Trên tuyến biên giới vùng cao Quảng Ninh, việc học tiếng DTTS đối với cán bộ, chiến sĩ biên phòng không chỉ là yêu cầu nhiệm vụ, mà còn trở thành “cầu nối mềm” để gần dân, hiểu dân và củng cố "thế trận lòng dân” vững chắc.
Quảng Ninh hiện có nhiều xã biên giới với đông đồng bào DTTS sinh sống, như: Dao, Tày, Sán Chay... Tại nhiều thôn, bản vùng sâu, vùng xa, không ít người dân trong cộng đồng DTTS đặc biệt là người cao tuổi và phụ nữ vẫn còn hạn chế sử dụng tiếng phổ thông, khiến việc tiếp cận thông tin, chính sách, pháp luật gặp không ít khó khăn. Xuất phát từ thực tế đó, những năm gần đây, lực lượng BĐBP Quảng Ninh đã đẩy mạnh việc học tiếng DTTS cho cán bộ, chiến sĩ. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác dân vận, tuyên truyền pháp luật và bảo vệ chủ quyền biên giới.
Chị Dường Thị Mẩy, người dân thôn Nà Choòng, xã Hoành Mô, chia sẻ: "Khi nghe các cán bộ, chiến sĩ biên phòng nói được tiếng Dao, bà con trong bản cảm thấy rất gần gũi, thân thiết như người nhà. Có việc gì liên quan đến cuộc sống, hay bảo vệ đường biên, cột mốc, chúng tôi cũng mạnh dạn trao đổi, chia sẻ với BĐBP hơn trước".
Trong 4 năm qua (2021-2025), Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh đã tổ chức 6 lớp bồi dưỡng kiến thức về các DTTS cho 180 cán bộ, chiến sĩ; mở 2 lớp học tiếng Tày cho 45 học viên và 1 lớp tiếng Dao Thanh Phán cho 35 học viên. Không chỉ học để giao tiếp, BĐBP còn được tìm hiểu sâu hơn về phong tục, tập quán, đời sống văn hóa của đồng bào các DTTS trên địa bàn phụ trách.
Đơn cử như tại địa bàn xã Hoành Mô với hơn 94% là người DTTS sinh sống, Đồn Biên phòng cửa khẩu Hoành Mô đã tổ chức việc học tiếng DTTS cho thấy hiệu quả rõ nét trong công tác tuyên truyền, vận động quần chúng. Thượng tá Nguyễn Thanh Hoàng, Chính trị viên Đồn Biên phòng cửa khẩu Hoành Mô, khẳng định: “Từ năm 2020 đến nay, đơn vị đã tổ chức 3 lớp học tiếng DTTS và 3 lớp học tiếng Trung Quốc cho cán bộ, chiến sĩ. Việc học tiếng DTTS giúp cán bộ, chiến sĩ BĐBP hiểu về phong tục tập quán, gần dân hơn, từ đó công tác tuyên truyền, vận động đạt hiệu quả cao hơn. Khi cán bộ, chiến sĩ BĐBP có thể giao tiếp bằng tiếng bản địa, người dân cũng cởi mở và tin tưởng hơn”.
Không chỉ riêng ở Hoành Mô, tại Đồn Biên phòng Pò Hèn đóng trên địa bàn xã vùng cao Hải Sơn, việc học tiếng DTTS cũng đang giúp nhiều cán bộ, chiến sĩ nhanh chóng hòa nhập với địa bàn công tác. Thiếu tá Nguyễn Quang Hưng (Đồn Biên phòng Pò Hèn) cho biết: “Là một chiến sĩ BĐBP, tôi nhận thấy việc am hiểu tiếng nói và văn hóa của các dân tộc rất có ý nghĩa trong công tác vận động quần chúng. Khi hiểu được đời sống, phong tục tập quán, văn hóa tinh thần của bà con thì công việc tuyên truyền, vận động của BĐBP sẽ gần gũi và thuận lợi hơn rất nhiều. Trước đây, khi còn ở Hoành Mô, qua học tiếng DTTS, tôi hiểu hơn về phong tục tập quán của người dân Bình Liêu, hiểu thêm về hát then cổ được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể. Việc này cũng giúp tôi thực hiện tốt công tác tuyên truyền, vận động bà con chấp hành pháp luật, không tiếp tay vận chuyển hàng cấm, hay XNC trái phép”.
Theo lãnh đạo Đồn Biên phòng Pò Hèn, việc học tiếng DTTS không đơn thuần là học thêm một ngôn ngữ mới, mà còn là cách để cán bộ, chiến sĩ hiểu sâu hơn về văn hóa, đời sống của đồng bào nơi biên giới. Từ đó tạo dựng sự gần gũi, tin cậy giữa quân với dân. Trung tá Nguyễn Thế Cường, Chính trị viên Đồn Biên phòng Pò Hèn, cho biết: "Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh, những năm qua Đồn Biên phòng Pò Hèn đã cử cán bộ, chiến sĩ tham gia nhiều lớp học tiếng DTTS, giúp cho cán bộ, chiến sĩ hiểu hơn về phong tục tập quán, từ đó sâu sát hơn, gần gũi hơn với bà con để tuyên truyền việc chấp hành pháp luật được hiệu quả hơn".
Trong 5 năm qua, lực lượng biên phòng Quảng Ninh đã duy trì nhiều lớp học tiếng DTTS cho cán bộ, chiến sĩ và đạt được những kết quả tích cực. Đặc biệt, tại Hội thi tiếng DTTS do Bộ Tư lệnh BĐBP vừa tổ chức, BĐBP tỉnh đã đoạt giải Nhì toàn đoàn ở nội dung tiếng Dao. Đây là kết quả phản ánh chất lượng đào tạo và việc học tiếng DTTS trong toàn lực lượng BĐBP.
Đại tá Vũ Văn Hưng, Chính ủy BĐBP tỉnh, cho biết: “Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có 80% cán bộ công tác tại địa bàn biên giới biết tiếng DTTS, trong đó khoảng 40% sử dụng thành thạo để phục vụ công tác. Đơn vị cũng đưa tiêu chí học tiếng DTTS vào đánh giá cán bộ hằng năm và xem đây là một trong những điều kiện để bố trí cán bộ công tác tại các đồn biên phòng tuyến biên giới đất liền. Chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với các trường học, chính quyền địa phương để bổ sung đội ngũ giáo viên, đồng thời khuyến khích các đồn biên phòng chủ động tổ chức những lớp học phù hợp với đặc điểm địa bàn”.
Thực tế cho thấy, khi cán bộ biên phòng biết “nghe dân nói, nói dân hiểu”, hiệu quả công tác dân vận, tuyên truyền pháp luật cũng được nâng lên rõ rệt. Tiếng DTTS vì thế trở thành sợi dây gắn kết tình quân dân nơi biên cương. Khi BĐBP hiểu dân, gần dân và làm dân tin, cũng là lúc “thế trận lòng dân” nơi tuyến đầu Tổ quốc được củng cố vững chắc hơn.
