Yên Tử, Côn Sơn, Kiếp Bạc, vịnh Hạ Long, Cát Bà... là những không gian di sản chung đang mở hướng liên kết phát triển mới cho du lịch Quảng Ninh và Hải Phòng. Liên kết không dừng ở việc quảng bá, mà từng bước hình thành những hành trình có sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm cụ thể.
Mới đây, tại Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc (ngày 26/9/2026), bộ nhận diện thương hiệu chung Di sản thế giới Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc đã được công bố. Hình ảnh hoa cúc trong lá bồ đề và thông điệp “Trí tuệ - Hòa hợp - Lan tỏa” cho thấy cách quảng bá thống nhất đối với di sản liên tỉnh. Đáng chú ý hơn, những di tích lâu nay được du khách tìm đến riêng lẻ đang có cơ hội trở thành một hành trình chung.
Được UNESCO ghi danh năm 2025, quần thể di sản trải trên địa bàn Quảng Ninh, Hải Phòng, Bắc Ninh gắn với lịch sử nhà Trần và Phật giáo Trúc Lâm. Nguồn tài nguyên chung mở cơ hội phát triển du lịch văn hóa, tâm linh liên vùng. Theo ông Nguyễn Thế Huệ, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh, các hiệp hội đang tăng cường hợp tác, thúc đẩy doanh nghiệp khảo sát tuyến, xây dựng sản phẩm, kết nối nguồn khách và xúc tiến chung, qua đó đa dạng hóa trải nghiệm, tăng sức cạnh tranh cho du lịch vùng.
Cụ thể hóa hướng hợp tác này, ngày 16/4/2026, Hiệp hội Du lịch cùng doanh nghiệp 3 địa phương đã ký bản ghi nhớ giai đoạn 2026-2028, hướng tới “Một hành trình - Ba điểm đến di sản”. Tiếp nối các chương trình liên kết từ năm 2023, các bên phối hợp khảo sát, phát triển sản phẩm, quảng bá và nghiên cứu kích cầu chung.
Trên thực tế, một số sản phẩm đã được đưa vào khai thác. Hải Phòng triển khai 3 tour du lịch di sản, trong đó có hành trình kết nối Côn Sơn, Kiếp Bạc, Thanh Mai, Kính Chủ, Nhẫm Dương. Tại Quảng Ninh, Yên Tử, Ngọa Vân, Thái Miếu, Bạch Đằng có thể được kết nối trong các chương trình liên vùng. Bên cạnh chiêm bái, tìm hiểu lịch sử, các tuyến còn có thể kết hợp ẩm thực, lưu trú, trải nghiệm văn hóa. Song muốn thu hút khách, doanh nghiệp cần thống nhất lịch khởi hành, giá bán, điểm đón và đơn vị vận hành.
Quan trọng hơn, mỗi hành trình cần có câu chuyện xuyên suốt. Yên Tử gắn với sự hình thành Thiền phái Trúc Lâm, Côn Sơn gắn với các vị tổ, còn Kiếp Bạc lưu dấu Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn... Khai thác mạch nguồn ấy trong thuyết minh, trải nghiệm sẽ giúp sản phẩm có chiều sâu, khuyến khích du khách khám phá nhiều điểm di sản trong một chuyến đi.
Trong khi các hành trình văn hóa liên vùng tiếp tục được hoàn thiện, hợp tác tại vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà đã có kết quả rõ ràng. Sau khi di sản được UNESCO ghi danh mở rộng năm 2023, Quảng Ninh và Hải Phòng phối hợp tháo gỡ vướng mắc quản lý, kết nối tuyến tham quan. Từ tháng 4/2026, những hải trình Hạ Long - Lan Hạ chính thức được vận hành.
Theo đó, 4 hành trình liên vùng được cấp phép; giai đoạn đầu, doanh nghiệp khai thác một số tuyến. Du khách có thể kết hợp tham quan Cửa Vạn, hang Tiên Ông, hồ Ba Hầm với hang Sáng Tối, Trà Báu, Việt Hải; chèo kayak, khám phá hang động, tìm hiểu làng chài, hoặc nghỉ đêm trên du thuyền. Cảnh quan Hạ Long và nét yên bình của Lan Hạ bổ trợ nhau, làm phong phú trải nghiệm.
Liên kết du lịch di sản đang từng bước chuyển từ thỏa thuận hợp tác thành sản phẩm cụ thể. Các tuyến liên thông Hạ Long - Lan Hạ đã phục vụ 4.562 lượt khách, thu phí trên 1 tỷ đồng chỉ 2 tháng sau liên thông triển khai (từ tháng 4 đến 6/2026). Hai du thuyền của Công ty TNHH Du thuyền Bhaya trên tuyến Hạ Long - Lan Hạ đạt công suất phòng trung bình 60-70% sau hơn 1 tháng khai thác.
Dù vậy, khai thác chung cũng đòi hỏi trách nhiệm bảo tồn. Hai địa phương cần phối hợp quản lý tàu, cứu hộ, kiểm soát rác thải, sức tải và chia sẻ dữ liệu du khách. Với di sản văn hóa, liên kết phải tôn trọng cảnh quan, nghi lễ, đời sống cộng đồng, tránh thương mại hóa thiếu kiểm soát.
Từ những tuyến biển đã được vận hành, đến các hành trình văn hóa đang hình thành, Quảng Ninh - Hải Phòng đang mở rộng không gian du lịch di sản. Khi sản phẩm, dịch vụ và công tác quản lý được kết nối đồng bộ, di sản sẽ trở thành động lực phát triển du lịch bền vững của hai địa phương.
