Để phòng chống bạo lực học đường, ngăn chặn tận gốc các nguy cơ phát sinh vi phạm, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thời gian qua, ngành Giáo dục Quảng Ninh đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, kỹ năng ứng xử văn hóa cho học sinh; đồng thời tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa “Gia đình - Nhà trường - Xã hội”.
Hình thành “lá chắn” bảo vệ học sinh
Một trong những điểm sáng trong công tác đổi mới phương pháp phòng chống bạo lực học đường là Trường THPT Trần Phú (phường Móng Cái 2). Thay vì tuyên truyền khô khan, nhà trường đã tổ chức chuyên đề đặc biệt “Bạo lực học đường dưới góc nhìn EQ”, thu hút đông đảo cán bộ, giáo viên và học sinh tham gia. Chuyên đề được thiết kế với các phần như: Khởi động tập thể, giải mã thông điệp và tìm kiếm kiến thức, sáng tạo poster và thuyết trình nhóm, nhằm giúp học sinh nhận diện các hình thức, nguyên nhân và hậu quả của bạo lực học đường.
Điểm then chốt của chuyên đề là hướng dẫn các em rèn luyện kỹ năng quản lý cảm xúc, từ đó có hành vi ứng xử chuẩn mực và thấu hiểu lẫn nhau. Đồng thời, khẳng định trách nhiệm của nhà trường, gia đình và toàn thể học sinh trong xây dựng một môi trường giáo dục an toàn, thân thiện và không có bạo lực.
Đánh giá về hiệu quả của chuyên đề này, bà Nguyễn Thị Lan, Hiệu trưởng Trường THPT Trần Phú, chia sẻ: “Chuyên đề đã trang bị cho học sinh những kiến thức và kỹ năng cần thiết để nhận diện các biểu hiện của bạo lực học đường, giúp các em hiểu được vai trò của cảm xúc và trí tuệ cảm xúc (EQ) trong cách ứng xử với bản thân và những người xung quanh.
Ngoài ra, việc tiếp cận phòng chống bạo lực học đường dưới góc nhìn EQ còn giúp các em hiểu rằng kiểm soát sự tức giận và thấu cảm với người khác là chìa khóa cốt lõi. Khi nhận thức thay đổi, hành vi của các em sẽ tự điều chỉnh theo hướng tích cực hơn, góp phần xây dựng môi trường học đường thực sự an toàn và lành mạnh”.
Em Nguyễn Bảo Hân, lớp A11, Trường THPT Trần Phú, bày tỏ: “Trước đây em nghĩ bạo lực học đường chỉ là đánh nhau, nhưng qua chuyên đề em mới hiểu những lời nói xúc phạm hay sự “tẩy chay” cũng là bạo lực và bạo lực học đường hiện đang tồn tại ở nhiều dạng thức khác nhau. Qua các nội dung của chuyên đề, em học được cách kiềm chế cảm xúc khi nóng giận, biết lắng nghe nhiều hơn và trang bị thêm kỹ năng bảo vệ bản thân trước những biểu hiện của hành vi bạo lực".
Không chỉ dừng lại ở môi trường học đường truyền thống, các trường học trên toàn thành phố còn mở rộng mặt trận phòng chống bạo lực trên không gian mạng - nơi tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với lứa tuổi học sinh. Thời gian qua, nhiều cơ sở giáo dục đã đồng loạt phát động chiến dịch “Không một mình”, hướng tới việc trang bị kỹ năng ứng xử văn minh trên mạng xã hội và kêu gọi sự đồng hành, giúp đỡ lẫn nhau khi học sinh gặp phải các hành vi bắt nạt trực tuyến.
Bà Ngô Thị Thanh Ninh, Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú TH&THCS Bình Liêu (xã Bình Liêu) chia sẻ: “Trong thời đại số, Internet mở ra cánh cửa tri thức, giúp các em học tập, sáng tạo và kết nối với thế giới. Tuy nhiên, sau những tin nhắn tưởng chừng vô hại, những lời hứa hẹn hấp dẫn hay những mối quan hệ trên mạng đôi khi lại tiềm ẩn những nguy cơ khó lường. Bởi vậy, trang bị kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ mình và biết tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết chính là hành trang quan trọng của mỗi học sinh. Nhà trường tổ chức chiến dịch "Không một mình" giúp các em nhận thức được rằng luôn có thầy cô, bạn bè và gia đình đồng hành. Chúng tôi giáo dục các em không im lặng trước hành vi bắt nạt trên mạng, không chia sẻ thông tin độc hại và biết tìm kiếm sự hỗ trợ kịp thời khi gặp rắc rối".
Sự chủ động của các trường học cho thấy sự lan tỏa mạnh mẽ của các chiến dịch truyền thông, góp phần hình thành "lá chắn" bảo vệ học sinh trên cả không gian thực lẫn không gian mạng.
Hướng tới môi trường giáo dục an toàn
Nhờ đẩy mạnh công tác tuyên truyền và giám sát, số vụ việc vi phạm pháp luật cũng như mâu thuẫn học đường nghiêm trọng trên địa bàn thành phố thời gian qua đã giảm đáng kể; 100% cơ sở giáo dục tổ chức cho học sinh ký cam kết không vi phạm pháp luật và không tham gia bạo lực học đường.
Năm học 2026-2027, Sở GD&ĐT phối hợp với Công an thành phố duy trì và triển khai mô hình "Sử dụng mạng xã hội an toàn" cho học sinh, sinh viên tại 72 trường từ cấp THPT, cao đẳng, đại học và nhân rộng mô hình ra 50 trường THCS. Đối với những vụ việc phức tạp, nhạy cảm hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn của học sinh, sinh viên, Sở GD&ĐT và các cơ sở giáo dục liên quan phối hợp với các ngành chuyên môn thống nhất phương án xử lý, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của học sinh, sinh viên, hạn chế tác động tiêu cực đến tâm lý người học và môi trường giáo dục.
Thời gian tới, công tác phối hợp liên ngành tiếp tục được thành phố Quảng Ninh siết chặt nhằm nắm bắt tình hình từ sớm, từ xa để kịp thời ngăn chặn các nguy cơ mâu thuẫn từ bên ngoài xâm nhập vào học đường. Cùng với đó, nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật, trang bị kỹ năng tự bảo vệ, nhận diện hành vi nguy hiểm cho học sinh; phát hiện, xử lý nghiêm, kịp thời các vụ việc bạo lực, xâm hại trẻ em và hành vi vi phạm pháp luật của học sinh để mang tính răn đe, giáo dục chung.
Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và sự đổi mới sáng tạo từ chính các nhà trường, Quảng Ninh quyết tâm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, giúp mỗi học sinh đều được phát triển toàn diện cả về tri thức lẫn nhân cách.
