Ngày 16/9, Tổng thư ký Liên hợp quốc đã hối thúc các quốc gia đang chạy đua về trí tuệ nhân tạo (AI) ngồi lại với nhau để giải quyết các mối đe dọa công nghệ, nhấn mạnh rằng "thế giới không thể chấp nhận một cuộc đua xuống đáy về an toàn AI".
Trước đó, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thành lập cơ quan khoa học toàn cầu đầu tiên về AI vào năm 2025. Trong báo cáo sơ bộ vào tháng 7, hội đồng gồm 40 thành viên đã cảnh báo rằng việc sử dụng AI nhanh chóng, không kiểm soát trên diện rộng có nguy cơ gây hại cho sức khỏe tâm thần của người dùng, "tiềm ẩn nguy cơ trở thành một công cụ tàn phá, tác động đến các hệ thống xã hội, kinh tế và môi trường, cùng những thách thức liên quan đến việc kiểm soát công nghệ này".
Tổng thư ký António Guterres cho biết không thể phớt lờ những lo ngại mà những người ở tuyến đầu công nghệ AI đưa ra về sự bùng nổ của AI "đang đi trước cả sự hiểu biết của chúng ta về các nguy cơ tiềm ẩn”.
Các chính phủ phải gánh vác trách nhiệm hàng đầu trong việc bảo vệ người dân trước các mối đe dọa từ AI, điều đó có nghĩa là "hành động ở cấp quốc gia là điều cốt yếu", ông Guterres phát biểu trước các phóng viên Liên hợp quốc. "Nhưng sự phối hợp toàn cầu cũng là điều không thể thiếu".
"Chúng ta cần các hàng rào bảo vệ để tạo dựng niềm tin và để làm cho AI trở nên an toàn, minh bạch, có trách nhiệm, với phẩm giá con người là trọng tâm".
Ông Guterres đề cập đến đề xuất từ Dario Amodei, Giám đốc điều hành của Anthropic, về việc đảm bảo an toàn AI bằng cách phối hợp làm chậm tốc độ phát triển của các công ty công nghệ và chính phủ hàng đầu.
Sam Altman của OpenAI, Elon Musk của SpaceXAI và nhiều nhà lãnh đạo nổi tiếng khác trong ngành gần đây cho rằng cần phải "phanh" bớt tốc độ phát triển của AI. Tuy nhiên, ngày 16/9, Giám đốc điều hành Meta, Mark Zuckerberg, cho rằng mọi công ty AI đều phải tự đảm bảo công nghệ của mình an toàn.
Vẫn còn những trở ngại khác đối với một nỗ lực phối hợp về AI, bao gồm cạnh tranh trong nước và toàn cầu, đặc biệt là từ Trung Quốc, và động cơ lợi nhuận. Bên cạnh đó còn có sự phản đối từ Tổng thống Donald Trump, người trong tuần này đã gọi những mối đe dọa rằng AI có thể tiêu diệt nhân loại là "một trò lừa bịp" và cho rằng các nỗ lực hạn chế công nghệ này là một phần của "âm mưu quái gở".
Ông Guterres từng ca ngợi tiềm năng to lớn của AI, bao gồm việc thúc đẩy phát triển kinh tế, giáo dục và củng cố hệ thống y tế. Nhưng ông cũng cảnh báo về mối đe dọa "mang tính sinh tồn" của "trí tuệ nhân tạo vượt khỏi tầm kiểm soát". Ông cho biết AI sẽ là một chủ đề lớn trong các cuộc thảo luận của ông với các nhà lãnh đạo thế giới tại hội nghị thường niên vào tuần tới trong phiên họp cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc.
"Liên hợp quốc sẽ tiếp tục khám phá các ý tưởng và cách tiếp cận thiết thực trong những ngày tới," ông Guterres nói. "Chúng ta cần có chung nhận thức về cách thúc đẩy sự phát triển của AI một cách an toàn, bảo mật và có trách nhiệm, đồng thời xác định thời điểm các hệ thống ngày càng mạnh mẽ có thể đòi hỏi các biện pháp bảo vệ chặt chẽ hơn, hoặc các biện pháp bổ sung để quản lý các rủi ro tiềm ẩn”.
Tổng thư ký nói với các phóng viên rằng ông nhận thức rõ các chia rẽ địa chính trị có thể gây ra vấn đề. Nhưng ông cho rằng các quốc gia "có năng lực cao nhất trong những lĩnh vực AI tiên tiến nhất" nên thiết lập liên lạc, trao đổi thông tin và thống nhất về một số hàng rào bảo vệ chung "để tránh cuộc đua xuống đáy có thể một ngày nào đó dẫn đến thảm họa khổng lồ ở quy mô toàn cầu".
Ông Guterres đã trả lời câu hỏi liệu cuộc họp vào tuần tới của các quan chức cấp cao từ 193 quốc gia thành viên Liên hợp quốc có phải là cơ hội hoàn hảo cho một hội nghị thượng đỉnh nhằm kiềm chế những mặt quá đà của AI hay không. Ông cho biết không có đủ thời gian để chuẩn bị chu đáo cho một cuộc họp như vậy.
Nhưng ông nói: "Tôi nghĩ việc tổ chức một hội nghị thượng đỉnh quốc tế nghiêm túc về trí tuệ nhân tạo vào đúng thời điểm là hoàn toàn hợp lý". Và tại một hội nghị thượng đỉnh như vậy, ông cho biết, "sự tham gia của tất cả các bên là điều vô cùng cần thiết" - các chính phủ, các công ty, các nhà khoa học và xã hội dân sự - "và tôi hy vọng điều này sẽ khả thi".
