Trong hành trình hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Quảng Ninh không chỉ tập trung hoàn thiện kết cấu hạ tầng, xây dựng nền hành chính hiện đại, hay tạo lập môi trường đầu tư thuận lợi, mà đang khẩn trương kiến tạo nền tảng phát triển bền vững từ chính nguồn lực con người. Những quyết sách mạnh mẽ dành cho giáo dục thời gian qua thể hiện tầm nhìn chiến lược của tỉnh trong việc chuẩn bị thế hệ công dân đủ tri thức, kỹ năng và năng lực đổi mới sáng tạo để đáp ứng yêu cầu phát triển của một đô thị hiện đại trong tương lai.
Lấy người học làm trung tâm
Chỉ còn ít tuần nữa là bước vào năm học mới 2026-2027, nhưng với nhiều gia đình ở Quảng Ninh, niềm vui đã đến sớm hơn. Đó là bởi những gánh nặng chi phí vốn quen thuộc mỗi dịp khai giảng đang dần được sẻ chia. Từ những bộ sách giáo khoa được mượn miễn phí, những chuyến xe buýt điện dự kiến đưa đón học sinh đến trường, đến những ngôi trường mới khang trang đang gấp rút hoàn thiện... tất cả đều cho thấy một cách tiếp cận mới trong đầu tư giáo dục của Quảng Ninh: Lấy người học làm trung tâm, lấy chất lượng cuộc sống của người dân làm thước đo hiệu quả của chính sách.
Nhiều năm nay, cứ mỗi buổi sáng và cuối giờ chiều, chị Nguyễn Thị Hiền (khu 8, phường Hà Tu) phải tranh thủ sắp xếp thời gian đưa đón con đi học tại Trường TH&THCS Hà Tu cách nhà khoảng 4km. Câu chuyện của chị Hiền cũng là nhịp sống quen thuộc của nhiều gia đình, nơi việc đưa đón con cần nhiều thời gian, chi phí kèm theo những nỗi lo về an toàn giao thông.
Vì vậy, khi biết tỉnh dự kiến triển khai mô hình xe buýt điện đưa đón học sinh từ năm học 2026-2027, điều khiến gia đình chị Hiền phấn khởi không đơn thuần là có thêm một phương tiện đi lại thuận tiện, mà là sự yên tâm khi con được đến trường an toàn hơn, phụ huynh giảm bớt áp lực đưa đón mỗi ngày.
Không chỉ phụ huynh, nhiều học sinh cũng mong chờ được trải nghiệm phương thức đến trường mới. Với các em, việc được đi học trên xe buýt điện sẽ vừa thuận tiện, vừa là cơ hội rèn luyện tác phong và ý thức tham gia giao thông. Em Đinh Thanh Vân (khu 2B, phường Hà Tu) hào hứng chia sẻ: Hằng ngày em đạp xe đi học, nhưng đường đông, rồi thời tiết có ngày mưa, ngày nắng, nên em cũng thấy mệt và lo lắng. Em rất mong năm học mới được đi xe buýt điện, vừa an toàn, vừa vui vì được đi học cùng các bạn.
Theo đề án đưa đón học sinh đến trường bằng xe buýt điện, từ năm học 2026-2027, tỉnh sẽ tổ chức mạng lưới gồm 6 tuyến xe buýt điện đưa đón học sinh trên địa bàn các phường Hạ Long, Hồng Gai và Hà Tu. Trong đó giai đoạn đầu bố trí khoảng 50 xe buýt điện loại 30 chỗ, kết nối giữa khu dân cư, các điểm đón, trả học sinh với trường hoặc cụm trường. Mạng lưới xe buýt điện cũng sẽ được ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý, vận hành, áp dụng các giải pháp công nghệ kết nối giữa nhà trường, phụ huynh và đơn vị vận hành, nhằm bảo đảm an toàn, thuận tiện, minh bạch.
Nếu chỉ nhìn ở khía cạnh giao thông, xe buýt điện là giải pháp giảm ùn tắc và bảo đảm an toàn trước cổng trường. Nhưng đặt trong tổng thể chiến lược phát triển của tỉnh, đây còn là bước đi thể hiện tư duy quản trị hiện đại, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục xanh, thông minh và lấy người học làm trung tâm. Mỗi chuyến xe đưa học sinh đến trường sẽ góp phần hình thành ý thức sử dụng phương tiện công cộng, nâng cao kỹ năng tự lập và lan tỏa lối sống thân thiện với môi trường ngay từ thế hệ trẻ.
Không chỉ bảo đảm điều kiện đến trường an toàn cho học sinh, tỉnh còn tiếp tục cụ thể hóa quan điểm lấy người học làm trung tâm thông qua chủ trương cho học sinh phổ thông mượn sách giáo khoa miễn phí từ năm học 2026-2027. Với nhiều gia đình có 2-3 con đang đi học, đây không chỉ là sự hỗ trợ thiết thực về chi phí, mà còn là chính sách mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng cho mọi học sinh.
Anh Trần Văn Phúc (khu Bạch Đằng 4, phường Hồng Gai) bày tỏ: Mỗi năm học mới, điều mà các bậc phụ huynh mong muốn nhất là con em mình được đến trường với đầy đủ điều kiện học tập. Chính sách cho mượn sách giáo khoa miễn phí của tỉnh giúp chúng tôi giảm bớt một phần chi phí, nhưng quan trọng hơn là cảm giác yên tâm vì các con luôn được quan tâm, tạo điều kiện để học tập trong môi trường ngày càng tốt hơn.
Không dừng lại ở xe buýt điện, hay sách giáo khoa, năm học 2026-2027 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong chính sách phát triển giáo dục của Quảng Ninh khi tỉnh đồng thời triển khai 10 chính sách giáo dục đặc thù với tổng kinh phí gần 800 tỷ đồng mỗi năm học, dự kiến mang lại lợi ích cho hơn 539.000 lượt học sinh và giáo viên. Từ chương trình sữa học đường, hỗ trợ bữa ăn cho học sinh, khen thưởng học sinh đạt thành tích cao, đến các chính sách dành cho đội ngũ giáo viên... mỗi chính sách đều hướng tới mục tiêu chung là tạo dựng môi trường học tập bình đẳng, an toàn và chất lượng hơn.
Kiến tạo nguồn lực cho chặng đường phát triển mới
Đầu tư cho giáo dục luôn là sự đầu tư mang tính chiến lược. Khác với nhiều lĩnh vực có thể tạo ra hiệu quả trong ngắn hạn, thành quả của giáo dục được tích lũy qua thời gian, kết tinh thành chất lượng nguồn nhân lực, trình độ dân trí và sức mạnh nội sinh của mỗi địa phương.
Đối với Quảng Ninh, ý nghĩa của những quyết sách đầu tư cho giáo dục càng trở nên rõ nét khi tỉnh đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu xây dựng thành phố trực thuộc Trung ương. Đây không đơn thuần là sự thay đổi về mô hình tổ chức hành chính, mà là bước phát triển mới về chất, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng tăng trưởng, năng lực quản trị, sức cạnh tranh của nền kinh tế và chất lượng cuộc sống của người dân.
Muốn hiện thực hóa mục tiêu đó, cùng với việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại và xây dựng nền hành chính tiên tiến, Quảng Ninh phải chuẩn bị từ sớm nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Thực tiễn phát triển của Quảng Ninh những năm qua cho thấy, mỗi bước chuyển mình của tỉnh đều được tạo dựng từ những quyết sách có tầm nhìn chiến lược. Từ chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ "nâu" sang "xanh"; ưu tiên đầu tư đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng; cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, đến xây dựng nền quản trị hiện đại... tất cả đã tạo nên nền tảng quan trọng để Quảng Ninh trở thành một trong những cực tăng trưởng năng động của khu vực phía Bắc.
Nếu hạ tầng tạo lập không gian phát triển, thể chế tạo dựng động lực phát triển, thì con người chính là nhân tố quyết định chất lượng và tính bền vững của quá trình phát triển. Có thể nói, sau khi từng bước hình thành hệ thống hạ tầng đồng bộ và môi trường phát triển thuận lợi, Quảng Ninh đang tiếp tục đầu tư cho trụ cột có ý nghĩa lâu dài nhất: Phát triển nguồn lực con người thông qua giáo dục. Đây cũng là xu thế phát triển của các đô thị hiện đại trên thế giới, nơi khoảng cách về hạ tầng và công nghệ ngày càng được thu hẹp, còn lợi thế cạnh tranh ngày càng phụ thuộc vào chất lượng giáo dục, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng của lực lượng lao động.
Do vậy, những chính sách giáo dục đặc thù mà Quảng Ninh đang triển khai không chỉ hướng tới giải quyết yêu cầu của một năm học, hay của riêng ngành Giáo dục. Từ chủ trương cho học sinh mượn sách giáo khoa miễn phí, chương trình sữa học đường, hỗ trợ bữa ăn, nghiên cứu triển khai xe buýt điện đưa đón học sinh đến trường, đến việc quan tâm phát triển đội ngũ giáo viên và đầu tư cơ sở vật chất trường học... tất cả đều nằm trong một tư duy phát triển thống nhất: Xây dựng hệ sinh thái giáo dục toàn diện, tạo điều kiện để mọi học sinh đều được phát triển đầy đủ về tri thức, thể chất, kỹ năng và phẩm chất.
Đó cũng là điểm khác biệt trong cách tiếp cận của Quảng Ninh. Thay vì đầu tư riêng lẻ cho từng chính sách, hay từng công trình, tỉnh hướng tới xây dựng một hệ thống giáo dục hiện đại, trong đó đầu tư cơ sở vật chất gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ; phát triển giáo dục gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo; giáo dục phổ thông gắn với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực phục vụ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Chính sự liên kết giữa các chính sách đã tạo nên giá trị cộng hưởng, giúp giáo dục thực sự trở thành nền tảng của phát triển.
Song hành với chính sách hỗ trợ người học, Quảng Ninh tiếp tục ưu tiên đầu tư mạnh cho hạ tầng giáo dục theo hướng đồng bộ, hiện đại. Năm học mới này, Trường THCS Hạ Long tại đặc khu Vân Đồn với tổng mức đầu tư hơn 168 tỷ đồng sẽ được đưa vào sử dụng; đồng thời nhiều dự án xây mới, cải tạo trường học trên địa bàn toàn tỉnh cũng được hoàn thành, góp phần hiện thực hóa mục tiêu nâng tỷ lệ trường phổ thông đạt chuẩn quốc gia lên 95,18%. Đây không chỉ là sự gia tăng về số lượng trường lớp, mà còn là bước nâng cấp toàn diện chất lượng môi trường giáo dục, tạo điều kiện để học sinh được tiếp cận các điều kiện học tập hiện đại ngay từ bậc phổ thông.
Để những quyết sách giáo dục thực sự phát huy hiệu quả, Quảng Ninh không chỉ ban hành cơ chế, chính sách, mà còn đồng thời triển khai đồng bộ nhiều giải pháp về tổ chức thực hiện. Tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương rà soát toàn diện nhu cầu của từng nhóm đối tượng thụ hưởng, bảo đảm chính sách được triển khai đúng người, đúng mục tiêu và đúng thời điểm.
Với những chính sách mới như xe buýt điện đưa đón học sinh, việc xây dựng mạng lưới tuyến, điểm đón trả, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, kết nối thông tin giữa nhà trường, phụ huynh và đơn vị vận hành được xác định là điều kiện tiên quyết để bảo đảm tính an toàn và hiệu quả. Đối với chương trình cho học sinh mượn sách giáo khoa, các cơ sở giáo dục được giao chủ động xây dựng tủ sách dùng chung, tổ chức tiếp nhận, bảo quản, luân chuyển sách theo quy trình thống nhất, qua đó vừa bảo đảm mọi học sinh đều được tiếp cận sách giáo khoa, vừa hình thành ý thức giữ gìn, sử dụng hiệu quả tài sản công ngay từ môi trường học đường.
Cùng với đó, tỉnh tiếp tục ưu tiên nguồn lực đầu tư xây dựng trường học đạt chuẩn, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý giáo dục, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, đồng thời tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục học sinh.
Trên hành trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Quảng Ninh không chỉ cần một hệ thống kết cấu hạ tầng hiện đại, hay quy mô kinh tế đủ mạnh, mà quan trọng hơn là phải xây dựng được đội ngũ công dân có tri thức, kỹ năng, tư duy đổi mới, năng lực hội nhập và khả năng thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ. Đó sẽ là lực lượng trực tiếp tham gia vận hành nền kinh tế số, phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao và xây dựng nền quản trị đô thị hiện đại.
Vì vậy, những quyết sách đầu tư cho giáo dục hôm nay không chỉ hướng tới nâng cao chất lượng dạy và học, mà còn là sự chuẩn bị căn cơ cho nguồn lực con người - nền tảng quan trọng nhất để Quảng Ninh phát triển nhanh, bền vững.
