Rời công việc ở Hà Nội trở về quê, anh Ngô Doãn Hay (SN 1998, khu phố Cẩm La, phường Phong Cốc) lựa chọn khởi nghiệp từ chính ao nuôi thủy sản của gia đình. Thay vì tiếp tục nuôi các loại cá nước ngọt truyền thống, chàng trai trẻ mạnh dạn đưa cá chuối hoa vào nuôi thử nghiệm, từng bước làm chủ kỹ thuật và mở rộng quy mô lên khoảng 12.000 con. Đây là một trong những mô hình nuôi cá chuối hoa đầu tiên tại địa phương, mở ra hướng phát triển thủy sản có giá trị kinh tế cao.
Tốt nghiệp Đại học Phenikaa, chuyên ngành Quản trị, Ngô Doãn Hay từng có thời gian làm việc tại Hà Nội. Thay vì tiếp tục công việc ở Thủ đô, anh quyết định trở về quê khởi nghiệp với nghề nuôi thủy sản. Lựa chọn này ban đầu không nhận được sự đồng tình của gia đình, bởi nghề nuôi cá nhiều vất vả, tiềm ẩn rủi ro từ thời tiết, dịch bệnh và biến động thị trường.
Hay chia sẻ: “Theo em, khi lựa chọn công việc, trước hết phải nhìn vào lợi thế, điểm mạnh của mình. Gia đình em vốn làm chăn nuôi, có sẵn ao, diện tích sản xuất và kinh nghiệm. Nếu những điều kiện đó không được khai thác thì rất lãng phí. Em nhận thấy nếu lựa chọn được mô hình phù hợp, áp dụng tốt kỹ thuật thì nông nghiệp vẫn có thể mang lại hiệu quả kinh tế tốt”.
Từ suy nghĩ ấy, Hay trở về quê, bắt đầu tìm hướng đi mới trên chính nền tảng sản xuất của gia đình. Trước đây, gia đình anh chủ yếu nuôi các loại cá nước ngọt truyền thống như trắm, chép, rô phi. Ban đầu, Hay dự định phát triển cá trắm cỏ, song qua tìm hiểu nhận thấy đối tượng này chưa thực sự phù hợp với mục tiêu nâng cao giá trị trên diện tích hiện có. Anh bắt đầu tìm kiếm những mô hình mới qua internet, mạng xã hội, đồng thời trao đổi với những người có kinh nghiệm.
Qua quá trình tìm hiểu, Hay nhận thấy cá chuối hoa có sức sống tốt, có thể nuôi với mật độ cao và mang lại giá trị kinh tế tốt hơn so với nhiều loại cá nước ngọt truyền thống. Trước khi bắt tay vào nuôi, anh đã đến tham quan một số mô hình tại tỉnh Hải Dương (cũ), học hỏi kinh nghiệm từ lựa chọn con giống, kỹ thuật thuần cá đến quản lý nguồn nước, thức ăn và phòng ngừa dịch bệnh. Tháng 8/2024, Hay thả thử nghiệm khoảng 1.000 con để vừa nuôi, vừa tích lũy kinh nghiệm. Giai đoạn cá bột 20-30 ngày tuổi, anh tập cho cá ăn bằng cá xay nhuyễn, sau đó chuyển dần sang thức ăn phù hợp.
Qua vụ nuôi đầu tiên, Hay cũng rút ra kinh nghiệm về lựa chọn hình thức nuôi. Nuôi trên bể giúp quản lý số lượng cá tốt hơn, nhất là giai đoạn cá còn nhỏ, nhưng tốc độ sinh trưởng chậm hơn. Trong khi đó, ao đất có không gian rộng, tạo điều kiện để cá phát triển nhanh. Vì vậy, anh lựa chọn kết hợp hai hình thức: Cá nhỏ được chăm sóc trên bể, khi đạt kích cỡ phù hợp mới chuyển xuống ao nuôi thương phẩm. Theo Hay, nếu nuôi trên bể, thời gian để cá đạt kích cỡ thương phẩm khoảng 8-10 tháng; trong khi nuôi ao đất, nếu kiểm soát tốt các điều kiện, thời gian có thể rút xuống còn khoảng 6-8 tháng.
Từ 1.000 con nuôi thử nghiệm, đầu năm 2026, Hay đã mở rộng quy mô lên khoảng 12.000 con cá chuối hoa. Cá đạt trọng lượng 0,9-1,2kg/con, có thể xuất bán với giá khoảng 75.000-90.000 đồng/kg. Nhờ tận dụng ao và nguồn nước sẵn có, chi phí nuôi khoảng 47.000-49.000 đồng/kg, mang lại mức chênh lệch khá cao khi giá bán thuận lợi. Theo Hay, con giống và nguồn nước là hai yếu tố quyết định hiệu quả mô hình. Đặc biệt, khi nuôi mật độ cao, chất lượng nước phải được kiểm soát thường xuyên để cá sinh trưởng tốt, hạn chế dịch bệnh. Thời điểm thả giống thuận lợi từ tháng 4-8, giúp cá đạt kích cỡ thương phẩm vào cuối năm.
Để giảm chi phí và bổ sung dinh dưỡng, bên cạnh cám công nghiệp, Hay còn nuôi sâu canxi làm nguồn thức ăn bổ sung. Khi cá lớn, anh tận dụng cá tạp, cá nhỏ xay làm thức ăn. Tuy nhiên, lượng cá tạp được sử dụng ở mức hợp lý để hạn chế thức ăn dư thừa ảnh hưởng đến môi trường nước.
Lợi thế của một người trẻ cũng được Hay đưa vào mô hình. Điện thoại thông minh, mạng xã hội không chỉ là công cụ kết nối mà còn trở thành “kênh” học nghề, quảng bá mô hình. Hay thường xuyên tìm hiểu trên internet về kỹ thuật làm vi sinh, xử lý môi trường nước, chăm sóc cá; đồng thời sử dụng các nền tảng trực tuyến để giới thiệu cá chuối hoa, kết nối với người nuôi ở nhiều nơi.
“Những hộ đang nuôi cá truyền thống nếu muốn tìm hiểu đối tượng nuôi mới, em sẵn sàng chia sẻ những kinh nghiệm mình có, từ kỹ thuật chăm sóc đến nguồn con giống. Người trẻ hiện nay có lợi thế rất lớn trong tiếp cận thông tin, quan trọng là biết chọn lọc và áp dụng vào điều kiện thực tế” - Hay chia sẻ.
Không dừng lại ở quy mô hiện tại, sau vụ nuôi này, nếu đạt kết quả thuận lợi, Hay dự kiến mở rộng diện tích ao, đầu tư thêm hệ thống bể và nghiên cứu mô hình nuôi tuần hoàn. Mục tiêu lâu dài là chủ động kiểm soát môi trường nuôi, duy trì sản xuất quanh năm thay vì phụ thuộc nhiều vào mùa vụ, từ đó tạo nguồn sản phẩm ổn định cho thị trường.
