Tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh, nguồn sữa do các bà mẹ hiến tặng được tiếp nhận, sàng lọc, thanh trùng và kiểm nghiệm nghiêm ngặt trước khi cung cấp cho trẻ có nhu cầu, nhất là trẻ sinh non, nhẹ cân, mắc bệnh lý hoặc trẻ mới sinh mà mẹ chưa có sữa. Sau 6 năm hoạt động, Ngân hàng sữa mẹ đã trở thành một phần quan trọng trong công tác chăm sóc, dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh tại bệnh viện.
Tại Khoa Sơ sinh, Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh, mỗi năm có hàng trăm trẻ sinh non và mắc bệnh lý bẩm sinh được điều trị. Không ít trẻ chào đời khi mới 26-28 tuần tuổi, cân nặng chỉ 500-600g. Ở tuổi thai này, nhiều cơ quan chưa phát triển hoàn thiện, trẻ phải đối mặt với nguy cơ suy hô hấp, suy tim, nhiễm trùng, viêm ruột hoại tử và nhiều biến chứng khác.
Bên cạnh các biện pháp hồi sức, điều trị thì dinh dưỡng có vai trò quan trọng trong quá trình chăm sóc trẻ. Tuy nhiên, không phải người mẹ nào cũng có thể cho con bú ngay sau sinh. Có trường hợp mẹ chưa có sữa hoặc lượng sữa chưa đáp ứng nhu cầu; cũng có trẻ mắc bệnh nặng, phải điều trị cách ly với mẹ. Với những trẻ chưa thể bú sữa mẹ ruột, việc có thêm một nguồn sữa mẹ an toàn giúp bảo đảm dinh dưỡng trong giai đoạn đầu điều trị.
Từ thực tế này, năm 2019, Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh bắt đầu nghiên cứu, ứng dụng mô hình Ngân hàng sữa mẹ. Ngày 28/7/2020, Ngân hàng sữa mẹ chính thức khai trương, trở thành Ngân hàng sữa mẹ thứ ba trong cả nước và đầu tiên tại miền Bắc. Bệnh viện được Bộ Y tế trao danh hiệu “Bệnh viện thực hành nuôi con bằng sữa mẹ xuất sắc”. Từ đó, nguồn sữa do những bà mẹ tình nguyện hiến tặng, sau khi được sàng lọc và xử lý theo quy trình đã đến với nhiều trẻ đang điều trị tại bệnh viện.
Cùng với việc triển khai nhiều kỹ thuật cao trong hồi sức, điều trị sơ sinh, bảo đảm dinh dưỡng, trong đó có nguồn sữa từ Ngân hàng sữa mẹ, đã góp phần giúp đội ngũ y, bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh chăm sóc, điều trị thành công nhiều trẻ sinh non, cực non tháng. Cuối tháng 7/2026, bệnh viện đã điều trị thành công một trẻ sơ sinh cực non, chào đời khi mới 26 tuần 3 ngày tuổi, cân nặng chỉ 700g. Ngay sau sinh, trẻ suy hô hấp nặng, phải đặt nội khí quản, thở máy và chuyển tới Khoa Sơ sinh hồi sức tích cực. Trong quá trình điều trị, bệnh nhi mắc nhiều bệnh lý, biến chứng nguy kịch như bệnh màng trong, còn ống động mạch, nhiễm khuẩn huyết sơ sinh, xuất huyết não và giãn não thất.
Hơn 3 tháng điều trị, trẻ được chăm sóc trong lồng ấp, hỗ trợ hô hấp, truyền máu, điều trị nhiễm khuẩn, nuôi dưỡng tĩnh mạch và phẫu thuật đặt van dẫn lưu não thất - ổ bụng. Trong giai đoạn chưa thể bú mẹ trực tiếp, trẻ được nuôi dưỡng bằng nguồn sữa từ Ngân hàng sữa mẹ, góp phần bảo đảm dinh dưỡng trong quá trình hồi sức, điều trị. Khi sức khỏe dần ổn định, bé được ghép ấp kangaroo cùng mẹ và bắt đầu bú mẹ. Đến khi ra viện, cân nặng của trẻ đạt 2,1kg.
Hay trường hợp con của anh Nguyễn Công Toán (phường Bãi Cháy) chào đời khi mới 35 tuần tuổi. Do sinh non, lại bị nhiễm khuẩn, những ngày đầu bé phải điều trị trong lồng ấp và được sử dụng nguồn sữa từ Ngân hàng sữa mẹ. Anh Nguyễn Công Toán, chia sẻ: “Lúc mới sinh, cháu còn non, sức khỏe yếu nên gia đình rất lo. Vợ tôi lại chưa có nhiều sữa. Khi được bác sĩ tư vấn cho cháu sử dụng sữa từ Ngân hàng sữa mẹ, gia đình thấy yên tâm hơn vì con vẫn có sữa mẹ để ăn trong những ngày đầu. Sau thời gian điều trị, cháu đã ổn định và được ra viện, đến nay sức khỏe phát triển tốt”.
Nguồn đầu vào của Ngân hàng sữa mẹ là sữa thô do các bà mẹ tình nguyện hiến tặng. Để có những giọt sữa ấy có thể đến với các trẻ đang điều trị, cả người hiến và nguồn sữa đều phải trải qua quy trình kiểm soát chặt chẽ. Sữa sau khi được tiếp nhận sẽ được bảo quản tại tủ âm sâu nhiệt độ -30 đến -40 độ C, được làm xét nghiệm trước và sau thanh trùng, thanh trùng và tiếp tục bảo quản tại tủ âm sâu.
Điều dưỡng Nguyễn Thị Hồng (Khoa Sơ sinh, Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh), cho biết: Trước khi tiếp nhận nguồn sữa mẹ hiến tặng, chúng tôi phải thực hiện sàng lọc sữa mẹ thật chặt chẽ và đúng quy định. Các bà mẹ không mắc các bệnh truyền nhiêm HIV, viêm gan B, C, giang mai. Các bà mẹ được tư vấn cách vắt và bảo quản sữa tại nhà; có nhân viên y tế đến tận nhà để thu gom sữa. Sữa mẹ sau khi được tiếp nhận sẽ bảo quản tại tủ âm sâu riêng biệt của Ngân hàng sữa mẹ. Sau đó sữa được làm xét nghiệm trước thanh trùng, thanh trùng ở nhiệt độ 62,5 độ C trong vòng 30 phút rồi làm lạnh nhanh xuống 4 độ C, tiếp tục được làm xét nghiệm lần 2. Chỉ những mẫu sữa đạt yêu cầu xét nghiệm mới được đưa vào sử dụng cho trẻ. Đối tượng được ưu tiên sử dụng sữa mẹ hiến tặng thanh trùng là các trẻ sơ sinh non tháng, trẻ bệnh lý và các trẻ mới sinh mà mẹ chưa có sữa về ngay. Vì vậy, chúng tôi thường xuyên tư vấn, vận động những bà mẹ có nguồn sữa dồi dào, đủ điều kiện tham gia hiến tặng để có thêm nguồn sữa cho các bé đang cần.
Sau 6 năm hoạt động, gần 400 bà mẹ đã tham gia hiến tặng sữa cho Ngân hàng sữa mẹ Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh. Hàng nghìn lít sữa được tiếp nhận, xử lý theo quy trình để cung cấp cho những trẻ chưa thể bú sữa mẹ ruột, chủ yếu là trẻ sinh non, nhẹ cân hoặc mắc bệnh lý. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, Ngân hàng sữa mẹ đã tiếp nhận hơn 720 lít sữa thô hiến tặng. Nhờ nguồn sữa mẹ quý giá, tỷ lệ tử vong ở trẻ sinh non dưới 28 tuần giảm 17,6%, còn tỷ lệ viêm ruột hoại tử giảm từ 12,6% xuống chỉ còn 2,1%. Cùng với hoạt động tiếp nhận, xử lý sữa hiến tặng, bệnh viện duy trì phòng tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ “Mặt trời bé thơ”, hỗ trợ các bà mẹ kiến thức, kỹ năng nuôi con bằng sữa mẹ và góp phần lan tỏa việc hiến tặng sữa trong cộng đồng.
