Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, ngày 21/10, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ và cho ý kiến đối với nhiều dự án luật quan trọng.
Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh, Tổ trưởng tổ thảo luận cho rằng, Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác là dự án luật mang tính nhân văn sâu sắc nhưng có những vấn đề phức tạp về khoa học, đạo đức và nguy cơ bị lợi dụng để mua bán bộ phận cơ thể người. Đại biểu đề nghị nghiên cứu kỹ các điều kiện hiến, ghép tạng từ người còn sống, đặc biệt đối với người dưới 18 tuổi, nhằm bảo đảm việc hiến tạng xuất phát từ ý chí tự nguyện, tránh trường hợp người giám hộ lợi dụng quy định pháp luật để trục lợi. Theo đại biểu, cần cân nhắc quy định chặt chẽ về độ tuổi, sự đồng ý và quyền tự quyết của người hiến, đồng thời có các chế tài phù hợp để ngăn ngừa hành vi lợi dụng chính sách nhân đạo.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định cụ thể về việc hiến tạng của người bị thi hành án tử hình, bởi đây là vấn đề liên quan đến quy trình thi hành án, điều kiện y khoa và khả năng bảo đảm chất lượng mô, tạng để ghép. Cùng với đó, cần xây dựng cơ chế điều phối hiến, ghép tạng ở cấp quốc gia, bảo đảm việc tiếp nhận, bảo quản, vận chuyển và phân bổ mô, tạng kịp thời, đúng quy trình, tránh lãng phí nguồn tạng vốn rất khan hiếm.
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 6 luật liên quan đến trẻ em, người khuyết tật, khám bệnh, chữa bệnh, dược, người cao tuổi và bảo hiểm y tế, đại biểu cho rằng việc sửa đổi cần gắn với yêu cầu phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho chính quyền cơ sở, đồng thời xác định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện. Từ thực tiễn Quảng Ninh, đại biểu cho biết, địa phương đã triển khai khám, chữa bệnh cho các đối tượng không có bảo hiểm y tế, đạt tỷ lệ khoảng 86%; kết quả này có được nhờ sự quan tâm của chính quyền, việc đưa trang thiết bị y tế đến cơ sở và vận động người dân, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, chủ động chăm sóc sức khỏe. Đại biểu đề nghị phát huy vai trò của trạm y tế, cụm y tế xã, phường và chính quyền cấp xã trong tổ chức khám, chữa bệnh, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.
Về quản lý nhà nước đối với trẻ em, người khuyết tật và người cao tuổi, đại biểu đồng tình với việc chuyển đầu mối quản lý sang Bộ Y tế, do các nhóm đối tượng này có những vấn đề gắn chặt với chăm sóc và bảo vệ sức khỏe. Đối với Luật Dược, đại biểu đề nghị nghiên cứu sâu việc cắt giảm thủ tục hành chính trong cấp phép thuốc nhập khẩu, tránh những quy định quá phức tạp làm chậm quá trình đưa thuốc có chất lượng, hiệu quả vào Việt Nam. Đại biểu nêu quan điểm cần nghiên cứu cơ chế xem xét công nhận kết quả cấp phép của các cơ quan quản lý dược có thẩm quyền tại những quốc gia có hệ thống quản lý tiên tiến, đối với các loại thuốc đã được cấp phép và sử dụng trong thời gian phù hợp. Đồng thời, cần có cơ chế kiểm soát giá, chất lượng và tính an toàn để người dân có cơ hội tiếp cận thuốc tốt với chi phí hợp lý, hạn chế nguy cơ độc quyền hoặc đẩy giá thuốc lên cao.
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đại biểu cho rằng đây là vấn đề phức tạp, liên quan đồng thời đến sức khỏe cộng đồng, thói quen xã hội, hoạt động sản xuất, kinh doanh và nguồn thu ngân sách. Đại biểu nhấn mạnh muốn giảm tác hại của thuốc lá cần tăng cường ngăn chặn thuốc lá nhập lậu, nhưng việc kiểm soát phải gắn với giải pháp giảm nhu cầu sử dụng trong nước. Theo đại biểu, thói quen hút thuốc hình thành trong thời gian dài, cần có lộ trình và giải pháp đồng bộ. Đại biểu đề nghị triển khai các biện pháp kiểm soát xuyên suốt từ trồng, vận chuyển, sản xuất đến tiêu thụ thuốc lá, đồng thời tăng cường tuyên truyền về tác hại của thuốc lá truyền thống và thuốc lá điện tử.
Phát biểu thảo luận, đại biểu Trần Thị Kim Nhung, đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, ĐBQH thành phố cho rằng, mặc dù Luật Khám bệnh, chữa bệnh đã quy định tương đối đầy đủ các hành vi bị nghiêm cấm và điều kiện hành nghề, song thực tiễn vẫn bộc lộ hạn chế trong kiểm soát hoạt động khám, chữa bệnh, nhất là tình trạng giả danh bác sĩ, vẽ bệnh, chỉ định dịch vụ không cần thiết và quảng cáo sai sự thật về các sản phẩm chữa bệnh trên truyền hình, mạng xã hội.
Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế xác thực người hành nghề, tăng trách nhiệm giải trình của cơ sở khám, chữa bệnh, bảo đảm minh bạch thông tin về chẩn đoán, phương án điều trị và chi phí. Đồng thời, cần kiểm soát chặt chẽ hoạt động quảng cáo, xử lý nghiêm hành vi giả danh lương y, cam kết chữa khỏi bệnh không có căn cứ; chuyển mạnh từ quản lý bằng cấp phép sang hậu kiểm dựa trên rủi ro, tăng cường phối hợp và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan chức năng. Đại biểu nhấn mạnh, việc hoàn thiện Luật cần gắn với tổ chức thực hiện nghiêm minh, kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm, qua đó bảo vệ sức khỏe, tài sản của người dân và củng cố niềm tin đối với hệ thống y tế.
Tập trung góp ý vào hai dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi); Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đại biểu Vũ Ngọc Lâm cho rằng, đối với Luật Hiến mô, tạng là luật có ý nghĩa nhân văn sâu sắc nhưng liên quan đến nhiều vấn đề nhạy cảm về đạo đức, pháp lý và bảo vệ trẻ em. Dự thảo cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh trong một số trường hợp gia đình, do đó cần tăng cường cơ chế kiểm soát. Đại biểu đề nghị nghiên cứu trao thẩm quyền cho Hội đồng y khoa quyết định việc cho phép hiến trong trường hợp có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người hiến.
Về Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đại biểu chỉ ra sự chưa thống nhất giữa quy định cấm bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi và quy định người bán có quyền từ chối bán khi người mua không chứng minh được độ tuổi. Đại biểu đề nghị sửa theo hướng không bán thuốc lá nếu người mua không chứng minh được mình đã đủ 18 tuổi, tránh tạo kẽ hở trong thực thi pháp luật.
Tham gia phát biểu, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố, đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, trong đó cần đặc biệt quan tâm bảo vệ trẻ em. Đại biểu cho rằng không nên cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh khi còn sống, bởi đây là nhóm chưa phát triển đầy đủ về thể chất, nhận thức và tâm lý, việc hiến có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Đồng thời, cần bổ sung quy định theo dõi sức khỏe lâu dài, kịp thời phát hiện, điều trị biến chứng và hỗ trợ tâm lý cho người hiến khi cần thiết.
Đại biểu cũng đề nghị làm rõ nguyên tắc, tiêu chí điều phối mô, bộ phận cơ thể người, bảo đảm thống nhất giữa tiêu chí chuyên môn và thứ tự ưu tiên; quy định cụ thể trách nhiệm của cơ sở y tế trong tư vấn, chăm sóc, hỗ trợ người hiến và gia đình, nhất là việc cung cấp thông tin về quy trình hiến, phối hợp bàn giao thi hài và tôn trọng phong tục, tín ngưỡng. Bên cạnh đó, cần rà soát lộ trình xây dựng, vận hành hệ thống thông tin quản lý mô, tạng và có quy định chuyển tiếp trong thời gian hệ thống chưa hoàn thiện.
Đối với Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đại biểu cho biết nhiều cơ sở y tế, bệnh viện và bác sĩ kiến nghị tăng cường hạn chế việc bán thuốc lá cho người trẻ, đồng thời đề nghị cân nhắc thời điểm, lộ trình thực hiện phù hợp. Đại biểu nhấn mạnh, bên cạnh kiểm soát việc bán thuốc lá, cần tăng cường chế tài xử phạt hành vi hút thuốc tại nơi công cộng, đặc biệt ở bệnh viện, trường học và các khu vực đã quy định cấm hút thuốc. Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm kiểm tra, nhắc nhở và xử lý vi phạm, bảo vệ những người không hút thuốc nhưng thường xuyên phải chịu ảnh hưởng của khói thuốc thụ động.
Trong phiên thảo luận chiều cùng ngày, cho ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, đại biểu Chu Lương Trí, Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh đề nghị nghiên cứu triển khai theo lộ trình thí điểm đối với nhóm lao động trên nền tảng số, như vận tải, giao hàng công nghệ, trước khi mở rộng sang các nhóm lao động tự do khác. Đồng thời, cần quy định rõ tiêu chí tham gia, mức đóng, mức hỗ trợ cho người thu nhập thấp và trách nhiệm của các nền tảng số trong cung cấp dữ liệu thu nhập, khấu trừ, nộp bảo hiểm xã hội thay người lao động.
Với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, đại biểu phản ánh những băn khoăn của các địa phương có khu công nghiệp về quy định Chủ tịch UBND cấp xã phải chủ trì gặp gỡ các bên trong vòng 12 giờ kể từ khi nhận thông báo về cuộc đình công. Đại biểu đề nghị, đối với vụ việc quy mô lớn, phức tạp, nhất là tại các khu công nghiệp, khu kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài, cần quy định cơ chế phối hợp với cơ quan chuyên môn cấp tỉnh và ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế để hỗ trợ giải quyết kịp thời.
Đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động, đại biểu đề nghị bổ sung yêu cầu huấn luyện phù hợp với đặc thù ngành nghề; tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động tổ chức huấn luyện bằng đội ngũ cán bộ quản lý, cán bộ kỹ thuật và người lao động có chuyên môn, kinh nghiệm, đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định. Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục, hạn chế việc phải thuê đơn vị bên ngoài, qua đó nâng cao hiệu quả phòng ngừa tai nạn lao động, tiết kiệm chi phí và tăng trách nhiệm của người sử dụng lao động.
Tham gia góp ý một số nội dung trong các dự thảo luật sửa đổi, bổ sung, tập trung vào Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà cho rằng, đối với Luật Bình đẳng giới, cần bổ sung trách nhiệm thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về bình đẳng giới trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn bộ máy; làm rõ thẩm quyền công bố thông tin quốc gia về bình đẳng giới và trách nhiệm cung cấp số liệu của các cơ quan chuyên ngành. Đồng thời, cần quy định cụ thể cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan đầu mối về bình đẳng giới và ngành Y tế, cũng như trách nhiệm của doanh nghiệp, khu công nghiệp, khu chế xuất trong thực hiện bình đẳng giới ở lĩnh vực kinh tế và lao động.
Về Luật Hoạt động chữ thập đỏ, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm của Bộ Y tế với vai trò cơ quan đầu mối quản lý nhà nước; bảo đảm thống nhất về phân công nhiệm vụ giữa các bộ, ngành và cơ quan chuyên môn tại địa phương. Dự thảo cũng cần bổ sung quy định chuyển tiếp khi chuyển giao nhiệm vụ quản lý từ ngành Nội vụ sang ngành Y tế, làm rõ việc bàn giao hồ sơ, dữ liệu, kinh phí, nhân sự và công việc đang giải quyết, tránh gián đoạn trong quá trình thực hiện.
Đối với Luật Việc làm, đại biểu đề nghị làm rõ quy định về hoạt động dịch vụ việc làm trên môi trường thương mại điện tử, thống nhất yêu cầu thông báo hoạt động của doanh nghiệp và chi nhánh; đồng thời bổ sung quy định chuyển tiếp về xử lý tiền ký quỹ khi bãi bỏ yêu cầu ký quỹ. Đại biểu cũng kiến nghị hoàn thiện khái niệm, tiêu chí xác định tình trạng có việc làm và thất nghiệp; xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động thống nhất, có khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, địa phương và doanh nghiệp. Theo đại biểu, việc cập nhật đầy đủ thông tin về nhu cầu tuyển dụng, vị trí việc làm, kỹ năng và biến động lao động sẽ hỗ trợ kết nối cung – cầu, nâng cao hiệu quả dự báo nhân lực, nhất là tại những địa bàn có nhu cầu lao động biến động theo mùa như lĩnh vực du lịch ở Quảng Ninh.
