Mỗi ngày có từ 5-7 tấn rác thải sinh hoạt phát sinh trên địa bàn xã đảo Vĩnh Thực. Nhưng trên địa bàn chưa có khu xử lý rác tập trung, việc thu gom, vận chuyển hiện vẫn dựa chủ yếu vào các tổ tự quản và phương tiện còn thô sơ. Đây đang là vấn đề môi trường cần sớm được địa phương tháo gỡ.
Theo chân tổ thu gom rác thải thôn Vĩnh Trung, từ các hộ dân đến những điểm tập kết rác dọc tuyến đường trục xã, các thành viên lần lượt thu gom từng túi rác lên xe kéo, tập kết chất lên xe tải, phủ bạt và vận chuyển về khu tập kết tạm thời.
Công việc diễn ra hằng ngày từ khu dân cư đến các tuyến đường, rồi từ điểm thu gom về nơi tập kết. Không có xe chuyên dụng, các tổ thu gom rác ở Vĩnh Thực tận dụng những phương tiện sẵn có để duy trì việc thu gom, vận chuyển rác. Do địa bàn rộng, dân cư phân bố ở nhiều khu vực, công tác thu gom, vận chuyển rác tại xã đảo Vĩnh Thực gặp không ít khó khăn. Từ các điểm thu gom, rác được đưa về những khu vực tập kết tạm thời để chờ xử lý bằng hình thức đốt thủ công.
Ông Nguyễn Minh Thái, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ xã Vĩnh Thực, cho biết: Trung tâm đã phối hợp với MTTQ, các đoàn thể và các thôn kiện toàn 7 tổ thu gom rác theo hình thức tự quản. UBND xã hỗ trợ kinh phí ký hợp đồng với 7 lao động làm công tác vệ sinh môi trường, trang bị công cụ thu gom và thuê xe vận chuyển rác đến các điểm tập kết tạm thời. Các tổ tự quản bước đầu hoạt động ổn định, việc thu gom rác từ các hộ dân, cơ quan, đơn vị trên địa bàn cơ bản được duy trì. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là xã chưa có khu vực xử lý rác thải, trong khi nguồn kinh phí dành cho công tác vệ sinh môi trường còn hạn chế, lượng rác phát sinh ngày càng nhiều.
Vĩnh Thực có diện tích hơn 49km², dân số khoảng 5.500 người. Kinh tế của xã chủ yếu dựa vào nông, lâm, ngư nghiệp và dịch vụ du lịch quy mô nhỏ lẻ. Hiện mỗi ngày toàn xã phát sinh khoảng 5-7 tấn rác thải sinh hoạt. Để giải quyết lượng rác này, xã đã thành lập các tổ thu gom tại thôn, xây dựng 3 điểm tập kết rác tạm thời và nâng tỷ lệ thu gom rác thải rắn lên trên 80%. Tuy nhiên, do chưa có khu xử lý tập trung, rác sau khi thu gom vẫn phải đưa về các điểm tập kết để chờ xử lý hoặc xử lý tại chỗ, vận chuyển về điểm xử lý chung bằng hình thức thủ công.
Nhằm giảm bớt áp lực từ việc thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn, xã Vĩnh Thực đang tập trung vận động người dân từng bước thay đổi thói quen trong xử lý rác. 100% hộ dân đã ký cam kết không vứt rác bừa bãi, đổ rác đúng nơi quy định và hạn chế sử dụng túi nilon dùng một lần. Các mô hình “Gia đình không rác thải nhựa”, “Khu dân cư không rác thải nhựa”, “Nhà sạch - vườn đẹp”, “Con đường nở hoa”… cũng bước đầu được triển khai tại các thôn.
Mô hình “Phân loại rác - biến rác thành tiền” cũng được triển khai tại các thôn, người dân phân loại rác tại nguồn, tận dụng rác hữu cơ để ủ thành phân bón. Các hoạt động ra quân vệ sinh môi trường, “Ngày Chủ nhật xanh” được duy trì, góp phần nâng cao ý thức của người dân.
Những tổ thu gom tự quản đang là lực lượng trực tiếp duy trì vệ sinh môi trường trên địa bàn xã đảo. Song, đây mới chỉ là giải pháp trước mắt.
Khi lượng rác phát sinh mỗi ngày lớn, việc thu gom bằng các phương tiện đơn giản và đưa về những điểm tập kết tạm thời khó có thể đáp ứng yêu cầu lâu dài. Vì thế xã đang từng bước chuẩn bị cho một giải pháp căn cơ hơn.
Theo ông Nguyễn Minh Thái, UBND xã và các cơ quan, đơn vị đang triển khai các bước thực hiện dự án Khu xử lý rác thải sinh hoạt tại thôn Vĩnh Thực 1. Dự án dự kiến đầu tư tuyến đường vào, lò đốt rác và khu vực xử lý rác thải. Khi hoàn thành, đưa vào khai thác, công trình sẽ góp phần giải quyết khó khăn trong xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn.
Vĩnh Thực đặt mục tiêu xây dựng “Xã đảo xanh không rác thải nhựa”. Để mục tiêu này trở thành hiện thực, bài toán thu gom, vận chuyển và nhất là xử lý rác thải cần sớm được giải quyết đồng bộ, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
