Một năm sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, những thay đổi dễ nhận thấy ở nhiều địa phương chính là bộ máy tinh gọn hơn, quy trình giải quyết công việc thông suốt hơn. Tư duy quản lý, phương thức điều hành của đội ngũ cán bộ, công chức và cách tiếp cận dịch vụ công của người dân cũng chuyển biến rõ nét. Tại các địa phương, chuyển đổi số đang từng bước khẳng định vai trò là động lực thúc đẩy sự đổi mới toàn diện, góp phần hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia ngay từ cấp cơ sở.
Tại xã Quảng Tân, ngay từ khi triển khai mô hình mới, địa phương đã xác định KHCN và chuyển đổi số là khâu đột phá. Hệ thống mạng nội bộ của Đảng ủy xã được nâng cấp theo tiêu chuẩn an toàn thông tin cấp độ 2. Nhiều thiết bị công nghệ phục vụ điều hành được đầu tư đồng bộ; hơn 2,5 tỷ đồng ngân sách được dành cho các nhiệm vụ phát triển KHCN và chuyển đổi số. Các điểm truy cập wifi miễn phí được phủ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, trụ sở UBND xã và nhà văn hóa thôn, tạo điều kiện để người dân tiếp cận các dịch vụ số thuận lợi hơn. Bên cạnh sự thay đổi về hạ tầng, nhận thức của đội ngũ cán bộ và người dân đã có sự thay đổi rõ rệt đối với nhiệm vụ phát triển KHCN và chuyển đổi số.
Ông Vũ Quốc Hưng, Chủ tịch UBND xã Quảng Tân, cho biết: Điều chúng tôi nhận thấy rõ nhất sau gần 1 năm vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là các chỉ số về hồ sơ trực tuyến, hay tỷ lệ số hóa tăng lên, mà là sự thay đổi trong nhận thức của đội ngũ cán bộ, công chức và người dân. Trước đây, nhiều cán bộ còn e ngại khi tiếp cận công nghệ mới, người dân chỉ quen nộp hồ sơ trực tiếp. Đến nay, việc sử dụng chữ ký số, xử lý công việc trên môi trường điện tử, nộp hồ sơ trực tuyến, hay thanh toán không dùng tiền mặt đã trở thành hoạt động thường xuyên.
Nếu trước đây việc quản lý chủ yếu dựa trên hồ sơ giấy và xử lý thủ công thì nay môi trường số đang trở thành nền tảng vận hành thường xuyên của chính quyền cơ sở. Tại xã Quảng Tân, các cơ sở dữ liệu về dân cư, hộ tịch, đất đai, đảng viên được rà soát, chuẩn hóa theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống”. Đến nay, 98% dữ liệu đảng viên đã được cập nhật lên phần mềm cơ sở dữ liệu phiên bản 4.0; toàn bộ văn bản không mật được số hóa và lưu trữ điện tử; 100% văn bản đi, đến được xử lý trên môi trường mạng; 100% cán bộ, công chức sử dụng chữ ký số; các cuộc họp không giấy tờ ngày càng trở thành nền nếp. Lãnh đạo xã có thể xử lý, ký duyệt hồ sơ trên thiết bị di động bất kể thời gian hay địa điểm. Tỷ lệ hồ sơ công việc được xử lý toàn trình trên môi trường điện tử đạt 74%.
Tại xã miền núi biên giới Hoành Mô, chuyển đổi số cũng đang góp phần thu hẹp khoảng cách địa lý, tạo điều kiện để chính quyền vận hành hiệu quả hơn trên địa bàn rộng, các thôn, bản xa trung tâm. 100% cán bộ, công chức được trang bị máy tính kết nối Internet; các nền tảng quản lý văn bản, một cửa điện tử, dịch vụ công trực tuyến được triển khai thống nhất từ xã tới thôn, bản. Hai phòng họp trực tuyến được khai thác thường xuyên, giúp giảm đáng kể thời gian đi lại, nâng cao hiệu quả chỉ đạo điều hành. Các tổ công nghệ số cộng đồng đã trở thành “cánh tay nối dài” của chính quyền trong việc hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn tại Hoành Mô đạt 98%; mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt 100%.
Theo ông Giáp Văn Ngôn, Chủ tịch UBND xã Hoành Mô, đối với một địa phương miền núi, biên giới có địa bàn rộng như Hoành Mô, chuyển đổi số đã tạo ra những bước chuyển rất rõ nét trong công tác quản lý, điều hành. Điều quan trọng hơn là nhận thức của cán bộ và người dân về vai trò của công nghệ đã thay đổi tích cực. Cán bộ chủ động sử dụng các nền tảng số trong xử lý công việc; người dân càng quen với dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử và các tiện ích số. Không chỉ số hóa quy trình hành chính, xã Hoành Mô hiện đang từng bước đưa trí tuệ nhân tạo (AI), đưa “Phòng họp không giấy”, “Sổ tay đảng viên điện tử” vào hoạt động thường xuyên, hình thành phương thức làm việc mới trong hệ thống chính trị ở cơ sở.
Không chỉ ở xã Quảng Tân hay Hoành Mô, Quảng Ninh đã chủ động xây dựng hạ tầng số đồng bộ, bảo đảm vận hành thông suốt với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Các hệ thống quản lý văn bản, điều hành, thư điện tử công vụ, họp không giấy... cùng nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành được duy trì, nâng cấp và khai thác hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng quản trị, rút ngắn thời gian xử lý công việc. Đặc biệt, tỉnh đã kiện toàn 1.538 tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 11.800 thành viên, hỗ trợ phổ cập kỹ năng số cho trên 190.000 hộ gia đình. Đến nay, khoảng 72% người dân trong độ tuổi trưởng thành có kiến thức và kỹ năng số cơ bản; 71,48% người lao động trong doanh nghiệp, hợp tác xã sử dụng được kỹ năng số phục vụ sản xuất, kinh doanh…
Những chuyển biến tích cực từ cơ sở cho thấy Nghị quyết số 57-NQ/TW đã và đang được hiện thực hóa bằng những kết quả cụ thể trong đời sống. Khi cán bộ thay đổi tư duy, chính quyền đổi mới phương thức phục vụ và người dân chủ động tiếp cận công nghệ số, chuyển đổi số sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng quản trị địa phương và xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu quả, gần dân hơn.
