Cụ thể hóa các quy định về cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng
Sáng 21/10, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Tờ trình của Chính phủ nêu rõ, việc xây dựng và ban hành Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ quan điểm, chủ trương của Đảng về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân tại Nghị quyết số 20/NQ-TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII và Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị.
Đồng thời, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và tính khả thi của hệ thống pháp luật; hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống tác hại thuốc lá và thực hiện Công ước khung về Kiểm soát thuốc lá mà Việt Nam là thành viên cam kết tham gia, tương thích với điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên.
Dự thảo Luật gồm 3 điều, sửa đổi, bổ sung 12 điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện hành.
Cụ thể, sửa đổi, bổ sung một số quy định để cụ thể hóa các quy định về cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo tinh thần của Nghị quyết số 173/2024/QH15 ngày 30/11/2024 của Quốc hội và một số nội dung để tăng cường phòng, chống tác hại thuốc lá, bao gồm việc sửa đổi, bổ sung các khái niệm để làm căn cứ cho việc xác định sản phẩm và xử lý khi có hành vi vi phạm.
Trong đó, có khái niệm thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng…, bao quát đầy đủ các sản phẩm thuốc lá đã được điều chỉnh bởi luật và bản chất của các loại thuốc lá.
Ngoài ra, dự thảo sửa đổi, bổ sung một số hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến thành phẩm hoàn chỉnh của thuốc lá, cũng như từng bộ phận, nguyên liệu của thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng; hành vi trưng bày thuốc lá và hành vi bán thuốc lá trên môi trường điện tử.
Dự thảo Luật cũng bổ sung một số quy định để cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, bao gồm việc sửa đổi, bổ sung quy định về kiểm soát sản lượng thuốc lá tiêu thụ trong nước, bảo đảm tính công khai, minh bạch trong xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh, đầu tư của doanh nghiệp.
Đồng thời, bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với lĩnh vực cai nghiện thuốc lá để tăng cường sự tham gia của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động cai nghiện thuốc lá. Việc quản lý sẽ được thực hiện bằng các tiêu chuẩn, quy chuẩn hoặc hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật.
Thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền, dự thảo chuyển thẩm quyền phê duyệt hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và hợp đồng chuyển quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp được sử dụng cho sản phẩm thuốc lá từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ trưởng Công thương.
Việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cũng nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp với các quy định của Luật Đầu tư và Luật Giáo dục.
Đề xuất diện tích in cảnh báo sức khỏe chiếm ít nhất 85% mỗi mặt chính bao thuốc
Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội nêu rõ, Ủy ban tán thành mục đích, quan điểm, phạm vi sửa đổi luật; nội dung dự thảo Luật cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, thể chế hóa quan điểm “chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh” và mục tiêu “tăng cường kiểm soát các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe như rượu, bia, thuốc lá” tại Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Cơ bản tán thành việc giải thích các từ ngữ thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bằng cách phân biệt sản phẩm theo cơ chế hoạt động đặc thù, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị nghiên cứu, bổ sung việc giải thích “chất không chứa nicotine được sử dụng chuyên dùng cho các sản phẩm thuốc lá” trong khái niệm nguyên liệu thuốc lá, tránh tạo khoảng trống trong thực hiện quy định cấm khi Luật có hiệu lực thi hành đối với nguyên liệu không chứa nicotine dùng cho thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Về các hành vi bị nghiêm cấm, theo cơ quan thẩm tra, quy định tại dự thảo đã bảo đảm tính bao quát, rõ ràng, thể chế hóa chính sách cấm triệt để thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội. Trong đó, quy định “cấm trưng bày thuốc lá” nhằm loại bỏ hình thức quảng cáo gián tiếp thuốc lá, giảm mức độ hiện diện của thuốc lá trong thị trường bán lẻ, hạn chế tiếp cận của trẻ em và thanh thiếu niên đối với thuốc lá.
Về ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị bổ sung quy định theo hướng diện tích in cảnh báo sức khỏe phải chiếm ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính trước và mặt chính sau của bao, tút, hộp thuốc lá hoặc quy định lộ trình cụ thể đạt được mức tăng diện tích cảnh báo sức khỏe từ 85% đến 100% để thể hiện quyết tâm của Nhà nước thể chế hóa quan điểm, nhiệm vụ, giải pháp về bảo vệ sức khỏe nhân dân tại Nghị quyết số 72-NQ/TW.
Cùng với đó, bổ sung quy định về tiêu chuẩn việc ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe phải bảo đảm gắn liền với bao bì thuốc lá, không bị che lấp bởi tem thuốc lá, tránh trường hợp nhãn cảnh báo chỉ được dán trên bao bì hoặc bị che lấp phần lớn diện tích bởi tem thuốc lá như một số sản phẩm thuốc lá đang lưu hành.
Đối với quy định bán thuốc lá, cơ quan thẩm tra đề nghị sửa đổi theo hướng cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá có quyền từ chối bán thuốc lá nếu người mua không chứng minh được đủ tuổi mua thuốc lá. Đồng thời, khi quy định cụ thể phương thức chứng minh tuổi người mua tại nghị định quy định chi tiết cần lưu ý nguyên tắc chỉ xử lý thông tin ở mức cần thiết cho mục đích xác minh tuổi người mua, bảo đảm phù hợp với pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân.
