Sau nhiều năm được quan tâm đầu tư, hệ thống hạ tầng viễn thông tại khu vực nông thôn Quảng Ninh đã cơ bản được phủ kín, tạo nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi số. Cùng với đó, thông qua các chương trình phổ cập kỹ năng số, đưa công nghệ đến gần hơn với người dân, "ánh sáng số" đang lan tỏa tới từng thôn, bản. Nhận thức và kỹ năng ứng dụng công nghệ của người dân từng bước được nâng cao, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa lạ mà đã hiện diện trong nhiều hoạt động thường nhật, góp phần thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh và nâng cao chất lượng cuộc sống ở khu vực nông thôn.
Một trong những minh chứng rõ nét là tại chợ Tiên Yên, nơi thanh toán không dùng tiền mặt đang dần trở thành thói quen của cả người mua lẫn người bán. Hầu hết các quầy hàng đều đặt sẵn mã QR ở vị trí dễ quan sát hoặc lưu ngay trên điện thoại để khách hàng thuận tiện quét mã thanh toán, thay cho việc trao đổi tiền mặt như trước.
Chị Lý Thị Yến, tiểu thương chợ Tiên Yên, chia sẻ: "Những ngày đầu triển khai thanh toán chuyển khoản, cả người bán lẫn người mua đều khá bỡ ngỡ. Muốn sử dụng phải có điện thoại thông minh, tài khoản ngân hàng, biết cách thao tác và nhiều người vẫn quen cầm tiền mặt nên còn e ngại. Đến nay, khi mọi người đã thành thạo hơn, việc chuyển khoản diễn ra rất nhanh chóng, thuận tiện. Không chỉ tiết kiệm thời gian, hình thức này còn giúp quản lý thu chi rõ ràng, minh bạch hơn. Đó là lợi ích rất thiết thực mà chuyển đổi số mang lại".
Không chỉ dừng lại ở thanh toán không dùng tiền mặt, chuyển đổi số đang len sâu vào nhiều hoạt động thường nhật của người dân nông thôn Quảng Ninh. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người dân có thể cài đặt VNeID, đăng ký tài khoản định danh điện tử, thực hiện các thủ tục hành chính trên môi trường số; tạo mã QR truy xuất nguồn gốc nông sản, đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử; quay video, livestream quảng bá sản phẩm và nhận đơn hàng trực tuyến.
Từ chỗ chỉ quen với phương thức kinh doanh truyền thống, nhiều hộ sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ nay đã chủ động xây dựng fanpage, mở rộng kênh quảng bá, giới thiệu sản phẩm nông nghiệp, dịch vụ và du lịch sinh thái. Những thao tác từng được xem là phức tạp đang dần trở thành kỹ năng quen thuộc của người dân.
Anh Lài Văn Lý, Trưởng Ban Công tác Mặt trận thôn Bản Ngày, xã Bình Liêu, chia sẻ: "Chuyển đổi số nghe có vẻ là câu chuyện công nghệ, xa vời, nhưng thực tế nhiều hoạt động chuyển đổi số đã hiện diện trong đời sống hằng ngày của người dân. Từ thanh toán điện tử, sử dụng dịch vụ công trực tuyến đến quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội đều là những biểu hiện cụ thể của chuyển đổi số, mang lại nhiều tiện ích thiết thực cho người dân".
Sự đồng hành của các tổ công nghệ số cộng đồng cùng phong trào "Bình dân học vụ số" đã góp phần đưa công nghệ đến gần hơn với từng thôn, bản. Qua hướng dẫn trực tiếp, "cầm tay chỉ việc", người dân từng bước làm quen, sử dụng thành thạo các nền tảng số. Chuyển đổi số vì thế không còn là phong trào mang tính vận động mà đang trở thành yêu cầu tất yếu trong quá trình phát triển, hội nhập của khu vực nông thôn.
Ở nhiều địa phương, chuyển đổi số đã được vận dụng linh hoạt, gắn với lợi thế và định hướng phát triển của từng vùng. Tại xã Hoành Mô, chính quyền đang xây dựng phương án tạo các mã QR tích hợp văn bản, podcast để gắn tại các điểm di tích, cây di sản, lễ hội và các sản phẩm du lịch cộng đồng, giúp du khách dễ dàng tiếp cận thông tin bằng điện thoại thông minh.
Trong khi đó, tại các xã Đầm Hà, Hải Lạng và Quảng Tân, chuyển đổi số đang trở thành động lực thúc đẩy phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Nhiều hộ nuôi tôm ở Hải Lạng đã ứng dụng hệ thống giám sát tự động, theo dõi các chỉ số môi trường, vận hành hệ thống lọc nước và cho ăn tự động. Dữ liệu về quá trình nuôi được cập nhật liên tục, giúp người nuôi chủ động điều chỉnh kỹ thuật, giảm rủi ro trước những biến động bất thường của thời tiết. Mỗi lô tôm thương phẩm khi xuất bán đều được gắn mã truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường về tính minh bạch và chất lượng sản phẩm.
Tại xã Quảng Tân, các mô hình trồng dưa lưới, chanh leo trong nhà kính cũng được quản lý bằng công nghệ số. Các chỉ số về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và dinh dưỡng được theo dõi tự động, giúp người sản xuất kiểm soát chặt chẽ quy trình canh tác, tính toán chính xác thời điểm thu hoạch, sản lượng và chất lượng nông sản.
Từ những thay đổi trong phương thức thanh toán, giao dịch đến ứng dụng công nghệ trong sản xuất, kinh doanh và quản lý, chuyển đổi số đang hiện diện ngày càng rõ nét trong đời sống nông thôn Quảng Ninh. Công nghệ không chỉ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả quản lý, mà còn mở ra những cơ hội mới để người nông dân chủ động hội nhập, từng bước xây dựng nền nông nghiệp hiện đại và những vùng quê phát triển theo hướng thông minh, bền vững.
