Từ những đơn vị sản xuất quy mô nhỏ, thiết bị còn hạn chế, nhiều cơ sở công nghiệp nông thôn của Quảng Ninh đang từng bước đổi mới nhờ nguồn lực khuyến công. Không chỉ hỗ trợ kinh phí, chương trình khuyến công ngày càng đồng hành cùng doanh nghiệp trong đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, phát triển sản phẩm, thương hiệu và thị trường, tạo “bệ phóng” để công nghiệp nông thôn chuyển sang sản xuất hiện đại, xanh, bền vững.
Tháo gỡ những điểm nghẽn
Đối với phần lớn cơ sở công nghiệp nông thôn, nhất là doanh nghiệp nhỏ, HTX, tổ hợp tác và hộ kinh doanh, điểm nghẽn phát triển không chỉ là vốn, mà còn ở công nghệ, thiết bị, nhân lực, quản trị và thị trường. Đây cũng là những vấn đề trọng tâm được chính sách khuyến công tập trung tháo gỡ.
Tại Quảng Ninh, giai đoạn 2021-2025, chương trình khuyến công đã triển khai 83 đề án, nhiệm vụ, với tổng kinh phí hỗ trợ từ ngân sách hơn 20,4 tỷ đồng, đồng thời huy động hơn 27,7 tỷ đồng vốn đối ứng từ các cơ sở công nghiệp nông thôn. Trong đó, 67 cơ sở được hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến với kinh phí 14,9 tỷ đồng. Riêng 9 đề án thuộc chương trình khuyến công quốc gia đã hỗ trợ 24 cơ sở, với 7,1 tỷ đồng; khuyến công địa phương hỗ trợ 43 cơ sở, với 7,8 tỷ đồng.
Tiêu biểu, năm 2023, Công ty TNHH MTV Nước khoáng Công đoàn Quang Hanh (phường Quang Hanh) được hỗ trợ 200 triệu đồng để ứng dụng hệ thống Chiller và thiết bị trao đổi nhiệt tấm bản vào sản xuất nước khoáng thiên nhiên đóng chai. Việc đổi mới công nghệ góp phần giúp sản lượng của doanh nghiệp tăng 15%/năm, tạo việc làm cho hơn 200 lao động với thu nhập bình quân trên 10 triệu đồng/người/tháng.
Từ thay thế thiết bị thủ công bằng máy móc tiên tiến, đến cải tiến quy trình, kiểm soát chất lượng, hỗ trợ công nghệ vẫn là một trong những nội dung trọng tâm của hoạt động khuyến công. Theo Phó Giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Hoài Thương, chính sách khuyến công không phải là cho không, mà tạo cơ chế để nhà nước và doanh nghiệp cùng chia sẻ một phần chi phí đầu tư, qua đó khuyến khích cơ sở sản xuất mạnh dạn đổi mới phương thức, nâng cao hiệu quả.
Không dừng ở máy móc, Quảng Ninh cũng từng bước mở rộng hỗ trợ sang nguồn nhân lực và năng lực quản trị; đến nay thành phố đã tổ chức 3 lớp tập huấn cho 330 học viên là chủ cơ sở, doanh nghiệp về quản lý, sản xuất, phát triển thị trường, sản xuất sạch hơn; tư vấn trực tiếp cho hơn 100 cơ sở về lập dự án đầu tư, quản lý sản xuất, tiếp cận chính sách ưu đãi và sản xuất sạch hơn. Cùng với đó là tổ chức các đoàn tham quan, khảo sát, học tập kinh nghiệm khuyến công tại nhiều địa phương.
Cách tiếp cận này đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường về chất lượng, mẫu mã, nguồn gốc và tiêu chuẩn sản phẩm. Bởi vậy, hỗ trợ đồng bộ từ công nghệ, nhân lực, sản phẩm, đến thị trường, sẽ giúp cơ sở công nghiệp nông thôn nâng sức cạnh tranh, mở rộng đầu ra và phát triển bền vững.
Khuyến công trong không gian phát triển mới
Quảng Ninh không chỉ tạo động lực tăng trưởng từ đô thị, khu công nghiệp và hạ tầng, mà còn khai mở dư địa từ khu vực công nghiệp nông thôn. Trong không gian phát triển mới, khuyến công cần chuyển từ hỗ trợ đơn lẻ sang đồng hành có trọng tâm, tạo nền tảng để các cơ sở đổi mới, nâng sức cạnh tranh và phát triển bền vững.
Giai đoạn 2026-2030, trước yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, công nghệ, môi trường và tiêu chuẩn sản xuất, các cơ sở công nghiệp nông thôn không thể chỉ dựa vào lợi thế truyền thống. Vì vậy, khuyến công Quảng Ninh cần chuyển từ “hỗ trợ cái đang thiếu” sang chủ động tạo năng lực mới, giúp cơ sở thích ứng với xu hướng sản xuất hiện đại và nâng cao sức cạnh tranh.
Giai đoạn 2026-2030, chương trình khuyến công Quảng Ninh tập trung vào các nhiệm vụ có tính dẫn dắt, lan tỏa, phấn đấu hỗ trợ trên 100 lượt doanh nghiệp, cơ sở công nghiệp nông thôn; xây dựng ít nhất 2 mô hình trình diễn kỹ thuật sản xuất sản phẩm, công nghệ mới và hỗ trợ 60-80 cơ sở ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến. Trọng tâm không chỉ là số lượng đề án, mà tạo ra những mô hình hiệu quả, có khả năng nhân rộng, thúc đẩy doanh nghiệp chủ động đầu tư, đổi mới.
Việc tổ chức hội chợ triển lãm hàng công nghiệp nông thôn cấp khu vực, bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu và tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia các chương trình xúc tiến thương mại sẽ giúp mở rộng thị trường, xây dựng thương hiệu và kết nối với các kênh phân phối hiện đại. Cùng với đó, hỗ trợ áp dụng giải pháp tiết kiệm năng lượng là bước chuyển quan trọng, thúc đẩy cơ sở công nghiệp nông thôn giảm chi phí, nâng hiệu quả và hướng tới sản xuất xanh, bền vững.
Để khuyến công trở thành động lực cho công nghiệp nông thôn, Quảng Ninh tập trung hoàn thiện cơ chế, nâng cao chất lượng đội ngũ, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và huy động hiệu quả các nguồn lực. Việc kiến nghị xây dựng nghị định mới thay thế Nghị định 45/2012/NĐ-CP của Chính phủ được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý phù hợp hơn, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực cho cơ sở sản xuất.
Đến năm 2045, công nghiệp nông thôn cần trở thành một bộ phận năng động của nền kinh tế hiện đại. Khi đó, hiệu quả khuyến công không chỉ đo bằng số cơ sở, hay thiết bị được hỗ trợ, mà ở khả năng hình thành những doanh nghiệp có sức cạnh tranh, sản phẩm có thương hiệu và chuỗi giá trị vươn xa.
Trong không gian phát triển mới, khi hạ tầng, công nghệ và thị trường ngày càng thu hẹp khoảng cách giữa đô thị và nông thôn, công nghiệp nông thôn Quảng Ninh đang đứng trước cơ hội chuyển mình mạnh mẽ. Việc Quảng Ninh trở thành thành phố mở ra không gian phát triển rộng hơn, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng, năng lực cạnh tranh và tính bền vững của khu vực sản xuất này.
Trong hành trình đó, khuyến công không chỉ là nguồn lực hỗ trợ đầu tư, mà cần trở thành lực đẩy giúp các cơ sở đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường. Đó cũng là nền tảng để khuyến công tiếp tục phát huy vai trò “bệ phóng”, góp phần đưa công nghiệp nông thôn phát triển theo hướng hiện đại, xanh, bền vững, đóng góp thiết thực vào mục tiêu xây dựng Quảng Ninh trở thành cực tăng trưởng năng động trong những thập niên tới.
