Người con của bản làng nơi biên cương

Hơn 30 năm quân ngũ, bước chân của Trung tá Vi Tiến Nghiệp đã đi khắp các bản làng biên giới của Quảng Ninh. Đồng đội và người dân đặt cho anh biệt hiệu “Người con của bản”, không chỉ bởi anh là người dân tộc thiểu số (người Tày), mà còn ở tình yêu quê hương, sự trăn trở với các giải pháp giúp đồng bào dân tộc thiểu số thoát nghèo, xây dựng thôn bản phát triển.

Xóa nhà tạm ở Ngàn Phe

Chúng tôi theo chân Trung tá Vi Tiến Nghiệp trở lại thăm thôn vùng cao Ngàn Phe (xã Lục Hồn) khi nắng đã trải vàng trên những sườn núi. Ngắm nhìn những dãy nhà cao tầng kiên cố, khang trang nằm nối tiếp nhau bên con đường trải nhựa sạch đẹp, ít ai hình dung được hơn 20 năm về trước bản vùng cao này có 54 hộ dân thì tới 36 hộ sống trong cảnh nhà tạm, nhà dột nát.

Đón chúng tôi ở đầu thôn, ông Voòng Phúc Nghiệp, nguyên Trưởng thôn Ngàn Phe, phấn khởi chia sẻ: “Người dân trong thôn giờ đây ai cũng khấm khá, nhà cửa đàng hoàng. Có được đổi thay ấy là nhờ công sức rất lớn của cán bộ, chiến sĩ Đồn BPCK Hoành Mô, đặc biệt là sự sâu sát, tận tình của Trung tá Vi Tiến Nghiệp”.

Theo lời kể của nguyên Trưởng thôn Ngàn Phe, đầu những năm 2000, nhà cửa của bà con nơi đây chủ yếu dựng bằng tranh tre, vách nứa. Khi chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát được triển khai, rào cản lớn nhất không chỉ là đường sá vận chuyển vật liệu, mà lại nằm ở những hủ tục ăn sâu trong tiềm thức. Nhiều hộ nghèo dù nhà xuống cấp vẫn nhất quyết chưa cho xây nhà mới vì “chưa được tuổi”.

Để minh chứng, ông Voòng Phúc Nghiệp dẫn chúng tôi tới thăm gia đình ông Voòng Thành Vồ, đúng lúc ông vừa đi chăm sóc rừng hồi trở về. Trong căn nhà xây kiên cố, ấm cúng, ông Vồ rót chén trà nóng mời khách, rồi bồi hồi nhớ lại: “Hồi ấy được hỗ trợ làm nhà, vì tin lời thầy mo bảo không hợp tuổi nên tôi định chưa xây. Chính chú Nghiệp đã đến tận nhà giải thích tôi mới yên tâm dựng nhà mới”.

Không riêng hộ ông Vồ, Trung tá Nghiệp vẫn nhớ như in kỷ niệm vận động gia đình ông Phùn Phù Sơn, người từng kiên quyết không cho dỡ nhà cũ vì chưa được tuổi xây nhà. Phát huy lợi thế của một cán bộ người Tày bản địa, vừa nói thông thạo tiếng Tày, vừa giao tiếp được tiếng Dao và am hiểu tường tận tín ngưỡng của bà con, anh Nghiệp đã tìm gặp trực tiếp các thầy mo có uy tín trong bản để nhờ họ thống nhất ấn định ngày động thổ.

Ngọn lửa nhiệt huyết từ chiến dịch năm xưa vẫn được anh duy trì bền bỉ cho tới hôm nay. Từ năm 2021 đến nay, trên cương vị Chính trị viên phó, anh đã cùng tập thể Đảng ủy, Ban Chỉ huy Đồn BPCK Hoành Mô vận động kinh phí trên 720 triệu đồng và huy động 647 ngày công bộ đội giúp dân xây mới 21 căn nhà, 40 công trình vệ sinh hợp chuẩn...

Nâng bước những mầm xanh biên giới

Không chỉ trăn trở với cái ăn, chỗ ở của đồng bào, Trung tá Nghiệp luôn tâm niệm muốn bản làng thoát nghèo bền vững thì con trẻ phải được đến trường.

Chúng tôi đến thôn Đồng Cậm (xã Hoành Mô) thăm gia đình em Trần Tiến Hưng, học sinh lớp 9B, Trường THCS&THPT Hoành Mô. Hưng là con út trong gia đình có 4 anh chị em thuộc diện khó khăn, được Đồn BPCK Hoành Mô nhận đỡ đầu từ năm học lớp 4.

Lật giở từng trang vở tại góc học tập nhỏ của Hưng, Trung tá Nghiệp ân cần khuyên nhủ cậu học trò nhỏ hãy cố gắng học thật giỏi để sau này thay đổi số phận gia đình, xây dựng quê hương mình giàu đẹp... Lời dặn dò ấm áp tình thân của người "bố nuôi" khiến cậu học trò vùng cao thêm quyết tâm phấn đấu.

Tham gia quân ngũ tháng 9/1994, Trung tá Vi Tiến Nghiệp đã kinh qua nhiều vị trí công tác, anh luôn là cầu nối bền chặt giữa đơn vị với cấp ủy, chính quyền địa phương.

Từ sự tham mưu của anh, đơn vị đã cử 65 lượt đảng viên về tham gia sinh hoạt tại các chi bộ thôn, bản, qua đó bồi dưỡng, phát triển được 65 đảng viên mới ở khu vực biên giới; thành lập 10 tổ tự quản với 50 thành viên, vận động 240 hộ gia đình và 235 cá nhân đăng ký bảo vệ 45 cột mốc và hơn 43km đường biên giới.

Đánh giá về người cán bộ biên phòng tham gia cấp ủy địa phương, ông Vi Tiến Vượng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Lục Hồn, khẳng định: “Nhờ sự sâu sát, nói dân hiểu, làm dân tin của đồng chí Nghiệp, nhiều chủ trương khó khi triển khai xuống các thôn, bản đều nhận được sự đồng thuận rất cao của nhân dân”.

Còn Thượng tá Nguyễn Thanh Hoàng, Chính trị viên Đồn BPCK Hoành Mô, đánh giá: "Trung tá Vi Tiến Nghiệp luôn giữ vững bản lĩnh chính trị vững vàng, lối sống giản dị, chân thành, là hạt nhân đoàn kết trong đơn vị, truyền lửa nhiệt huyết và kinh nghiệm công tác dân vận cho thế hệ cán bộ, chiến sĩ trẻ".

Với những cống hiến bền bỉ ấy, năm 2025, Trung tá Vi Tiến Nghiệp đã vinh dự được UBND thành phố tặng Bằng khen và là một trong những gương mặt tiêu biểu được đề nghị tôn vinh tại Hội nghị biểu dương điển hình tiên tiến vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2026.