Từ những đường kim, mũi chỉ trên trang phục truyền thống của đồng bào Dao Thanh Phán, các thành viên CLB Thêu xã Quảng Tân đang nỗ lực gìn giữ một nghề được trao truyền qua nhiều thế hệ; góp phần bảo tồn và phát huy những nét đẹp văn hóa truyền thống của địa phương.
Được thành lập vào tháng 7/2023, tiền thân là CLB Thêu của Hội LHPN xã Quảng An (cũ), CLB ban đầu có 16 thành viên. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, CLB tiếp tục được duy trì tại xã Quảng Tân với hơn 20 thành viên. Công việc chủ yếu của các thành viên là thêu trang phục truyền thống của đồng bào Dao Thanh Phán, với những hoa văn, họa tiết được thể hiện bằng sự khéo léo, tỉ mỉ trên quần áo mặc hằng ngày.
Để tạo điều kiện cho nghề thêu tiếp tục được trao truyền, CLB đã phối hợp, đón các em nhỏ đến trải nghiệm, học nghề với sự hỗ trợ của Đoàn Thanh niên xã. Trong các buổi sinh hoạt, các em được các thành viên hướng dẫn từ những kỹ thuật đơn giản như xỏ chỉ, cầm kim, thực hiện các đường thêu cơ bản đến phối màu, tạo họa tiết trên vải.
Với người mới học, khoảng một tuần có thể làm quen và thực hiện được những nét thêu cơ bản. Tuy nhiên, để có thể thêu nhuần nhuyễn, đường kim đều và chắc tay thường cần khoảng một tháng hoặc lâu hơn. Còn để thêu đẹp, thuần thục, người thợ phải trải qua quá trình rèn luyện lâu dài, có kinh nghiệm và sự am hiểu về hoa văn, màu sắc.
Chị Lỷ Tài Múi, Chủ nhiệm CLB Thêu xã Quảng Tân là người được gia đình truyền nghề, với chị thêu trang phục không chỉ là công việc đòi hỏi sự khéo léo mà còn gắn với những giá trị văn hóa được cha ông truyền qua nhiều thế hệ. Bởi vậy, chị luôn tâm huyết với việc truyền dạy nghề cho lớp trẻ. Chị chia sẻ: “Thêu muốn đẹp phải kiên trì và chịu khó luyện tập. Tôi được cha ông truyền lại nghề nên rất trân trọng. Tôi mong muốn truyền lại những gì mình biết cho thế hệ trẻ, để các em biết thêu và có thêm sự gắn bó với trang phục truyền thống và ý thức giữ gìn nghề của cha ông ta ngày trước.
Chị Đinh Thị Quý, Phó Chủ tịch Hội LHPN xã Quảng Tân cho biết: Duy trì CLB Thêu là một trong những cách làm thiết thực để bảo tồn nghề truyền thống gắn với văn hóa của đồng bào Dao Thanh Phán. Hội không chỉ khuyến khích hội viên duy trì nghề mà còn mong muốn mở rộng hoạt động, tạo điều kiện để nhiều người, nhất là thế hệ trẻ, được tiếp cận và thực hành. Điều quan trọng là phải để thế hệ trẻ được trực tiếp trải nghiệm. Khi tự tay cầm kim, xỏ chỉ, tạo nên những đường thêu đầu tiên, các em sẽ hiểu hơn những giá trị của nghề truyền thống và thêm trân trọng những bộ trang phục truyền thống của dân tộc mình.
Hiện CLB đang chuẩn bị được kiện toàn, thành lập lại theo quyết định mới phù hợp với địa bàn xã Quảng Tân sau sắp xếp đơn vị hành chính. Nếu trước đây CLB sinh hoạt khoảng 1 quý/lần, thời gian tới dự kiến duy trì thường xuyên hơn, khoảng 1 tháng/lần, đồng thời có thể kết nạp thêm thành viên. Đây được kỳ vọng là điều kiện để hoạt động truyền dạy nghề được duy trì nền nếp, tạo thêm cơ hội giao lưu, học hỏi và thực hành cho những người yêu thích nghề thêu.
Bên cạnh việc duy trì sinh hoạt tại CLB, các thành viên giới thiệu, thực hành thêu trang phục dân tộc trong các dịp lễ hội, phiên chợ vùng cao và khi tổ chức những hoạt động văn hóa tại địa phương. Những hoạt động này góp phần đưa nghề thêu và nét đẹp trên trang phục Dao Thanh Phán đến gần hơn với người dân, du khách, tạo thêm không gian để nghề truyền thống được duy trì và lan tỏa.
Giữa nhịp sống hiện đại, giữ nghề truyền thống không phải là giữ lại những giá trị thuộc về quá khứ, mà là tìm cách để những giá trị ấy tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay. Với CLB Thêu xã Quảng Tân, hành trình ấy bắt đầu từ những việc giản dị: giữ nghề, truyền nghề và khơi dậy tình yêu nghề trong thế hệ trẻ. Qua đó, những giá trị văn hóa đặc sắc của mỗi dân tộc tiếp tục được trao truyền, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa của mỗi địa phương.
