"Gieo những mầm xanh" nơi phên giậu Tổ quốc

Giữa những ngày hè rực nắng, trên các thôn, bản vùng biên của Quảng Ninh, tiếng ve hòa cùng tiếng cười trong trẻo của trẻ nhỏ đã tạo nên âm thanh sinh động của một mùa hè đầy ý nghĩa. Nhiều em nhỏ đến những không gian đọc sách, phòng máy tính, sân chơi cộng đồng hay các lớp học kỹ năng được tổ chức ngay tại địa phương.

Mở “cánh cửa tri thức” giữa đại ngàn

Một buổi sáng cuối tháng 6, sân Trường THCS&THPT Đường Hoa Cương (xã Đường Hoa) vẫn rộn ràng tiếng nói cười. Dù năm học đã khép lại, nhiều học sinh vẫn tìm đến trường để trải nghiệm công trình “Phòng học máy tính cho em” mới được đưa vào sử dụng từ đầu năm nay.

Trong căn phòng khang trang, những dãy máy tính được lắp đặt đồng bộ luôn kín chỗ mỗi khi mở cửa. Với nhiều học sinh nơi đây, đó không đơn thuần là một phòng học mới mà còn là cánh cửa mở ra thế giới rộng lớn bên ngoài những dãy núi biên cương.

Đường Hoa là địa bàn biên giới còn nhiều khó khăn của tỉnh. Phần lớn học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện tiếp cận với công nghệ thông tin còn hạn chế. Bởi vậy, khi được sử dụng những chiếc máy tính mới, niềm vui hiện rõ trên từng gương mặt học trò.

Em Phạm Thị Tình, học sinh lớp 11B, Trường THCS&THPT Đường Hoa Cương, chăm chú thao tác trên bàn phím, chia sẻ rằng, trước đây em gần như không có điều kiện sử dụng máy tính. Mỗi khi cần tìm tài liệu học tập, em phải mượn điện thoại của bố mẹ nếu có kết nối internet.

Ở bàn bên cạnh, em Nguyễn Quỳnh Mai, học sinh lớp 8A, thì say sưa tìm hiểu các phần mềm học tập trực tuyến. Với cô học trò này, căn phòng máy mới mở ra nhiều điều thú vị mà trước đây em chưa từng có cơ hội trải nghiệm. “Em thích nhất là được học cách tìm kiếm thông tin trên máy tính. Các anh chị đoàn viên còn hướng dẫn em sử dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ học tập. Em thấy rất bổ ích vì sau này học lên cao hay đi làm cũng cần đến công nghệ” - Quỳnh Mai cười nói.

Những lời chia sẻ hồn nhiên của các em học sinh nơi đây khiến chúng tôi không khỏi xúc động. Bởi chúng tôi biết, phía sau niềm vui ấy là cả một hành trình vượt khó để học tập của học sinh vùng biên, nơi điều kiện kinh tế, cơ sở vật chất vẫn còn nhiều thiếu thốn so với khu vực trung tâm.

Anh Phạm Văn Kiên, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Đường Hoa, cho biết: Công trình "Phòng học máy tính cho em" được trang bị 10 máy tính, do Tỉnh Đoàn hỗ trợ. Sau khi công trình được bàn giao, đoàn viên thanh niên trong xã thường xuyên hỗ trợ các em làm quen với máy tính, hướng dẫn kỹ năng sử dụng internet an toàn và khai thác hiệu quả các ứng dụng phục vụ học tập.

Còn tại xã Quảng Đức, những ngày hè cũng trở nên sinh động hơn nhờ các “Không gian đọc sách, tương tác và sinh hoạt Đội” được xây dựng trong trường học. Mỗi buổi chiều, khi nắng đã dịu, từng tốp học sinh lại tìm đến đây đọc sách, chơi các trò chơi trí tuệ, xem các chương trình giáo dục trên ti vi và tham gia sinh hoạt tập thể. Không gian tuy không lớn nhưng luôn ngập tràn tiếng cười. Những giá sách đầy màu sắc, những góc đọc thân thiện đã góp phần hình thành thói quen đọc sách và tạo môi trường sinh hoạt lành mạnh cho trẻ em vùng biên.

Em Lỷ Thị Hồng, học sinh lớp 7A, Trường Phổ thông nội trú TH-THCS Quảng Đức, hào hứng chia sẻ: “Em rất thích đến đây vào mỗi buổi chiều. Ở đây không chỉ có nhiều sách hay mà còn có các trò chơi bổ ích. Em được gặp các bạn, học thêm nhiều điều mới nên ngày nào cũng muốn đến”.

Theo chị Trần Thị Minh Châu, Bí thư Đoàn xã Quảng Đức, hiện địa phương có hai công trình “Không gian đọc sách, tương tác và sinh hoạt đội” được đặt tại các trường học với tổng kinh phí 60 triệu đồng do Tỉnh Đoàn - Hội đồng Đội tỉnh hỗ trợ. “Chúng tôi mong muốn đây sẽ là nơi để các em vừa vui chơi, vừa học tập, rèn luyện kỹ năng sống và hình thành thói quen đọc sách. Đoàn xã sẽ tiếp tục phối hợp với nhà trường duy trì các hoạt động thường xuyên để thu hút ngày càng nhiều thiếu nhi tham gia” - Chị Châu chia sẻ.

Đồng hành để những ước mơ không bị bỏ lại phía sau

Không chỉ đầu tư cơ sở vật chất, những năm gần đây, công tác chăm lo, hỗ trợ thanh, thiếu nhi vùng biên được triển khai ngày càng toàn diện, hướng tới mục tiêu giúp các em phát triển cả về tri thức, kỹ năng, thể chất và tinh thần. Thực hiện Đề án “Tuổi trẻ Việt Nam đồng hành với thanh, thiếu nhi vùng biên giới giai đoạn 2025-2030”, các cấp bộ đoàn trong tỉnh đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực, phù hợp với nhu cầu thực tế của thanh, thiếu nhi tại các xã, phường biên giới.

Trong đó, công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và ý thức chấp hành pháp luật được đặc biệt quan tâm. Từ khi triển khai Đề án đến nay, toàn tỉnh đã tổ chức 9 hội nghị tuyên truyền pháp luật, phòng chống tội phạm, ma túy và các tệ nạn xã hội cho hơn 2.700 lượt đoàn viên, thanh niên tại các địa bàn biên giới.

Một trong những điểm nhấn nổi bật của Đề án là đồng hành cùng thanh, thiếu nhi trong chuyển đổi số. Trong bối cảnh công nghệ đang làm thay đổi mọi mặt của đời sống, việc trang bị kỹ năng số cho thanh, thiếu nhi vùng biên được xem là giải pháp quan trọng để thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.

Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn đã chỉ đạo duy trì định kỳ các lớp “Bình dân học vụ số” tại các xã, phường biên giới. Đến nay, toàn tỉnh đã tổ chức hơn 108 lớp học với trên 6.500 lượt thanh, thiếu nhi và người dân tham gia.

Tại các lớp học, học viên được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, khai thác các nền tảng số, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, nhận diện các hình thức lừa đảo trên không gian mạng cũng như ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong học tập và lao động sản xuất.

Những kiến thức tưởng như rất quen thuộc ở đô thị lại trở thành hành trang quý giá đối với thanh, thiếu nhi vùng biên. Từ đó, các em có thêm cơ hội tiếp cận tri thức mới, nâng cao khả năng hội nhập và thích ứng với xu thế phát triển của xã hội hiện đại.

Bên cạnh chuyển đổi số, công tác chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho thanh, thiếu nhi vùng biên cũng được triển khai sâu rộng. Chỉ tính từ cuối năm 2025 đến nay, các cấp bộ đoàn đã trao hơn 600 suất quà và học bổng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn với tổng trị giá trên 300 triệu đồng.

Cùng với đó, 8 “Không gian đọc sách, tương tác và sinh hoạt đội” với tổng kinh phí hơn 240 triệu đồng đã được xây dựng và duy trì hoạt động hiệu quả tại các địa bàn biên giới. 2 công trình “Phòng máy tính cho em” cùng 1 công trình “Hệ thống máy tính liên thôn, bản” trị giá trên 300 triệu đồng tiếp tục góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ cho thanh, thiếu nhi vùng khó. 7 lớp tập huấn kỹ năng sống gắn với tư vấn, định hướng nghề nghiệp đã được tổ chức cho trên 3.000 lượt thanh, thiếu nhi. Những hoạt động này không chỉ giúp các em tự tin hơn trong cuộc sống, mà còn từng bước định hình con đường nghề nghiệp trong tương lai.

Chiều muộn trên vùng biên, tiếng trẻ nhỏ vẫn ríu rít bên những sân chơi mới, ánh đèn từ phòng máy tính vẫn sáng lên trong những buổi học kỹ năng số, còn những trang sách vẫn được lật mở trong các không gian đọc thân thiện giữa núi rừng. Những hình ảnh bình dị ấy đang kể câu chuyện về sự đổi thay từng ngày nơi phên giậu Tổ quốc.

Từ những suất học bổng, những lớp học kỹ năng, những công trình thanh niên đến các hoạt động chăm sóc sức khỏe, chuyển đổi số và định hướng tương lai, Đề án “Tuổi trẻ Việt Nam đồng hành với thanh, thiếu nhi vùng biên giới giai đoạn 2025-2030” đang lan tỏa sự quan tâm của toàn xã hội đến thế hệ trẻ nơi vùng khó. Mỗi công trình được dựng xây không chỉ mang giá trị vật chất, mà còn mở ra những cánh cửa mới để các em tiếp cận tri thức, nuôi dưỡng ước mơ và tự tin bước tới tương lai.

Con đường phát triển toàn diện của thanh, thiếu nhi vùng biên vẫn còn nhiều thách thức phía trước. Song với sự chung tay của các cấp, ngành, tổ chức đoàn thể và cộng đồng, những khoảng cách về điều kiện học tập, tiếp cận công nghệ hay cơ hội phát triển đang dần được thu hẹp.

Trên những thôn, bản nơi biên cương Đông Bắc, những mầm xanh đang được chăm chút bằng tình yêu thương, trách nhiệm và niềm tin. Và rồi, từ những lớp học giữa đại ngàn, từ những không gian đọc sách nơi vùng cao hay những phòng máy tính còn thơm mùi sơn mới, biết đâu mai này sẽ có những kỹ sư, bác sĩ, nhà giáo, cán bộ biên phòng, những công dân trẻ ưu tú trưởng thành.

Khi đó, những hạt giống được gieo hôm nay sẽ tiếp tục đơm hoa kết trái, góp phần xây dựng quê hương Quảng Ninh giàu đẹp, văn minh và giữ vững những đường biên cương của Tổ quốc bằng chính tri thức, khát vọng và sức trẻ của mình.