Phát biểu trong bài diễn văn thường niên về tình hình Liên minh châu Âu tại Strasbourg hôm 16/9, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đề xuất cấm trẻ em dưới 13 tuổi trên toàn khối 27 quốc gia sử dụng các nền tảng mạng xã hội, đồng thời áp dụng các giới hạn đối với thanh thiếu niên lớn tuổi hơn khi truy cập những nền tảng này.
Kế hoạch do Chủ tịch Ủy ban châu Âu đưa ra bổ sung vào những nỗ lực trên toàn cầu nhằm bảo vệ người trẻ sử dụng các nền tảng như Instagram và TikTok trước những tác hại trên mạng.
“Chúng ta không nhất thiết phải chấp nhận những tính năng gây nghiện. Chúng ta không nhất thiết phải chấp nhận việc trẻ em bị cuốn vào những nội dung ngày càng cực đoan. Chúng ta không nhất thiết phải chấp nhận việc hình ảnh của các bé gái bị sử dụng để tạo ra những hình ảnh tình dục hóa bằng AI”, bà nói.
Bà von der Leyen cho biết, theo đề xuất của bà, trẻ em từ 13 đến 15 tuổi sẽ được cấp “tài khoản phụ” dưới sự giám sát của người giám hộ, với những giới hạn về tính năng và thời gian truy cập. Đối với nhóm từ 15 đến 18 tuổi, các nền tảng sẽ phải áp dụng một “thiết kế an toàn”.
Brussels có nguy cơ đối đầu mới với Mỹ và các công ty công nghệ lớn
27 quốc gia thành viên EU vẫn cần thảo luận và bỏ phiếu về đề xuất này. Quá trình có thể mất nhiều năm và làm gia tăng căng thẳng với Tổng thống Mỹ Donald Trump, người từ lâu chỉ trích các quy định về công nghệ của châu Âu.
Các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Instagram và TikTok hiện đã cấm những người dưới 13 tuổi mở tài khoản, nhưng giới chức cáo buộc các công ty này không ngăn được trẻ em dưới độ tuổi quy định tiếp cận nền tảng.
Bà von der Leyen đang thúc đẩy kế hoạch mà bà đã đề cập trước đó trong năm nay, khi cho rằng trẻ em nên được tiếp cận mạng xã hội theo cách “từng bước và có lộ trình”.
Ông Brando Benifei, một nghị sĩ Italy tại Nghị viện châu Âu, cho biết ông ủng hộ kế hoạch và Brussels không nên né tránh một cuộc đối đầu với các công ty công nghệ Mỹ đang chi phối thị trường.
“Để áp dụng điều này, cần đối đầu trực diện với lợi ích của các nền tảng và các công ty công nghệ lớn, những bên không hài lòng với việc này”, ông nói.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng Ủy ban châu Âu đang không giải quyết vấn đề căn bản hơn trong hoạt động kinh doanh của ngành mạng xã hội, vốn dựa trên việc khiến người dùng bị cuốn vào thao tác lướt nội dung gây nghiện, đồng thời hiển thị quảng cáo cho họ.
Ông Simeon de Brouwer, cố vấn chính sách tại tổ chức bảo vệ quyền kỹ thuật số EDRi, cho rằng kế hoạch này chỉ khiến người trẻ tiếp xúc với các rủi ro trên mạng muộn hơn, thay vì giải quyết cách các nền tảng mạng xã hội vận hành, trong đó có việc khiến người dùng bị cuốn vào những nội dung gây nghiện.
Các nước thúc đẩy những biện pháp tương tự
Đề xuất của Ủy ban châu Âu là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn trên toàn cầu nhằm bảo vệ người trẻ trên mạng, đồng thời đánh dấu bước đi đầu tiên hướng tới việc áp dụng giới hạn độ tuổi sử dụng mạng xã hội trên toàn khối.
Các quốc gia châu Âu như Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đã có những bước đi riêng nhằm cấm thanh thiếu niên sử dụng các nền tảng mạng xã hội, tương tự các biện pháp quản lý được áp dụng tại những nơi khác như Australia và New Zealand.
Một số nỗ lực đã vấp phải trở ngại. Tòa án cấp cao nhất của Pháp tháng trước đã bác bỏ luật cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội, cho rằng luật này xâm phạm các quyền tự do cơ bản. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cam kết điều chỉnh lại đề xuất.
Tại Mỹ, Công ty Meta Platforms tháng trước đã đồng ý chi trả khoản tiền lên tới 18 tỷ USD và bổ sung các biện pháp bảo vệ trẻ em mạnh mẽ hơn trên các nền tảng Facebook và Instagram để giải quyết vụ kiện về tình trạng nghiện mạng xã hội ở thanh thiếu niên, đồng thời dàn xếp các khiếu nại do gần như tất cả các bang đệ trình.
Ông Manfred Weber, lãnh đạo nhóm lớn nhất tại Nghị viện châu Âu, đề xuất EU noi theo Australia, cho phép người dân tắt các thuật toán mạng xã hội.
Liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI), bà von der Leyen đề cập những tranh luận ngày càng gay gắt về các rủi ro tiềm ẩn của công nghệ này đối với nhân loại. Bà cho biết Ủy ban châu Âu sẽ thảo luận với các công ty AI hàng đầu về những nỗ lực làm chậm quá trình phát triển AI tiên tiến.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu cho biết EU sẽ hợp tác với những “đối tác có cùng quan điểm” như Canada và Anh trong các lĩnh vực đánh giá mô hình, kiểm chứng, cảnh báo sớm, an ninh AI và nhiều lĩnh vực khác.
