Giữa nhịp sản xuất hối hả của vùng than, luôn có những người lặng lẽ đứng sau ống kính và trang viết để lưu giữ những khoảnh khắc bình dị của người thợ mỏ. Họ là những phóng viên không chuyên đang làm việc trong các đơn vị thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), lặng lẽ cầm bút, cầm máy ảnh tác nghiệp bằng tình yêu với nghề mỏ. Từ những câu chuyện chân thật của người lao động, họ đã dệt nên một “sợi chỉ đỏ” kết nối trái tim người thợ với doanh nghiệp, với cộng đồng và với hàng triệu bạn đọc.
Tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, nhiều cán bộ, công nhân, nhân viên còn đảm nhiệm công tác truyền thông. Không phải là những nhà báo chuyên nghiệp, nhưng bằng sự am hiểu thực tiễn và tình yêu với nghề mỏ, họ trở thành những phóng viên không chuyên, lặng lẽ ghi lại những câu chuyện đẹp về người lao động và hành trình phát triển của ngành Than.
25 năm trước, một bản tin chỉ vỏn vẹn vài chục dòng về việc Công ty CP Than Núi Béo tiếp nhận 200 lao động từ Công ty Tuyển than Hòn Gai trong giai đoạn đơn vị bạn gặp khó khăn đã mở ra hành trình cầm bút bền bỉ của chị Hoàng Hiền. Tin ngắn ấy được đăng trên Báo Công nghiệp Việt Nam (năm 2001), khi chị còn là một cán bộ trẻ làm công tác thi đua, tuyên truyền. Chị vẫn nhớ cảm giác hồi hộp khi nhìn thấy tên mình dưới bài báo đầu tiên.
Đội ngũ làm công tác truyền thông của TKV nhận giải tại Lễ trao Giải Báo chí Quảng Ninh năm 2025.
Đến nay, chị Hoàng Hiền là một trong những cộng tác viên báo chí gắn bó lâu năm của Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Ninh và nhiều cơ quan báo chí khác. Điều đặc biệt chị chưa bao giờ nhận mình là một nhà báo chuyên nghiệp. Với chị, viết báo đơn giản là cách lưu giữ những câu chuyện đẹp của Vùng mỏ và lan tỏa những hình ảnh đẹp người thợ từ chính nơi mình đang gắn bó.
Thuở mới cầm bút, từng câu chữ, cách đặt tiêu đề hay từng chi tiết trong bản tin đều được bố và các đồng nghiệp kiên nhẫn đọc, chỉnh sửa, góp ý. Từ những bài tin ngắn, những bức ảnh hiện trường, chị dần học được cách quan sát, cách phát hiện đề tài và quan trọng hơn là cách kể một câu chuyện bằng sự chân thành. Chị bảo, làm việc trong ngành Than có rất nhiều đề tài khai thác viết tin, bài cộng tác cho các cơ quan báo chí. Mỗi ca sản xuất, mỗi gương thợ lò tận tụy, mỗi sáng kiến cải tiến kỹ thuật hay những chính sách mới đi vào cuộc sống đều có thể trở thành chất liệu của một tác phẩm báo chí. Vì thế, nhiều năm qua, đôi chân chị vẫn đều đặn có mặt tại khai trường, trong hầm lò, trên các công trình, phân xưởng để lắng nghe, ghi chép và cảm nhận nhịp sống của người thợ mỏ.
Niềm đam mê ấy còn được nuôi dưỡng bằng quá trình không ngừng học hỏi. Chị thường xuyên tham gia các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ do Hội Nhà báo Quảng Ninh, TKV và các cơ quan báo chí tổ chức để rèn luyện kỹ năng viết, chụp ảnh, khai thác đề tài. Với chị, mỗi khóa học là một cơ hội để làm mới tư duy và nâng cao chất lượng từng tác phẩm. Sự bền bỉ ấy đã được ghi nhận bằng nhiều giải thưởng báo chí. Chỉ trong giai đoạn 2022-2024, chị liên tiếp có tác phẩm vào chung khảo Giải Búa liềm vàng tỉnh, đoạt giải Ba Giải Búa liềm vàng của Đảng ủy Khối doanh nghiệp Trung ương...
Chị Hoàng Hiền, chia sẻ: “Muốn viết hay phải hiểu người lao động, phải đến nơi họ làm việc, biết họ nghĩ gì, vất vả ra sao và tự hào điều gì. Khi mình viết bằng cảm xúc thật thì bài báo mới chạm được đến người đọc. Với tôi điều hạnh phúc hơn cả là khi những câu chuyện về người thợ mỏ được nhiều người biết đến, những tấm gương bình dị được lan tỏa, những đổi thay của doanh nghiệp được phản ánh chân thực và hình ảnh người lao động ngành Than ngày càng đẹp hơn trong lòng bạn đọc”.
Chị Hoàng Huyền, cán bộ truyền thông của Công ty CP Than Hà Tu.
Là cô gái quê Cao Bằng, tốt nghiệp Trường Trung cấp Phát thanh - Truyền hình Hà Tây (cũ) năm 1994, chị Hoàng Huyền từng trải qua nhiều công việc trước khi bén duyên với Quảng Ninh. Năm 2005, chị về công tác tại bộ phận truyền thông của Công ty CP Than Hà Tu. Đó cũng là lúc chị được sống với công việc mình yêu thích: Biên tập các chương trình phát thanh nội bộ, quay phim, chụp ảnh và thực hiện công tác tuyên truyền của doanh nghiệp.
Làm việc ở văn phòng, nhưng nơi chị mong được có mặt nhiều nhất lại là những chuyến đi tác nghiệp trên khai trường mỏ. Chiếc máy ảnh đeo vai và cuốn sổ ghi chép luôn là hành trang quen thuộc của Hoàng Huyền trong mỗi chuyến tác nghiệp.
Với chị, mỗi chuyến đi hiện trường không đơn thuần là một lần tác nghiệp, mà là cơ hội để hiểu thêm về những con người đang ngày đêm giữ nhịp sản xuất nơi Vùng mỏ. Mỗi lần theo chân công nhân xuống hiện trường, đứng giữa những tầng than, nghe tiếng máy xúc, tiếng xe vận tải nối nhau làm việc không ngơi nghỉ, chị lại tìm thấy cảm hứng để viết. Những bài báo của chị không bắt đầu từ bàn giấy, mà từ những cuộc trò chuyện vội giữa ca sản xuất, từ bữa cơm của người thợ, từ những giọt mồ hôi dưới nắng gió Vùng mỏ.
“Khi mới viết, tôi chỉ nghĩ viết về những gì mình trực tiếp làm, trực tiếp nhìn thấy. Nhưng càng viết càng hiểu, muốn chuyển tải đầy đủ một vấn đề đến bạn đọc thì dù là nhà báo chuyên nghiệp hay cộng tác viên cũng phải chịu khó tìm hiểu, phải thật sự tâm huyết với nghề. Có những khoảnh khắc chỉ diễn ra vài giây nhưng đủ khiến mình thấy công việc truyền thông có ý nghĩa hơn rất nhiều. Với tôi mỗi tác phẩm báo chí không chỉ là thông tin về hoạt động sản xuất hay phong trào của đơn vị, mà còn là sự tri ân đối với nghề mỏ và những con người đã âm thầm làm nên sức sống của ngành Than. Chỉ khi viết bằng những điều mình tận mắt chứng kiến và bằng sự đồng cảm chân thành, mỗi bài báo mới thực sự chạm đến trái tim người đọc” - chị Huyền tâm sự.
Năm 2004, khi trở thành công nhân Phân xưởng Khai thác 9, Công ty CP Than Vàng Danh, anh Phạm Cường bắt đầu cầm máy ảnh nhiều hơn để ghi lại các hoạt động, công việc của những người thợ mỏ. Mỗi lần bấm máy là một lần học nghề. Sau nhiều năm bền bỉ học hỏi, năm 2010, anh được Công ty tin tưởng giao phụ trách công tác truyền thông tại văn phòng, chính thức đảm nhiệm quay phim, chụp ảnh và viết tin, bài. Từ đó, chiếc máy ảnh không chỉ là công cụ làm việc mà còn trở thành người bạn đồng hành trên hành trình ghi lại nhịp sống vùng than.
Chân dung anh Phạm Cường, cán bộ truyền thông của Công ty CP Than Vàng Danh.
Những ngày đầu theo chân thợ lò xuống gần 200 mét dưới lòng đất vẫn là ký ức không thể quên. Giữa môi trường nóng ẩm, thiếu ánh sáng, thiết bị nhiều lần bị hơi nước làm tê liệt, có lúc anh suýt va phải goòng than hay trượt ngã trên nền lò trơn trượt. Nhưng đổi lại là những khuôn hình không thể có được ở bất kỳ nơi nào khác: Ánh mắt rạng rỡ của người thợ sau ca sản xuất, bàn tay đen nhẻm siết chặt đồng đội hay nụ cười mộc mạc giữa lòng mỏ.
Những khoảnh khắc ấy giúp anh hiểu rằng, giá trị của truyền thông không chỉ nằm ở việc đưa tin, mà còn ở việc lưu giữ và lan tỏa vẻ đẹp của những người thợ đang ngày đêm âm thầm làm nên những tấn “vàng đen” cho Tổ quốc.
Nói về những dự định trong thời gian tới, anh Phạm Cường, cán bộ truyền thông Công ty CP Than Vàng Danh, cho rằng dòng chảy của công nghệ số không cho phép người làm truyền thông đứng yên. Từ chỗ chỉ quen với chiếc máy ảnh và cuốn sổ ghi chép, anh chủ động học quay, dựng video, thiết kế infographic, sản xuất nội dung cho mạng xã hội, sử dụng flycam, các phần mềm hậu kỳ và ứng dụng AI xử lý hình ảnh, video...
Theo anh, một sự kiện hôm nay không thể chỉ được kể bằng một bản tin hay vài bức ảnh. Mỗi câu chuyện cần được chuyển tải bằng nhiều hình thức, trên nhiều nền tảng, bảo đảm nhanh, chính xác nhưng vẫn có chiều sâu và cảm xúc. Đó cũng là cách để thông tin từ công trường, phân xưởng đến gần hơn với người lao động và công chúng.
Anh Phạm Cường (ngoài cùng, bên phải) thường xuyên xuống lò tác nghiệp.
“Công nghệ có thể thay đổi từng ngày, nhưng điều cốt lõi vẫn là phải có mặt ở hiện trường, hiểu người lao động và kể những câu chuyện chân thật. Mỗi bài viết, mỗi bức ảnh hay thước phim đều giống như một nhịp cầu nhỏ. Tôi mong những điều mình ghi lại sẽ giúp mọi người hiểu hơn về cuộc sống người thợ mỏ, hiểu hơn về ngành Than” - anh Cường nói.
Hơn 20 năm gắn bó với ngành Than, anh Hoàng Huy Du (Công ty Than Hạ Long) đã đi qua nhiều vị trí công tác, từ người trực tiếp làm việc dưới hầm lò đến người cầm máy ảnh, máy quay để kể những câu chuyện về chính đồng nghiệp của mình. Trong nhịp lao động ấy, anh hiểu hơn ai hết những nhọc nhằn phía sau mỗi ca sản xuất, những giọt mồ hôi thấm trong lòng đất và cả niềm tự hào lặng lẽ của người thợ mỏ.
Bởi vậy, với anh, mỗi bài viết, mỗi bức ảnh hay thước phim không chỉ là một sản phẩm truyền thông, mà còn là lời tri ân dành cho những người thợ đang ngày đêm góp sức làm nên những tấn than. Anh luôn cố gắng ghi lại những khoảnh khắc chân thật nhất, để vẻ đẹp của người thợ mỏ Than Hạ Long không chỉ hiện hữu ở công trường, phân xưởng mà còn đến gần hơn với công chúng.
Anh Hoàng Huy Du (cầm máy ảnh) tác nghiệp dưới lò tại Công ty Than Hạ Long.
Anh Hoàng Huy Du chia sẻ: Trong dòng chảy truyền thông hiện đại với tôi nếu chỉ có tình yêu nghề là chưa đủ. Người làm truyền thông còn phải không ngừng học hỏi, làm chủ công nghệ, biết quay dựng video, thiết kế đồ họa, sản xuất nội dung đa nền tảng và ứng dụng các công cụ số vào quá trình tác nghiệp. Khi được kể bằng cách gần gũi, sinh động và phù hợp với thói quen tiếp nhận mới của công chúng, những câu chuyện bình dị của người thợ mỏ sẽ có sức lan tỏa sâu rộng hơn, qua đó góp phần kết nối hình ảnh ngành Than với cộng đồng trong một nhịp sống ngày càng hiện đại.
Với những người làm truyền thông không chuyên của ngành Than, mỗi bài viết, bức ảnh hay thước phim không chỉ là sản phẩm báo chí, mà còn là nhịp cầu kết nối. Từ những câu chuyện chân thật của người thợ mỏ, họ lặng lẽ dệt nên “sợi chỉ đỏ”, lan tỏa tình yêu nghề mỏ và đưa hình ảnh vùng than đến gần hơn với công chúng.
Thực hiện: PHẠM TĂNG
Trình bày: MẠNH HÀ
