiếp vốn gặp nhiều khó khăn do địa hình hiểm trở. Hệ thống thông minh còn giúp rút ngắn tối đa thời gian phát hiện các sự cố bất thường, phát đi cảnh báo sớm từ những dấu hiệu đầu tiên. Nhờ vậy, lực lượng chức năng luôn ở thế chủ động để tối ưu hóa hiệu quả ứng phó, kịp thời ngăn chặn và xử lý chính xác mọi tình huống nguy cấp xảy ra trên thực địa.
Ông Nguyễn Thanh Khương, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm thành phố, khẳng định: Việc ứng dụng công nghệ mới góp phần nâng cao rõ rệt năng lực quan trắc, giám sát rừng toàn diện. Từ những tín hiệu tích cực bước đầu, Chi cục sẽ đề xuất xây dựng thêm các trạm quan trắc và tích hợp thêm nhiều công nghệ hiện đại hơn nữa vào công tác quản lý. Đơn vị ưu tiên bảo vệ nghiêm ngặt các cánh rừng đóng vai trò là nguồn sinh thủy quan trọng và các khu vực phục vụ phát triển du lịch sinh thái của thành phố. Đặc biệt, hệ thống giám sát thông minh này sẽ được chú trọng mở rộng cho các vùng biển đảo, nơi có địa hình biệt lập và gặp nhiều khó khăn trong việc tuần tra thủ công.
