Tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả phục vụ

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Quảng Ninh không chỉ hoàn thành cuộc sắp xếp tổ chức bộ máy có quy mô lớn nhất từ trước đến nay mà còn từng bước khẳng định hiệu quả của mô hình quản trị mới. Bộ máy được tinh gọn, phân cấp mạnh mẽ, chính quyền gần dân hơn, cải cách hành chính tiếp tục được đẩy mạnh, nhiều nguồn lực phát triển được khơi thông. Quan trọng hơn, thực tiễn đã chứng minh sự chuẩn bị chủ động, bài bản cùng quyết tâm chính trị rất cao của tỉnh trong triển khai một chủ trương lớn của Trung ương, tạo nền tảng quan trọng để Quảng Ninh bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng lớn hơn và những mục tiêu cao hơn.

Ngay khi Trung ương ban hành chủ trương, quy định về sắp xếp tổ chức bộ máy và xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển lâu dài của tỉnh. Với tinh thần "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả", cả hệ thống chính trị được huy động vào cuộc đồng bộ, thống nhất từ tỉnh đến cơ sở.

Trong thời gian ngắn, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành 46 văn bản lãnh đạo, chỉ đạo triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bám sát định hướng của Trung ương. HĐND tỉnh đã ban hành 9 văn bản quy phạm pháp luật để sửa đổi, bổ sung, thay thế 23 văn bản quy phạm pháp luật; UBND tỉnh rà soát, ban hành 23 văn bản quy phạm pháp luật để sửa đổi, bổ sung, thay thế 25 văn bản quy phạm pháp luật cần sửa đổi, bổ sung, thay thế, để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Cùng với hoàn thiện thể chế, Quảng Ninh triển khai đồng bộ cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy theo đúng tinh thần chỉ đạo của Trung ương: "Tinh - gọn - mạnh - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả". Đến tháng 2/2025, toàn tỉnh đã hoàn thành việc sắp xếp, tổ chức lại các Đảng bộ, cơ quan trực thuộc Tỉnh ủy và các cơ quan chuyên môn trực thuộc UBND tỉnh. Đồng thời, tỉnh chỉ đạo sắp xếp, tinh gọn cơ quan MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ. Chỉ một thời gian ngắn sau khi sắp xếp, các Đảng bộ, cơ quan trực thuộc Tỉnh ủy và các cơ quan chuyên môn trực thuộc UBND tỉnh đã nhanh chóng ổn định hoạt động, đảm bảo vừa thực hiện tốt các nhiệm vụ chuyên môn, vừa đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho các địa phương thực hiện các nhiệm vụ sau ngày 1/7.  

Ở cấp xã, Quảng Ninh thực hiện một trong những cuộc sắp xếp đơn vị hành chính lớn nhất từ trước đến nay. Từ 177 đơn vị hành chính cấp xã gồm xã, phường, thị trấn, tỉnh đã sắp xếp còn 54 đơn vị hành chính cấp xã mới, giảm 117 đơn vị, tương đương với 66,67% so với trước khi sắp xếp. Sau sắp xếp, 54 xã, phường, đặc khu đã thành lập đầy đủ các phòng chuyên môn, Trung tâm Phục vụ hành chính công và Trung tâm Cung ứng dịch vụ công theo quy định. Các tổ chức trong hệ thống chính trị ở cơ sở được kiện toàn đồng bộ, bảo đảm vai trò lãnh đạo của cấp ủy, hiệu lực quản lý của chính quyền và phát huy vai trò của MTTQ, các đoàn thể chính trị - xã hội.

Cùng với sắp xếp tổ chức bộ máy, tỉnh chú trọng cơ cấu lại đội ngũ CBCCVC theo vị trí việc làm. Ban Thường vụ Tỉnh ủy bố trí đội ngũ cán bộ tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy tại 54 xã, phường, đặc khu; điều động CBCC từ cấp tỉnh tăng cường cho cơ sở, nhất là ở những lĩnh vực còn thiếu như đất đai, xây dựng, tài chính, quản lý dự án, giải phóng mặt bằng, y tế, khuyến nông và chuyển đổi số. Các tổ công tác liên ngành được thành lập để trực tiếp bám địa bàn, hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, bảo đảm không địa phương nào bị động khi tiếp nhận khối lượng công việc lớn hơn sau phân cấp.

Tỉnh tập trung đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan, đơn vị. Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành đồng bộ các quy định về phân cấp quản lý cán bộ, tiêu chuẩn chức danh, đánh giá cán bộ, quản lý tiền lương và thực hiện chế độ chính sách. Nhiều nội dung trước đây do cấp trên trực tiếp thực hiện nay được giao cho cấp xã chủ động triển khai theo hướng “giao quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát”. Cùng với đó, tỉnh đồng thời triển khai quyết liệt việc rà soát, xử lý tài sản công, bố trí trụ sở làm việc, chỉnh lý và số hóa hồ sơ, tài liệu; phát động đợt cao điểm "30 ngày đêm" hoàn thành số hóa tài liệu cấp huyện nhằm bảo đảm an toàn dữ liệu và tạo nền tảng cho quản trị số.  

Với sự chuẩn bị chặt chẽ, khoa học và bài bản, ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp của tỉnh đã chính thức đi vào vận hành thông suốt ngay từ ngày đầu tiên, tạo nền tảng quan trọng cho đổi mới quản trị địa phương theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, gần dân và phục vụ nhân dân tốt hơn.

Sau 1 năm vận hành, mô hình mới đã khẳng định được hiệu quả, thực sự trở thành động lực trong phát triển kinh tế - xã hội. Một trong những minh chứng rõ nét nhất là thủ tục hành chính tiếp tục được cắt giảm, đơn giản hóa, phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.

Với việc kiện toàn Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh và cấp xã, đồng bộ với Hệ thống thông tin giải quyết TTHC và Cổng Dịch vụ công quốc gia, người dân được phục vụ nhanh hơn, thuận tiện hơn. Gần 38% thời gian giải quyết đối với TTHC do bộ, ngành ban hành đã được cắt giảm; 36% thời gian đối với các thủ tục liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh; đặc biệt 50% thời gian giải quyết đối với các TTHC đặc thù của tỉnh cũng được rút ngắn. Tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến được thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính đạt 100%.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, những chuyển biến trong cải cách hành chính và chất lượng điều hành tiếp tục củng cố niềm tin vào môi trường đầu tư của Quảng Ninh. Việc cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục, đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, cùng với sự chủ động đồng hành của chính quyền các cấp đã góp phần tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch và thuận lợi hơn.

Đó cũng là một trong những lý do quan trọng giúp Quảng Ninh tiếp tục giữ vững vị trí là địa phương duy nhất trong cả nước nằm trong nhóm dẫn đầu đồng thời cả Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và Chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) năm 2025. Thu hút vốn đầu tư trong nước ngoài ngân sách đạt trên 500.000 tỷ đồng, gấp gần 17 lần so với cùng kỳ; quy mô nền kinh tế tiếp tục mở rộng, tạo thêm nguồn lực để đầu tư cho phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.

Với việc vận hành ổn định, thông suốt, hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là điều kiện đặc biệt quan trọng để Quảng Ninh tiếp tục đạt được những kết quả nổi bật trong phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2025, Quảng Ninh đạt tốc độ tăng trưởng GRDP 11,89%, đứng đầu cả nước; quy mô nền kinh tế đạt trên 368.000 tỷ đồng, đứng thứ 7/34 tỉnh, thành phố; GRDP bình quân đầu người đạt trên 10.400 USD, gấp hơn hai lần bình quân chung của cả nước. Tổng thu ngân sách vượt 85.000 tỷ đồng - mức cao nhất từ trước đến nay; đặc biệt, cả 54 xã, phường, đặc khu tăng thu ngân sách sau khi thực hiện mô hình mới.

Bước sang năm 2026, đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì. Chỉ trong 6 tháng đầu năm, Quảng Ninh đã đón gần 12,4 triệu lượt khách du lịch; thu ngân sách nhà nước tăng 95% so với cùng kỳ 2025; giải ngân vốn đầu tư công đạt 97% chỉ tiêu 6 tháng. Nhiều sự kiện văn hóa, thể thao quy mô lớn được tổ chức, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch và nâng cao đời sống văn hóa của nhân dân. Hàng loạt dự án động lực như đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh, cửa khẩu thông minh Móng Cái - Đông Hưng được khởi động. Đặc biệt, tỉnh Quảng Ninh đã được công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I... từ đó, mở ra không gian phát triển mới cho tỉnh trong giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo.

Trong lĩnh vực y tế, giáo dục việc tổ chức lại hệ thống quản lý tạo tiền đề quan trọng để tỉnh triển khai hiệu quả các chủ trương lớn của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Nghị quyết số 72 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Các chính sách miễn học phí, hỗ trợ sách giáo khoa, hỗ trợ sữa học đường cho trẻ mầm non và học sinh tiểu học tiếp tục được triển khai đồng bộ, góp phần giảm gánh nặng cho các gia đình và tạo điều kiện để mọi trẻ em đều được học tập trong môi trường tốt hơn, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Tỷ lệ bác sĩ tại các trạm y tế đạt từ 4 đến 6 bác sĩ/trạm, hoàn thành sớm hơn hai năm so với mục tiêu bình quân chung của cả nước. Đây là điều kiện quan trọng để triển khai hiệu quả chương trình khám sức khỏe miễn phí toàn dân và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân ngay tại cơ sở.  

Công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị đạt nhiều kết quả quan trọng. Ngay trong năm đầu thực hiện mô hình mới, Quảng Ninh đã hoàn thành đại hội đảng bộ các cấp đúng tiến độ; tiếp tục thực hiện chủ trương bố trí bí thư cấp ủy, chủ tịch UBND không phải người địa phương; đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của các cơ quan Đảng. Hoạt động của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục được đổi mới, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và tăng cường niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chính quyền. Đây là nền tảng quan trọng để bộ máy mới vận hành ổn định, hiệu quả và bền vững.

Thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Quảng Ninh cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực, vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Khối lượng công việc được phân cấp cho cấp xã ngày càng lớn, trong khi năng lực giữa các địa phương chưa thật sự đồng đều. Một số quy trình phối hợp sau sắp xếp vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện; việc khai thác hiệu quả hạ tầng số, cơ sở dữ liệu dùng chung chưa thực sự hiệu quả, đặc biệt ở một số địa bàn miền núi, biên giới, hải đảo, hạ tầng công nghệ thông tin, đường truyền, thiết bị đầu cuối chưa đồng đều...

Tuy nhiên, những khó khăn bước đầu cũng là điều tất yếu trong quá trình thực hiện một chủ trương lớn, có phạm vi tác động sâu rộng đến toàn bộ hệ thống chính trị. Điều quan trọng là tỉnh đã chủ động nhận diện rõ các hạn chế, vướng mắc để tập trung chỉ đạo tháo gỡ, hoàn thiện dần trong quá trình vận hành thực tiễn.

Trong thời gian tới, tỉnh Quảng Ninh xác định tiếp tục rà soát, hoàn thiện tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC, nhất là cấp cơ sở; đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính; tiếp tục tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát và đề cao trách nhiệm người đứng đầu; đồng thời, thường xuyên theo dõi, đánh giá việc vận hành bộ máy để kịp thời tháo gỡ những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Qua đó, hướng tới mục tiêu xây dựng chính quyền liêm chính, phục vụ, thực sự “của dân, do dân, vì dân”, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; tiếp tục giữ vững vị thế của địa phương phát triển hàng đầu, là hình mẫu phát triển xanh, hiện đại, sáng tạo và hội nhập quốc tế của cả nước.

Phát biểu tại buổi làm việc với tỉnh Quảng Ninh tháng 1/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh:

Khi Quảng Ninh đã thuộc nhóm dẫn đầu cả nước, thước đo phát triển không thể dừng ở mức cao hơn mặt bằng chung mà phải được nâng lên ở khả năng tạo chuẩn mực, mô hình và cách làm mới có sức lan tỏa trong toàn quốc. Yêu cầu đặt ra không chỉ là phát triển nhanh, bền vững, mà quan trọng hơn là chủ động đảm nhận vai trò thí điểm, tiên phong và dẫn dắt trong một số lĩnh vực chiến lược, qua đó đóng góp luận cứ thực tiễn cho việc hoàn thiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Quảng Ninh đang đứng trước những cơ hội phát triển mới mang tính lịch sử. Đặc biệt, chủ trương thành lập thành phố Quảng Ninh ngay trong năm 2026 đã được Bộ Chính trị thông qua đang mở ra tiền đề quan trọng để vùng đất địa đầu Đông Bắc bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng lớn hơn, tầm nhìn xa hơn và động lực mạnh mẽ hơn. Phấn đấu đến năm 2030 xây dựng Quảng Ninh trở thành thành phố giàu mạnh, văn minh, hiện đại, hạnh phúc; đến năm 2045 trở thành vùng đô thị lớn mang tầm khu vực và quốc tế; một trong những đầu tàu kinh tế quan trọng của đất nước; tự tin, vững vàng tiến mạnh trong kỷ nguyên phát triển mới.