Trước yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và an toàn thực phẩm, sản xuất nông sản sạch, an toàn đã trở thành hướng đi tất yếu của nông nghiệp hiện đại. Bằng việc đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ kỹ thuật, vận động hội viên thay đổi tư duy và phương thức sản xuất, hội nông dân các cấp đang góp phần hình thành những vùng sản xuất an toàn, nâng cao giá trị nông sản và hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững.
Những mô hình sản xuất sạch
Giữa vùng chuyên canh nông nghiệp ở phường Bình Khê, mô hình rau má thủy canh của anh Cao Văn Hùng, khu phố Phú Linh, đang mở ra hướng đi mới trong sản xuất nông sản sạch, an toàn. Đây là mô hình đầu tiên trên địa bàn tỉnh ứng dụng phương pháp thủy canh đối với cây rau má.
Khác với phương thức canh tác truyền thống phụ thuộc nhiều vào đất và thời tiết, rau má tại đây được trồng trên giá thể xơ dừa, sử dụng hệ thống dinh dưỡng tuần hoàn. Toàn bộ quá trình sản xuất được thực hiện trong hệ thống nhà màng khép kín, với các khâu chăm sóc, tưới tiêu, bổ sung dinh dưỡng được tự động hóa.
Từ nguồn nước, dung dịch dinh dưỡng đến môi trường sản xuất đều được kiểm soát thường xuyên nhằm hạn chế sâu bệnh, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và bảo đảm an toàn thực phẩm. Hàng ngày, trang trại đều kiểm tra các chỉ số dinh dưỡng, vệ sinh hệ thống đường ống sau mỗi chu kỳ thu hoạch; đồng thời kiểm soát chặt chẽ các khâu sơ chế, đóng gói và bảo quản sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.
Anh Cao Văn Hùng chia sẻ: “Sản xuất rau má thủy canh đòi hỏi phải kiểm soát chặt từ nguồn nước, dinh dưỡng đến môi trường nhà màng. Làm nông nghiệp sạch không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm, mà phải tuân thủ quy trình để sản phẩm khi đưa ra thị trường bảo đảm chất lượng và an toàn cho người tiêu dùng”.
Hiện trung bình mỗi ngày, trang trại cung cấp khoảng 40-50kg rau má tươi và 150-200 lít nước ép nguyên chất ra thị trường. Không chỉ dừng ở sản xuất rau tươi, mô hình còn hướng tới xây dựng quy trình khép kín từ gieo trồng, sơ chế đến chế biến sản phẩm, nhằm kiểm soát đồng bộ chất lượng và an toàn thực phẩm.
Cùng với mô hình rau má thủy canh ở Bình Khê, vùng trồng na theo quy trình VietGAP ở phường An Sinh cũng cho thấy nỗ lực của người dân trong duy trì sản xuất nông sản sạch, an toàn. Từ năm 2023 đến nay, khi giấy chứng nhận VietGAP hết thời hạn, việc xây dựng thương hiệu, khẳng định chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ của vùng na An Sinh gặp nhiều khó khăn hơn trước. Thế nhưng, nhiều hộ trồng na tại đây vẫn thực hiện quy trình kỹ thuật đã được áp dụng trong nhiều năm, từ sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến chăm sóc, thu hoạch sản phẩm theo hướng kiểm soát chất lượng và bảo đảm an toàn thực phẩm.
Ông Nguyễn Văn Khoa, khu phố Tân Thành 1, phường An Sinh, là một trong những hộ dân gắn bó với vùng na VietGAP của địa phương. Theo ông Khoa, sản xuất theo quy trình an toàn giúp người trồng kiểm soát tốt hơn chất lượng quả na, giữ uy tín sản phẩm và tạo niềm tin với người tiêu dùng.
Ông Khoa chia sẻ: “Làm na theo quy trình an toàn vất vả hơn vì phải chú ý từng khâu, từ chăm sóc, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến thời điểm thu hoạch. Nhưng làm như vậy thì sản phẩm bảo đảm hơn, người mua cũng yên tâm hơn. Vì vậy, người dân vẫn muốn duy trì cách làm an toàn để giữ thương hiệu na của địa phương”.
Để nông sản sạch vươn xa
Sản xuất nông sản sạch, an toàn hiện nay không còn là xu hướng riêng của từng hộ dân, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu trong phát triển nông nghiệp. Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi này, những năm qua, hội nông dân các cấp đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động hội viên thay đổi tư duy sản xuất, từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ, theo kinh nghiệm sang sản xuất theo quy trình, tiêu chuẩn an toàn và gắn với nhu cầu thị trường.
Giai đoạn 2021-2025, các cấp Hội đã tổ chức tuyên truyền cho trên 250.000 lượt hội viên, nông dân về sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn; đồng thời tổ chức hàng chục hội nghị tư vấn, phổ biến kiến thức về an toàn thực phẩm cho cán bộ, hội viên nông dân. Đến nay, toàn tỉnh có trên 1.070ha cây trồng được cấp chứng nhận sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP. Nhiều mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, sản xuất hữu cơ, liên kết tiêu thụ sản phẩm tiếp tục được hình thành và phát triển.
Bà Lã Thị Hường, Phó Chủ tịch Hội Nông dân phường Bình Khê, cho biết: “Thông qua tuyên truyền, tập huấn và xây dựng các mô hình cụ thể, hội nông dân vận động hội viên thay đổi tư duy sản xuất, từ làm theo kinh nghiệm sang làm theo quy trình. Khi hội viên hiểu sản xuất an toàn là yêu cầu của thị trường và cũng là trách nhiệm với người tiêu dùng, việc nhân rộng các mô hình sạch sẽ thuận lợi hơn”.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi sang sản xuất sạch vẫn còn không ít khó khăn. Theo đánh giá của hội nông dân tỉnh, việc xây dựng các mô hình sản xuất an toàn ở một số địa phương còn chậm; sản xuất nông nghiệp vẫn chủ yếu quy mô nhỏ lẻ, theo thời vụ; việc duy trì đồng bộ quy trình sản xuất an toàn và hình thành các chuỗi liên kết tiêu thụ bền vững vẫn là bài toán đặt ra trong thực tế. Nhiều nông dân còn băn khoăn khi chuyển sang sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn do phải đầu tư thêm về khoa học kỹ thuật, chi phí duy trì quy trình, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Giai đoạn 2026-2030, các cấp Hội tiếp tục đặt mục tiêu nâng cao nhận thức, trách nhiệm và kỹ năng thực hành an toàn thực phẩm cho hội viên. Trong đó, phấn đấu trên 95% hộ hội viên nông dân sản xuất, chế biến, kinh doanh nông sản, thực phẩm có kiến thức và thực hành đúng về an toàn thực phẩm; tư vấn, hỗ trợ ít nhất 50 chi hội nông dân nghề nghiệp và 100 tổ hội nông dân nghề nghiệp sản xuất, chế biến, kinh doanh theo quy trình, tiêu chuẩn chất lượng an toàn.100% sản phẩm OCOP nông sản, thực phẩm do hội nông dân các cấp vận động, tư vấn, hỗ trợ sẽ được truy xuất nguồn gốc; 100% cán bộ hội làm công tác tư vấn, hỗ trợ được bồi dưỡng, tập huấn nâng cao kiến thức, kỹ năng tuyên truyền, vận động và hỗ trợ nông dân.
Từ những kết quả đã đạt được và các mục tiêu cụ thể trong giai đoạn tới, có thể thấy vai trò đồng hành của hội nông dân ngày càng rõ nét trong hành trình sản xuất nông sản sạch, an toàn. Khi người nông dân được hỗ trợ về kỹ thuật, tiêu chuẩn, thương hiệu và thị trường, sản xuất sạch sẽ không chỉ dừng ở những mô hình riêng lẻ mà từng bước trở thành hướng đi bền vững chung để nâng cao giá trị nông sản và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.
