Những chuyển động mạnh mẽ từ hạ tầng số, cải cách hành chính đến mô hình tổ chức bộ máy đô thị mới đang biến các phường vùng biên Móng Cái trở thành “nhịp cầu” thương mại, logistics và du lịch tầm vóc quốc tế. Nơi địa đầu Tổ quốc, không gian phát triển mới đang rộng mở, khẳng định vị thế cửa ngõ kết nối giao thương giữa Việt Nam và các nước ASEAN với thị trường Trung Quốc rộng lớn.
Ba “mũi nhọn” chiến lược trên bản đồ đô thị cửa khẩu
Hoạt động giao thương hàng hóa XNK, XNC diễn ra sôi động, nhộn nhịp tại các cửa khẩu, lối mở khu vực biên giới Móng Cái. Tại Lối thông quan cầu Bắc Luân I, cầu Bắc Luân II, các xe container nối đuôi nhau làm thủ tục XNK hàng hóa, người dân và du khách làm thủ tục XNC qua lại biên giới; còn tại Lối mở Km3+4, việc vận chuyển nông, thủy sản sang thị trường Trung Quốc duy trì đều đặn.
Những hoạt động này diễn ra trực tiếp trên địa bàn các phường Móng Cái 1, Móng Cái 2 và Móng Cái 3 - những đơn vị hành chính giữ vai trò trung tâm trong các dịch vụ cửa khẩu và đô thị biên giới.
Theo số liệu từ Hải quan cửa khẩu Quốc tế Móng Cái (Chi cục Hải quan Khu vực VIII), từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã làm thủ tục cho 2.013 doanh nghiệp với 190.952 tờ khai, tổng kim ngạch XNK đạt 11,324 tỷ USD. Trong đó, riêng tại cửa khẩu Quốc tế Móng Cái tiếp nhận 71.815 tờ khai với kim ngạch đạt 4,005 tỷ USD.
Hoạt động XNC cũng ghi nhận lượng người và phương tiện qua lại tăng cao. Tổng số phương tiện vận tải xuất nhập cảnh đạt 185.145 lượt (tăng 5% so với cùng kỳ năm 2025). Lượng hành khách qua cửa khẩu đạt hơn 5,06 triệu lượt, tăng 27%; trong đó khách du lịch đạt trên 1,51 triệu lượt (tăng 32%) và cư dân biên giới đạt hơn 3,54 triệu lượt (tăng 24%). Nhờ đó, số thu ngân sách nhà nước từ hoạt động XNK đạt gần 2.756 tỷ đồng, tăng 68% so với cùng kỳ.
Các kết quả trên phản ánh sự phát triển về hạ tầng và công tác quản lý tại khu vực cửa khẩu. Các địa phương khu vực Móng Cái đang từng bước hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, mở rộng dịch vụ kho bãi và logistics để đáp ứng nhu cầu giao thương ngày càng tăng giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Trong không gian phát triển mới của đô thị biên giới, ba phường Móng Cái 1, Móng Cái 2 và Móng Cái 3 đóng vai trò là những “trụ cột” chuyên biệt hóa, tạo nên hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh, vừa tương hỗ vừa bứt phá.
Sở hữu các hạ tầng then chốt như cầu Bắc Luân I, cầu Bắc Luân II cùng hệ thống hạ tầng kho bãi, phường Móng Cái 1 giữ vị trí “đầu tàu” trong hoạt động giao thương. Địa phương hiện hội tụ hơn 20 doanh nghiệp logistics lớn với hệ thống kho lạnh đáp ứng trên 2.500 container 40 feet (tương đương 50.000 tấn hàng hóa) và tổng diện tích kho bãi bốc xếp khoảng 130.000m².
Chỉ tính riêng trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng thu ngân sách trên địa bàn phường Móng Cái 1 đạt 828,003 tỷ đồng, đạt tới 94,9% chỉ tiêu cả năm. Toàn phường có 2.936 hộ kinh doanh đang hoạt động (100% nộp thuế theo phương thức kê khai) và 75 doanh nghiệp thành lập mới. Lĩnh vực du lịch của Móng Cái 1 ghi nhận bước tiến lớn với 2,63 triệu lượt khách ghé thăm, mang lại doanh thu dịch vụ du lịch đạt 6.312 tỷ đồng.
Ông Nguyễn Thanh Hải, Chủ tịch UBND phường Móng Cái 1, cho biết: “Phường Móng Cái 1 xác định rõ vai trò là hạt nhân trung tâm của Khu kinh tế cửa khẩu. Phường đang tập trung mọi nguồn lực phát triển hạ tầng, nâng cao hiệu quả đầu tư công, từng bước hình thành hệ sinh thái thương mại - logistics hiện đại. Trọng tâm trong giai đoạn này là phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành triển khai Đề án Cửa khẩu thông minh Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc) tại cầu Bắc Luân I và cầu Bắc Luân II. Với việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và nhận diện sinh trắc học, chúng tôi đặt mục tiêu tối ưu hóa thời gian thông quan, giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp, mở ra cơ hội kết nối thương mại đột phá.”
Song song đó, Móng Cái 1 cũng đang khẩn trương đẩy nhanh công tác quy hoạch, tạo điều kiện thu hút các dự án trọng điểm như Khu công nghiệp phía Nam Lục Lầm (240ha), Cụm công nghiệp Hải Xuân 01 và 02 (111ha), mở ra dư địa phát triển bứt phá cho tương lai.
Nếu Móng Cái 1 là trung tâm giao thương hàng hóa sôi động thì phường Móng Cái 2 đang từng bước hướng tới điểm đến du lịch, dịch vụ chất lượng cao. Nơi đây sở hữu các không gian trải nghiệm văn hóa, nghỉ dưỡng đẳng cấp, thu hút lượng lớn du khách trong và ngoài nước.
Chỉ trong tháng 7/2026, phường Móng Cái 2 đã đón tới 121.758 lượt du khách. Hoạt động kinh doanh dịch vụ phát triển mạnh mẽ với 352 doanh nghiệp đang hoạt động sôi nổi cùng hàng ngàn hộ kinh doanh cá thể. Thu ngân sách nhà nước của phường 7 tháng đầu năm đạt trên 255,1 tỷ đồng, đạt 68,53% dự toán được giao.
Ông Phạm Văn Hoan, Chủ tịch UBND phường Móng Cái 2, cho biết:“Chúng tôi đặt mục tiêu xây dựng Móng Cái 2 trở thành Phường Du lịch xanh, thông minh, thân thiện. Phường đã chính thức phê duyệt Đề án phát triển sản phẩm du lịch đến năm 2030, tầm nhìn 2035, trong đó ưu tiên phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch biên giới gắn với bảo tồn văn hóa địa phương. Cùng với đó, phường tăng cường quản lý môi trường kinh doanh du lịch, vận hành hiệu quả đường dây nóng hỗ trợ du khách và ứng dụng chuyển đổi số mạnh mẽ trong quản lý hạ tầng đô thị. Sự hài lòng của du khách và chất lượng sống của cư dân chính là thước đo thành công cho sự phát triển của đô thị Móng Cái 2”.
Nằm ở vị trí chiến lược kết nối hệ thống giao thông đường thủy và đường bộ, phường Móng Cái 3 ghi dấu ấn mạnh mẽ với vai trò là trung tâm công nghiệp, logistics phụ trợ và là “đầu mối” của Lối mở Km3+4 sông Ka Long.
Điểm nhấn quan trọng tại địa bàn là Khu công nghiệp Hải Yên; Dự án mở rộng Khu bến bãi tại Km3+4 sông Ka Long do Công ty Cổ phần Thành Đạt làm chủ đầu tư, vừa được Ban Quản lý Khu kinh tế Quảng Ninh chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư tại Quyết định số 58/QĐ-BQLKKT ngày 12/2/2026. Dự án này không chỉ nâng cao năng lực bốc xếp, lưu giữ hàng hóa nông, thủy sản xuất khẩu, mà còn tạo điều kiện cho các dịch vụ hỗ trợ logistics phát triển đồng bộ.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, kinh tế phường Móng Cái 3 tăng trưởng vượt bậc, thu ngân sách đạt 464,941 tỷ đồng, đạt 102,6% dự toán tỉnh giao. Phường đã thu hút thành lập mới 25 doanh nghiệp, 2 hợp tác xã và 237 hộ kinh doanh. Đặc biệt, Móng Cái 3 còn là địa phương đi đầu trong hoạt động đối ngoại nhân dân khi chính thức ký kết “Bản Thỏa thuận về thiết lập quan hệ địa phương hữu nghị” với Chính quyền nhân dân TP Đông Hưng (Trung Quốc).
Ông Phạm Thành Trung, Bí thư Đảng ủy phường Móng Cái 3, cho biết:“Lợi thế của Móng Cái 3 nằm ở sự kết hợp giữa kinh tế công nghiệp - logistics và hiệu quả từ công tác đối ngoại biên giới. Việc nâng cấp hạ tầng bến bãi Km3+4 sông Ka Long cùng chính sách thúc đẩy xuất nhập khẩu nông, thủy sản đang biến địa bàn trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng biên giới. Việc củng cố quan hệ hữu nghị hợp tác trực tiếp với thành phố Đông Hưng (Trung Quốc) giúp địa phương giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho nhân dân và doanh nghiệp hai bên giao lưu, hợp tác kinh doanh bền vững.”
Khơi thông không gian phát triển mới
Sự bứt phá mạnh mẽ về kinh tế-xã hội của ba phường không chỉ ở những chỉ số kinh tế hay những công trình hạ tầng riêng lẻ, mà là kết quả của một chiến lược đổi mới toàn diện về thể chế, quản trị đô thị và tư duy phát triển.
Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi các địa phương khu vực biên giới Móng Cái cùng cả nước vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp và triển khai các đề án sắp xếp, sáp nhập khu phố tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Tại phường Móng Cái 3, việc thu gọn từ 17 khu phố xuống còn 7 khu phố nhận được sự đồng thuận tuyệt đối của nhân dân. Trung tâm Phục vụ hành chính công tại các phường hoạt động ngày càng chuyên nghiệp với tỷ lệ giải quyết hồ sơ trước và đúng hạn đạt trên 93,4%, tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến và số hóa thủ tục đạt xấp xỉ 100%.
Các địa phương cũng đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện: Từ việc chuẩn hóa dữ liệu chuyên ngành y tế, tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử trên VNeID cho toàn dân, đến việc triển khai hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt tại 100% hộ kinh doanh biên mậu.
Một trong những dự án đột phá mang tầm vóc quốc gia đang được triển khai tại đây là Dự án Cửa khẩu thông minh Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc). Theo phương án quy hoạch, hai bên sẽ tổ chức hai luồng chức năng riêng biệt: Luồng du lịch tại cầu Bắc Luân I và luồng vận tải hàng hóa tại cầu Bắc Luân II.
Giai đoạn 1 (năm 2026) tập trung hoàn thiện hạ tầng công nghệ và kết nối dữ liệu; Giai đoạn 2 (2027-2030) sẽ mở rộng, hoàn thiện toàn bộ hệ thống vận hành tự động. Khi hoàn thành, cửa khẩu thông minh sẽ cho phép phương tiện vận tải thông quan 24/7, tự động hóa quy trình kiểm tra sinh trắc học và giám sát hàng hóa bằng AI, giúp rút ngắn thời gian thông quan chỉ tính bằng phút, giảm đáng kể chi phí logistics cho doanh nghiệp hai nước.
Nằm trong Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái đến năm 2040 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, việc phê duyệt điều chỉnh các quy hoạch phân khu A1, A2, A3 (tỷ lệ 1/2000) trong giữa năm 2026 đang mở ra một không gian phát triển đô thị hoàn chỉnh, hiện đại.
Đó là một không gian đô thị hướng biển, gắn liền với sông Ka Long, vừa hiện đại, thông minh nhưng vẫn giữ trọn nét thanh bình, đậm đà bản sắc văn hóa biên cương. Các hành lang kinh tế, khu công nghiệp sạch, cụm logistics thế hệ mới cùng các khu đô thị sinh thái dịch vụ đang dần hiện hữu, khẳng định vị thế của Móng Cái không chỉ là “phên giậu” bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia, mà còn là “mũi nhọn” hội nhập kinh tế quốc tế của tỉnh Quảng Ninh và cả nước.
Sự đồng lòng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân khu vực biên giới Móng Cái cùng những bước đi bài bản, khát vọng vươn lên đang thắp sáng vùng đất địa đầu Đông Bắc. Nơi biên cương Tổ quốc, một cửa khẩu quốc tế năng động, hiện đại và phát triển bền vững đang tự tin mở rộng cánh cửa đón chào bạn bè quốc tế.
