Lực lượng cứu hộ ngày 27/8 tiếp tục chạy đua tìm kiếm hơn 1.400 người mất tích dọc khu vực biên giới miền núi giữa Nepal và Trung Quốc, sau khi một dòng nước và bùn khổng lồ quét qua nhiều cộng đồng. Thảm họa khiến hơn 390 người thiệt mạng được cho là liên quan đến sự sụp đổ của một khối băng, làm dấy lên lo ngại về mức độ bất ổn ngày càng gia tăng của hệ thống băng hà Himalaya.
Hơn 30.000 người tham gia cứu hộ
Theo cảnh sát Nepal, ít nhất 389 người đã thiệt mạng, hơn 460 người bị thương và khoảng 910 người mất tích tại nước này. Phía Tây Tạng ghi nhận ít nhất 3 người thiệt mạng và 558 người mất tích.
Điều phối viên thường trú của Liên hợp quốc tại Nepal Lila Pieters Yahia cho biết Chính phủ Nepal đã huy động hơn 30.000 nhân viên an ninh tham gia chiến dịch tìm kiếm cứu nạn quy mô lớn, làm việc cả ngày lẫn đêm.
Hơn 35 cây cầu bị phá hủy và khoảng 40 km đường bị hư hỏng, khiến việc tiếp cận khu vực chịu ảnh hưởng gặp nhiều khó khăn.
Quân đội Nepal đã sử dụng trực thăng cứu hơn 100 người và sơ tán những người mắc kẹt tại các cơ sở liên quan đến dự án thủy điện Trishuli. Hàng chục người bị thương cũng được đưa tới thủ đô Kathmandu để điều trị.
Thi thể một số nạn nhân được tìm thấy tại huyện Chitwan, cách khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất hàng trăm km về phía hạ lưu.
Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Nepal Bishal Kumar Bhandari cho biết tổ chức này đã bắt đầu chuyển trọng tâm từ cứu nạn sang cứu trợ quy mô lớn tại các địa phương bị lũ tàn phá. Khoảng 1.200 người ở ít nhất ba ngôi làng đã phải sơ tán.
Tại Tây Tạng, dòng bùn đất dữ dội đã nhấn chìm một tòa nhà nhiều tầng và khu đỗ xe buýt tại cửa khẩu Gyirong. Lớp bùn tại các khu vực xung quanh dày trung bình hơn 1,5 m.
Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường ngày 27/8 tới Gyirong để trực tiếp chỉ đạo công tác cứu hộ, cùng khoảng 500 quân nhân và lực lượng bán quân sự. Trực thăng quân đội được triển khai để tìm kiếm người sống sót, đánh giá thiệt hại và xác định các tuyến sơ tán.
Bộ Tài nguyên Nước Trung Quốc cảnh báo một hồ mới hình thành tại nơi hợp lưu của sông Tsogyal và Purupqiangzangbu đang tràn nước và có nguy cơ vỡ đập tự nhiên.
Tính đến sáng 27/8, lượng nước trong hồ khoảng 2 triệu m³ nước và dự kiến tiếp nhận thêm khoảng 3 triệu m³ trong ba ngày tiếp theo.
Giới chức cảnh báo nguy cơ đập vỡ ở mức cao, có thể gây thêm một đợt lũ.
Liên hợp quốc đã giải ngân 2 triệu USD từ Quỹ Ứng phó Khẩn cấp Trung ương để hỗ trợ y tế, chỗ ở và nước sạch. Ngân hàng Thế giới, Ấn Độ, Trung Quốc và Mỹ cam kết tổng cộng 229 triệu USD hỗ trợ Nepal, trong khi Thụy Sĩ đóng góp thêm 1 triệu USD thông qua Liên hợp quốc.
Tổng thống Mỹ Donald Trump mô tả thảm họa là “khủng khiếp”, cho biết Washington đã liên lạc với giới chức Nepal và sẵn sàng cung cấp “bất cứ thứ gì Nepal cần”.
Hàng trăm người nước ngoài mất tích
Trong số hơn 1.400 người mất tích có ít nhất 517 người nước ngoài, theo Hội đồng Du lịch Nepal.
Danh sách này gồm 178 người Ấn Độ, hơn 60 công dân Mỹ và người đến từ khoảng 30 quốc gia khác, trong đó có Ukraine, Anh, Nam Phi và Nhật Bản.
Nhiều người mất tích được cho là đang trên đường hành hương tới núi Kailash ở Tây Tạng, địa điểm linh thiêng đối với tín đồ Hindu giáo, Phật giáo và một số tôn giáo khác.
Một nhóm hành hương gồm 77 người bị lũ cuốn tại khu vực cơ quan xuất nhập cảnh ở biên giới. Nhà lãnh đạo tinh thần Ấn Độ Sadhguru Jaggi Vasudev cho biết trong nhóm có 22 công dân Mỹ cùng người đến từ nhiều quốc gia khác và hiện chưa có thông tin chính thức về tung tích của họ.
Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết 90 công dân nước này chưa được xác định tung tích tại Nepal và Trung Quốc sau thảm họa. Bộ này cho biết chưa có thông tin về công dân Mỹ nào thiệt mạng và ba người Mỹ đã được cứu.
Ấn Độ cho biết 288 công dân nước này mất tích, trong đó có một số người làm việc tại dự án điện. Phía Trung Quốc cũng thông báo gần 100 công dân của nước này mất tích tại Nepal, trong khi 260 người mất tích tại Tây Tạng là người nước ngoài.
Sụp băng có thể là nguyên nhân
Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ ban đầu ghi nhận một trận động đất mạnh 4,4 độ xảy ra sáng 26/8, cách Kathmandu khoảng 65 km về phía Bắc, gần biên giới.
Tuy nhiên, cơ quan này sau đó điều chỉnh đánh giá, cho rằng tín hiệu địa chấn thực chất bắt nguồn từ một vụ sụp băng tương đương sự kiện địa chấn 5,2 độ, kéo theo lượng lớn vật chất trôi xuống hạ lưu.
Các chuyên gia khí hậu thuộc Trung tâm Quốc tế về Phát triển Núi Tổng hợp tại Kathmandu cũng nhận định một trận lở tuyết từ sông băng nhiều khả năng đã gây ra trận lũ quét.
Theo trung tâm này, mực nước trên sông Trishuli tại một thời điểm đã tăng tới 9 m chỉ trong vòng nửa giờ.
Các chuyên gia cảnh báo hệ thống băng ở Himalaya ngày càng mất ổn định, đe dọa cộng đồng dân cư, cơ sở hạ tầng và nguồn nước tại một trong những khu vực có mật độ dân số cao nhất thế giới.
Tháng 8/2025, khu vực từng xảy ra một trận lũ quét tương tự khi một hồ băng tại Tây Tạng tràn bờ do nhiệt độ cao, khiến 9 người thiệt mạng và làm hư hại nhiều công trình hạ tầng, trong đó có một cây cầu nối Nepal với Trung Quốc.
Quỳnh Trang (Theo AP)
