Sau 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Quảng Ninh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp và gần dân. Bộ máy mới vận hành thông suốt, phân cấp mạnh cho cơ sở, cùng việc tổ chức lại thôn, bản, khu phố đã tạo nên những chuyển biến rõ nét trong phương thức quản trị, góp phần tạo nền móng vững chắc cho sự phát triển của thành phố Quảng Ninh trên chặng đường mới.
Vận hành thông suốt, chuyển mạnh từ quản lý sang phục vụ
Việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm đổi mới tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Cùng với cả nước, từ ngày 1/7/2025 Quảng Ninh chính thức vận hành theo mô hình chính quyền mới. Với nền tảng nhiều năm liên tục cải cách hành chính, xây dựng chính quyền điện tử, phát triển chính quyền số và mạnh dạn phân cấp, phân quyền, Quảng Ninh đã có sự chuẩn bị từ sớm, tạo điều kiện để bộ máy nhanh chóng đi vào hoạt động ổn định.
Ngay từ những ngày đầu vận hành, Quảng Ninh đã đồng bộ các quy chế, quy trình, phân định rõ thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã; rà soát chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan; kiện toàn đội ngũ cán bộ và tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành. Nhiều thủ tục hành chính trước đây phải qua cấp trung gian nay được giải quyết ngay tại cấp xã, giúp rút ngắn thời gian, giảm chi phí và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.
Việc được phân cấp mạnh hơn cũng đồng nghĩa với trách nhiệm lớn hơn của chính quyền cơ sở. Người đứng đầu cấp xã được trao thêm thẩm quyền, nhưng đồng thời phải chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng giải quyết công việc trên địa bàn. Từ quản lý đất đai, đầu tư, xây dựng, an sinh xã hội, đến giải quyết thủ tục hành chính, nhiều nhiệm vụ được xử lý ngay từ cơ sở, góp phần nâng cao tính chủ động, giảm tình trạng chờ xin ý kiến nhiều cấp như trước.
Điều đáng ghi nhận là sau 1 năm vận hành, bộ máy mới không chỉ bảo đảm hoạt động thông suốt, mà còn từng bước thay đổi tư duy điều hành. Nếu trước đây trọng tâm là quản lý hành chính thì nay chuyển mạnh sang phục vụ và kiến tạo phát triển. Việc ứng dụng dữ liệu số, dịch vụ công trực tuyến, kết nối các cơ sở dữ liệu chuyên ngành tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Mới đây, tại hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng chí Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh khẳng định, sau 1 năm vận hành theo mô hình chính quyền mới, những kết quả đạt được là minh chứng cho sự nỗ lực rất lớn của cả hệ thống chính trị, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, cùng sự đồng thuận, ủng hộ của nhân dân. Trong điều kiện khối lượng công việc tăng, yêu cầu cao hơn và nhiều vấn đề mới phát sinh, các địa phương đã chủ động vừa vận hành, vừa hoàn thiện, từng bước tháo gỡ khó khăn từ thực tiễn.
Đồng chí cũng nhấn mạnh, mục tiêu cao nhất của việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không phải chỉ để tinh gọn bộ máy, mà là xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn. Hiệu quả của mô hình được đo bằng sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp và chất lượng thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ. Bởi vậy, thời gian tới mục tiêu không chỉ là vận hành ổn định, mà phải chuyển sang vận hành hiệu quả, xây dựng nền quản trị hiện đại, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; đồng thời phát huy vai trò của mỗi xã, phường, đặc khu như một "điểm kết nối phát triển" trong không gian thành phố Quảng Ninh mới...
Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy hiệu quả của mô hình mới đã dần được khẳng định. Chính quyền cơ sở chủ động hơn trong giải quyết công việc, giảm đáng kể thời gian xử lý hồ sơ, đồng thời nâng cao trách nhiệm của cán bộ đối với từng vụ việc cụ thể. Cộng đồng doanh nghiệp cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực khi nhiều thủ tục được giải quyết nhanh hơn, việc trao đổi với chính quyền thuận lợi hơn, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng.
Bà Nguyễn Thị Bùi, Tổng Giám đốc điều hành đối ngoại, Giám đốc phát triển thị trường năng lượng mới Tập đoàn Texhong tại Việt Nam, chia sẻ: Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo chuyển biến rõ nét trong môi trường đầu tư của Quảng Ninh. Quy trình xử lý công việc nhanh hơn, đầu mối giải quyết rõ ràng, việc phân cấp và chuyển đổi số giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời tăng niềm tin để tiếp tục mở rộng đầu tư, đồng hành lâu dài cùng địa phương.
Đối với người dân, điều dễ cảm nhận nhất là khoảng cách giữa chính quyền và nhân dân ngày càng được rút ngắn. Nhiều công việc được giải quyết ngay tại địa phương, giảm thời gian đi lại, giảm chi phí và tăng tính minh bạch. Chính quyền gần dân hơn cũng đồng nghĩa với việc những vấn đề phát sinh từ cơ sở được nắm bắt và xử lý kịp thời hơn. Bà La Thị Thâu (xã Bình Liêu) cho biết: Sau sáp nhập, người dân thấy rõ sự chuyển biến tích cực trong cách quản lý, điều hành của chính quyền. Cán bộ xã làm việc chuyên nghiệp, gần dân, xử lý công việc trách nhiệm, rõ ràng. Người dân khi đi làm các thủ tục hành chính đều thấy rất thuận lợi, không còn tình trạng đi lại nhiều lần, hay phải chờ đợi như trước...
Tiếp tục hoàn thiện từ cơ sở, hướng tới nền hành chính hiện đại
Sau khi bộ máy chính quyền 2 cấp vận hành ổn định, từ ngày 1/7/2026, Quảng Ninh tiếp tục triển khai việc tổ chức lại hệ thống thôn, bản, khu phố nhằm phù hợp với quy mô dân số, yêu cầu quản trị và mô hình tổ chức mới. Từ 1.452 thôn, bản, khu phố trước đây, Quảng Ninh sắp xếp lại còn 624 đơn vị. Đây không đơn thuần là việc giảm đầu mối, mà hướng tới xây dựng các cộng đồng dân cư có quy mô phù hợp, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở và phát huy tốt hơn nguồn lực tại địa bàn.
Ngay sau sắp xếp, các địa phương đã khẩn trương kiện toàn tổ chức, bố trí nhân sự, ổn định hoạt động và triển khai ngay các nhiệm vụ phục vụ nhân dân. Từ chỉnh trang cảnh quan, vệ sinh môi trường, xây dựng đời sống văn hóa, chăm lo cho gia đình chính sách, đến rà soát dữ liệu đất đai, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, hay tổ chức các hoạt động cộng đồng đều được thực hiện liên tục, không để gián đoạn.
Điều đáng quý hơn là quá trình hợp nhất đã góp phần hình thành những cộng đồng dân cư mới trên nền tảng đoàn kết và đồng thuận. Những ranh giới hành chính cũ dần được thay thế bằng tinh thần cùng chung trách nhiệm xây dựng khu dân cư văn minh, nghĩa tình. Người dân tích cực tham gia giữ gìn môi trường, chỉnh trang đường làng, ngõ phố, phát triển các phong trào văn hóa, thể thao và chung tay thực hiện nhiệm vụ phát triển địa phương.
Ông Phạm Văn Luyến, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng La, cho biết: Với trên 70% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, Quảng La lưu giữ kho tàng lễ hội dân gian và phong tục đặc sắc. Sau sáp nhập, các thôn mới có quy mô lớn giúp địa phương dễ dàng đầu tư đồng bộ thiết chế văn hóa, đồng thời huy động sức dân và tổ chức các sinh hoạt văn hóa cộng đồng có sức lan tỏa rộng rãi hơn. Qua đó, góp phần bảo tồn vững chắc những giá trị truyền thống, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân.
Bên cạnh những mặt tích cực, Quảng Ninh cũng thẳng thắn nhìn nhận, sau sắp xếp, quy mô quản lý của nhiều xã, phường và khu dân cư lớn hơn trước; khối lượng công việc của đội ngũ cán bộ cơ sở tăng lên đáng kể. Trong khi đó, yêu cầu về chuyển đổi số, quản trị dữ liệu, kỹ năng điều hành và phục vụ người dân ngày càng cao, đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải tiếp tục được đào tạo, bồi dưỡng để thích ứng với yêu cầu mới.
Một số khó khăn về hạ tầng công nghệ, quy trình phối hợp giữa các cơ quan, hay việc thích ứng của đội ngũ cán bộ trong giai đoạn đầu cũng được thường xuyên rà soát, đánh giá để kịp thời tháo gỡ. Quan điểm xuyên suốt của Quảng Ninh là không né tránh những vấn đề phát sinh, lấy thực tiễn làm cơ sở để tiếp tục hoàn thiện mô hình, bảo đảm bộ máy hoạt động ngày càng hiệu quả.
Từ thực tiễn 1 năm qua có thể thấy, điều quan trọng nhất mô hình chính quyền địa phương 2 cấp mang lại không chỉ là một bộ máy tinh gọn hơn, mà là sự thay đổi trong tư duy quản trị. Chính quyền ngày càng gần dân hơn, chủ động hơn, minh bạch hơn và phục vụ tốt hơn. Đó cũng chính là nền tảng để Quảng Ninh tiếp tục xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, kiến tạo phát triển và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Dấu mốc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mở ra cho Quảng Ninh một hành trình mới với nhiều cơ hội và cũng nhiều yêu cầu cao hơn. Trên nền tảng những kết quả đạt được sau 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, cùng tư duy đổi mới, cải cách mạnh mẽ và khát vọng vươn lên không ngừng, Quảng Ninh đang từng bước kiến tạo một nền quản trị hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Đó sẽ là động lực để thành phố Quảng Ninh tiếp tục phát triển nhanh, xanh, bền vững, xứng đáng với vị thế mới và kỳ vọng của Đảng, Nhà nước cùng hơn 1,5 triệu người dân trên vùng đất mỏ anh hùng.
