Nếu trước đây, sản xuất nông nghiệp chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và sức lao động thủ công thì hiện nay, với sự phát triển của khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Cách làm nông nghiệp đang từng bước thay đổi, người nông dân không chỉ mạnh dạn ứng dụng các thiết bị, công nghệ mới vào sản xuất mà còn chuyển từ tư duy làm nông theo kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên dữ liệu, quy trình và khoa học kỹ thuật, tạo nền tảng nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.
Đưa công nghệ vào sản xuất
Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, ông Nguyễn Văn Ngà, thôn Tân Hợp, xã Quảng Tân, có thể điều khiển hệ thống quạt sục oxy, cài đặt thời gian vận hành và theo dõi hoạt động của các thiết bị phục vụ hơn 1,2ha ao nuôi cá thương phẩm của gia đình. Những công việc trước đây phải trực tiếp có mặt tại ao để thực hiện thì nay đều được thao tác ngay trên điện thoại, giúp việc chăm sóc và quản lý ao nuôi trở nên chủ động, thuận tiện hơn.
Theo lời ông kể, nhiều năm gắn bó với nghề nuôi cá thương phẩm, ông luôn trăn trở với bài toán chi phí điện, công lao động và việc phải thường xuyên túc trực tại ao nuôi. Chỉ riêng việc vận hành hệ thống quạt sục oxy đã tiêu tốn không ít thời gian và chi phí, trong khi chỉ cần mất điện hoặc thiết bị gặp sự cố cũng có thể ảnh hưởng đến môi trường nước và sự sinh trưởng của đàn cá.
Từ những khó khăn đó, ông chủ động tìm hiểu, đầu tư hệ thống điều khiển thông minh kết nối internet cho toàn bộ ao nuôi. Hệ thống cho phép điều khiển từ xa các quạt sục oxy, cài đặt thời gian vận hành, theo dõi hoạt động của thiết bị và kiểm soát nguồn điện ngay trên điện thoại thông minh. Gia đình ông cũng đầu tư hệ thống điện năng lượng mặt trời kết hợp bộ điều khiển thông minh nhằm tối ưu chi phí vận hành.
Ông Ngà chia sẻ: “Trước đây, mỗi ngày tôi phải nhiều lần ra ao để kiểm tra thiết bị, nhất là vào ban đêm hoặc khi thời tiết thay đổi. Bây giờ chỉ cần mở điện thoại là có thể bật, tắt quạt sục oxy, theo dõi hoạt động của hệ thống. Nhờ chủ động được thời gian vận hành nên cũng tiết kiệm điện hơn, công việc nhẹ nhàng hơn mà vẫn quản lý tốt ao nuôi”.
Nếu như công nghệ giúp ông Ngà chủ động quản lý ao nuôi thì với ông Đồng Quang Cường, phường Phong Cốc, khoa học công nghệ lại là giải pháp để kiểm soát môi trường chăn nuôi. Mạnh dạn đầu tư gần 5 tỷ đồng xây dựng hệ thống chuồng lạnh nuôi vịt theo mô hình khép kín, sau hơn hai năm đưa vào vận hành, mô hình đã chứng minh hiệu quả rõ rệt.
Trên diện tích hơn 2.000m², toàn bộ khu chuồng được lắp đặt hệ thống giàn làm mát, quạt thông gió tự động, giúp nhiệt độ luôn duy trì ở mức 26-28°C. Mái chuồng sử dụng tôn lạnh kết hợp bạt chống nóng; nền chuồng làm bằng sàn thép không gỉ cùng hệ thống thu gom chất thải phía dưới tạo môi trường chăn nuôi khô ráo, sạch sẽ. Chất thải sau thu gom tiếp tục được xử lý bằng công nghệ vi sinh để sản xuất phân hữu cơ, góp phần giảm ô nhiễm môi trường và tận dụng hiệu quả nguồn phụ phẩm trong chăn nuôi.
“Chuồng lạnh giúp đàn vịt phát triển ổn định, nhất là vào mùa nắng nóng. Môi trường chăn nuôi được kiểm soát tốt nên hạn chế dịch bệnh, giảm nhân công chăm sóc. Chi phí đầu tư ban đầu lớn nhưng về lâu dài hiệu quả kinh tế cao hơn và mình cũng chủ động hơn trong sản xuất” - Ông Cường nói.
Tạo đà cho nền nông nghiệp hiện đại
Từ những mô hình như của ông Ngà hay ông Cường có thể thấy, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số không còn là xu hướng xa vời mà đang hiện diện ngày càng rõ trong sản xuất nông nghiệp. Từ nuôi trồng thủy sản đến chăn nuôi, nhiều hội viên nông dân đã mạnh dạn đầu tư máy móc, thiết bị, ứng dụng tiến bộ KHKT và công nghệ số vào từng khâu sản xuất. Qua đó, từng bước thay đổi phương thức canh tác theo hướng hiện đại, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế.
Đồng hành cùng hội viên trong quá trình đó, các cấp Hội Nông dân đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tập huấn và hỗ trợ ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số vào sản xuất. Giai đoạn 2021-2025, Hội Nông dân tỉnh đã phối hợp tổ chức gần 80 lớp tập huấn về ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số cho khoảng 5.000 lượt hội viên. Thông qua các lớp tập huấn, nhiều hội viên đã tiếp cận các kỹ thuật sản xuất mới, ứng dụng công nghệ vào trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và từng bước thay đổi tư duy từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên KHKT.
Cùng với việc nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ trong sản xuất, công tác chuyển đổi số cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Hội Nông dân các cấp đã hỗ trợ hơn 6.300 hội viên tham gia các sàn thương mại điện tử; vận động trên 41.000 hội viên cài đặt và sử dụng App Nông dân Việt Nam; đồng thời hỗ trợ gần 49.000 hộ sản xuất nông nghiệp đưa thông tin và sản phẩm lên các nền tảng số.
Bà Lê Thị Thủy, Phó Chủ tịch Hội Nông dân phường Quang Hanh, cho biết: “Việc ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số đang nhận được sự hưởng ứng tích cực từ hội viên. Nhiều nông dân đã chủ động tiếp cận kỹ thuật mới, mạnh dạn đầu tư thiết bị hiện đại, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và tạo động lực để các mô hình nông nghiệp hiện đại tiếp tục được nhân rộng”.
Tiếp nối những kết quả đạt được, Hội Nông dân tỉnh đang triển khai Đề án "Tuyên truyền, vận động, hỗ trợ hội viên, nông dân đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030”. Hàng năm các cấp Hội sẽ tiếp tục tổ chức các hoạt động tuyên truyền, tập huấn, chuyển giao KHKT; hỗ trợ hội viên tiếp cận công nghệ mới, xây dựng các mô hình sản xuất ứng dụng khoa học công nghệ gắn với chuyển đổi số; tăng cường kết nối với doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ quan chuyên môn nhằm hỗ trợ nông dân tiếp cận tiến bộ kỹ thuật, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị nông sản.
Khoa học công nghệ và chuyển đổi số đang mở ra một diện mạo mới cho nông nghiệp. Khi người nông dân được trang bị kiến thức, kỹ năng và có sự đồng hành của tổ chức Hội, quá trình hiện đại hóa nông nghiệp sẽ tiếp tục được lan tỏa; góp phần nâng cao giá trị sản xuất và xây dựng đội ngũ nông dân năng động, sáng tạo; sẵn sàng thích ứng với yêu cầu phát triển trong thời đại số.
