Công tác giải quyết án hành chính trên địa bàn Quảng Ninh có nhiều chuyển biến, song vẫn còn những hạn chế, nhất là khi số vụ khởi kiện gia tăng, nhiều vụ việc phức tạp, kéo dài. Thực tế này đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng xét xử, trách nhiệm tham gia tố tụng và thi hành án, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của tổ chức, công dân.
Chủ động phối hợp trong giải quyết
Ngày 17/9/2026, TAND khu vực 3 xét xử sơ thẩm trực tuyến vụ án hành chính về khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai, giữa người khởi kiện là ông NĐP và người bị kiện là Chủ tịch UBND phường Mông Dương. Vụ án bắt nguồn từ việc năm 2022 UBND thành phố Cẩm Phả ban hành quyết định thu hồi 185,2m² đất và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với hộ ông P.
Không đồng ý với phương án bồi thường, ông P khiếu nại, đề nghị được bồi thường đất ở, hỗ trợ tái định cư và toàn bộ tài sản trên đất. Sau khi khiếu nại không được chấp nhận, tháng 4/2025, ông P khởi kiện yêu cầu hủy quyết định phê duyệt phương án bồi thường và quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu.
Tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét hồ sơ, chứng cứ và kết quả tranh tụng, Hội đồng xét xử tuyên không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện. Quá trình xét xử được thực hiện trực tuyến, kết hợp trình chiếu tài liệu, chứng cứ số hóa, giúp các bên thuận tiện đối chiếu, làm rõ những nội dung tranh chấp.
Vụ án phần nào cho thấy tính chất phức tạp của các khiếu kiện hành chính trong lĩnh vực đất đai, khi quyết định bị khởi kiện được ban hành từ nhiều năm trước, trong khi tổ chức bộ máy chính quyền đã có sự thay đổi. Việc giải quyết đòi hỏi cơ quan hành chính có trách nhiệm kế thừa phải rà soát đầy đủ hồ sơ, cung cấp chứng cứ và thực hiện nghiêm túc quyền, nghĩa vụ tố tụng.
Sau khi vận hành theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025, công tác tham gia tố tụng giải quyết án hành chính tại Quảng Ninh từng bước được kiện toàn. UBND thành phố thường xuyên củng cố Tổ giúp việc tham gia tố tụng, tăng cường phối hợp giữa cơ quan hành chính và các cơ quan tiến hành tố tụng. Việc cung cấp tài liệu, chứng cứ, tham gia đối thoại, phiên tòa được chú trọng hơn. Phần lớn quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khởi kiện được tòa án xác định đúng pháp luật, tỷ lệ quyết định bị tuyên hủy ở mức thấp.
Tại TAND khu vực 1, từ ngày 1/7/2025 đến 15/9/2026, đơn vị đã giải quyết 30/32 vụ án hành chính thụ lý, đạt 93,8%. Cùng với kiểm soát tiến độ từng vụ án, tòa án chú trọng nâng cao chất lượng nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm và ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động xét xử.
Ông Vũ Công Mười, Chánh án TAND khu vực 1, cho biết: Đơn vị xác định chất lượng xét xử là nhiệm vụ trung tâm, tập trung kiểm soát chặt tiến độ, nâng cao trách nhiệm của Thẩm phán, giải quyết dứt điểm các vụ việc kéo dài. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng chuyên môn, bảo đảm mỗi phán quyết khách quan, công bằng, đúng pháp luật, hạn chế thấp nhất bản án, quyết định bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan.
Thực tiễn tại các địa phương cũng cho thấy những yêu cầu mới trong tham gia tố tụng hành chính. Tại phường Hà An, từ năm 2025 đến nay, trên địa bàn có 3 vụ án hành chính được tòa án thụ lý, giải quyết, trong đó, 1 vụ phát sinh năm 2025 và 2 vụ năm 2026. Cả 3 vụ đều liên quan đến quyết định hành chính, hành vi hành chính của UBND, Chủ tịch UBND thị xã Quảng Yên trước đây, nay là UBND, Chủ tịch UBND phường Hà An kế thừa quyền, nghĩa vụ tham gia tố tụng.
Trong số này, 2 vụ án liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ GPMB đang trong quá trình tố tụng, 1 vụ án khiếu kiện hành vi hành chính liên quan đến việc thông báo kết quả rà soát nghĩa vụ tài chính về đất đã được tòa án đình chỉ giải quyết. Đối với các vụ việc, địa phương thực hiện cung cấp tài liệu theo yêu cầu của tòa án, phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát, sao lục, xác nhận nguồn gốc hồ sơ phục vụ quá trình giải quyết.
Ông Trần Đình Phượng, Phó Chủ tịch UBND phường Hà An, cho biết: Khó khăn chủ yếu là các quyết định bị khởi kiện được ban hành trước khi sắp xếp đơn vị hành chính, hồ sơ hình thành qua nhiều thời kỳ, phân tán tại nhiều cơ quan. Trong khi đó, phường là đơn vị kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng nhưng không trực tiếp ban hành quyết định hoặc lập toàn bộ hồ sơ ban đầu. Vì vậy, việc thu thập, đối chiếu chứng cứ cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị, bảo đảm cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác cho tòa án.
Siết trách nhiệm, khắc phục những tồn tại
Bên cạnh kết quả đạt được, công tác giải quyết án hành chính trên địa bàn thành phố vẫn còn những hạn chế, nhất là khi số vụ việc khởi kiện tại tòa án các cấp có xu hướng gia tăng. Một số cơ quan, địa phương còn chậm rà soát, cung cấp hồ sơ, tài liệu, chứng cứ; vắng mặt tại phiên đối thoại, xét xử hoặc cử người tham gia không đủ thẩm quyền, chưa nắm chắc nội dung vụ án.
Đặc biệt, nhiều vụ việc liên quan đến đất đai kéo dài qua các thời kỳ quản lý, hồ sơ phân tán tại nhiều cơ quan, gây khó khăn cho quá trình xác minh, giải quyết. Tình trạng chậm thi hành bản án hành chính đã có hiệu lực pháp luật vẫn còn xảy ra. Những tồn tại này ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết án, quyền lợi của người dân và đòi hỏi phải chấn chỉnh trách nhiệm của các cơ quan hành chính trong tham gia tố tụng, thi hành án.
Tại hội nghị trực tuyến toàn thành phố về công tác tham gia tố tụng giải quyết các vụ án hành chính của các cơ quan hành chính nhà nước ngày 4/8/2026, đồng chí Lê Văn Ánh, Phó Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu đề cao trách nhiệm người đứng đầu các cơ quan, đơn vị trong tham gia tố tụng và tổ chức thi hành án hành chính. Người đứng đầu phải trực tiếp hoặc thường xuyên chỉ đạo, theo sát quá trình giải quyết, nắm chắc bản chất vụ án để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Đồng thời, tăng cường kiểm tra công tác tham mưu, thẩm định, ban hành quyết định hành chính, đẩy mạnh chia sẻ dữ liệu chuyên ngành và phối hợp liên ngành.
Cụ thể hóa yêu cầu này, UBND thành phố chỉ đạo các cơ quan, địa phương chấp hành nghiêm việc cung cấp tài liệu, chứng cứ; bố trí người có thẩm quyền, am hiểu vụ việc tham gia đối thoại, xét xử theo triệu tập của tòa án, khắc phục tình trạng ủy quyền hình thức, vắng mặt không có lý do. Định kỳ hằng tháng, đề nghị tòa án cung cấp danh sách những vụ việc chậm giải quyết do cơ quan hành chính thiếu phối hợp để UBND thành phố đôn đốc, đánh giá trách nhiệm. Đối với những bản án đã có hiệu lực pháp luật, cơ quan thi hành án dân sự có trách nhiệm tổng hợp các trường hợp chậm thi hành, xác định nguyên nhân và đề xuất phương án xử lý.
Nâng cao chất lượng giải quyết án hành chính đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan hành chính nhà nước, từ cung cấp chứng cứ, tham gia tố tụng đến thi hành bản án. Thực hiện nghiêm túc các khâu này sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và giữ nghiêm kỷ cương hành chính.
