Tổng thống Argentina Javier Milei đang thúc đẩy kế hoạch biến vùng Patagonia ở cực Nam Nam Mỹ thành điểm đến của các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), với cam kết hạn chế tối đa các quy định quản lý nhằm thu hút đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, tham vọng này đang làm dấy lên tranh cãi về mức tiêu thụ năng lượng, tài nguyên nước và những lợi ích thực tế mà các dự án có thể mang lại cho người dân địa phương.
Trong khi nhiều cộng đồng tại Mỹ và châu Âu phản đối việc xây dựng các trung tâm dữ liệu do lo ngại về mức tiêu thụ điện và nước, Tổng thống Milei lại coi đây là cơ hội thu hút nguồn vốn quốc tế để thúc đẩy nền kinh tế Argentina.
"Chúng tôi sẽ không áp đặt quy định quản lý đối với trí tuệ nhân tạo. Chúng tôi sẽ để công nghệ này tự do phát triển" - Tổng thống Milei tuyên bố tại Phòng Thương mại Mỹ ở Washington tháng trước.
Theo hồ sơ mà hãng tin AP thu thập được, trong những tháng gần đây, Tổng thống Milei và các cộng sự đã tiếp xúc với nhiều nhân vật, doanh nghiệp công nghệ lớn, trong đó có nhà đầu tư Peter Thiel cùng đại diện OpenAI, Amazon, Google, Oracle và các công ty phát triển trung tâm dữ liệu.
Tiềm năng phát triển AI tại Patagonia
Vùng Patagonia được đánh giá có nhiều lợi thế để phát triển trung tâm dữ liệu, gồm diện tích đất rộng, khí hậu lạnh giúp giảm chi phí làm mát máy chủ, nguồn năng lượng gió dồi dào và trữ lượng dầu khí đá phiến lớn tại Vaca Muerta.
Green Capital, một doanh nghiệp năng lượng tái tạo của Ba Lan, đang lên kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu trị giá 3 tỷ USD tại đây để cho các tập đoàn công nghệ thuê phục vụ hoạt động tính toán AI. Bà Marta Zlotkowska, Giám đốc phát triển quốc tế của Green Capital, cho biết doanh nghiệp đã khảo sát nhiều địa điểm trên thế giới trước khi lựa chọn Patagonia.
"Chúng tôi đã so sánh các địa điểm tiềm năng trên khắp thế giới và Argentina, cụ thể là Patagonia, đứng đầu ở mọi tiêu chí" - bà Zlotkowska nói.
Đối với ngành năng lượng Argentina, các trung tâm dữ liệu cũng mở ra thị trường tiêu thụ mới, đặc biệt trong bối cảnh giá dầu tăng do xung đột Trung Đông. Tập đoàn Pampa Energía đã công bố kế hoạch cung cấp lượng điện lớn từ khí đốt cho một trung tâm dữ liệu gần Vaca Muerta và đang tìm kiếm đối tác phát triển dự án.
"Trước đây, nằm ở nơi tận cùng thế giới là một bất lợi. Nhưng ngày nay, khi nhiều nơi thiếu năng lượng và chi phí tăng cao, các nhà đầu tư lại tìm đến chúng tôi" - ông Rubén Etcheverry, quan chức cấp cao tỉnh Neuquén, nhận định.
Để tăng sức hấp dẫn với nhà đầu tư, Tổng thống Milei đang thúc đẩy chương trình ưu đãi giảm thuế thu nhập doanh nghiệp từ 25% xuống 15% đối với các dự án từ 1 tỷ USD trong lĩnh vực AI và các ngành công nghiệp mới nổi. Đề xuất hiện chờ Thượng viện Argentina phê chuẩn.
Nhiều kế hoạch nhưng chưa có công trường
Dù đặt nhiều kỳ vọng vào ngành AI, Argentina vẫn chậm hơn một số nước láng giềng trong cuộc đua trở thành trung tâm dữ liệu khu vực. Các quốc gia khác cũng đang thu hút doanh nghiệp công nghệ bằng lợi thế đất đai giá rẻ, năng lượng tái tạo và mạng lưới cáp quang ngày càng mở rộng.
Ông Milei lại cho rằng chính sách ít rào cản quản lý sẽ tạo lợi thế cạnh tranh cho Argentina khi Liên minh châu Âu (EU) và nhiều bang của Mỹ đang siết chặt quy định đối với AI.
Tuy nhiên, những người phản đối cảnh báo việc phát triển AI thiếu cơ chế giám sát có thể dẫn đến các rủi ro về giám sát trên diện rộng, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
"Nếu không có quy định, Argentina sẽ trở thành một phòng thí nghiệm, giống như khi các công ty tìm đến những nước đang phát triển để thử nghiệm các loại thuốc mà họ không thể thử tại những quốc gia phát triển lớn" - ông Nicolás Wolovick, giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Quốc gia Córdoba, cảnh báo.
Ngay trong chính quyền Argentina, một số quan chức cũng thừa nhận việc thiếu khung pháp lý rõ ràng đang khiến doanh nghiệp chờ đợi các quy định về sử dụng tác phẩm có bản quyền để huấn luyện AI và chuyển dữ liệu cá nhân ra nước ngoài.
Bất ổn chính trị cũng là trở ngại. Một số nhà đầu tư đang trì hoãn quyết định đến sau cuộc bầu cử tổng thống vào năm tới, do lo ngại chính phủ kế nhiệm có thể thay đổi các chính sách thị trường tự do của ông Milei.
"Một trong những thách thức lớn của chúng tôi là giúp các nhà đầu tư nước ngoài hiểu rằng Argentina vẫn là điểm đến thân thiện với đầu tư, bất kể đảng nào cầm quyền" - ông Andrés Arbeletche, quan chức phụ trách điều phối hoạt động chính quyền tỉnh Chubut, cho biết.
Từ những trang trại cừu đến trung tâm máy chủ
Tại tỉnh Chubut thuộc vùng Patagonia, nơi ngành sản xuất len đang suy giảm do hạn hán, chăn thả quá mức và chi phí tăng cao, một số chủ trang trại cừu đang tìm kiếm nguồn thu nhập mới từ các dự án trung tâm dữ liệu.
Gia đình ông Francisco Sáenz, kỹ sư nông nghiệp và là thế hệ thứ tư trong một gia đình chăn nuôi cừu, nằm trong nhóm 14 chủ đất đã cho Green Capital thuê tổng cộng khoảng 130.000 ha để phát triển dự án. Những người chăn nuôi kỳ vọng vẫn có thể tiếp tục hoạt động trên phần đất của mình khi trung tâm dữ liệu được xây dựng.
"Các chủ trang trại cừu đang rất quan tâm đến việc tìm kiếm những phương án khác để tăng thu nhập" - ông Sáenz cho biết.
Tuy nhiên, dự án dự kiến phải đến khoảng năm 2028 mới bắt đầu xây dựng. Nếu vận hành liên tục ở mức công suất tiêu thụ điện tối đa theo thiết kế, trung tâm dữ liệu sau khi hoàn thành sẽ sử dụng lượng điện trong một năm cao gấp khoảng 2,7 lần mức tiêu thụ điện của toàn thành phố Buenos Aires trong năm 2025.
Green Capital cam kết tự sản xuất toàn bộ điện năng từ gió, mặt trời và máy phát điện chạy khí đốt, không gây thêm áp lực lên lưới điện quốc gia. Giới chức địa phương kỳ vọng dự án sẽ mang lại hàng tỷ USD vốn đầu tư, tạo việc làm kỹ thuật cao và tăng nhu cầu tiêu thụ nguồn điện gió dư thừa.
"Đối với chúng tôi, tất cả đều là lợi ích và chúng tôi không phải đánh đổi điều gì" - ông Arbeletche khẳng định.
Tuy nhiên, tại thành phố Trelew gần địa điểm dự kiến xây dựng, một số cư dân lo ngại tác động lâu dài đối với tài nguyên và môi trường. Các nghiên cứu môi trường vẫn đang được thực hiện, giấy phép chưa được cấp, trong khi doanh nghiệp chưa công bố lượng nước dự kiến sử dụng hoặc tỷ lệ điện năng được sản xuất từ khí đốt.
"Thông tin được cung cấp quá ít. Có thể chúng tôi vẫn có nước sử dụng cho đến khi già đi. Nhưng sau đó, con cháu chúng tôi vẫn sẽ sống ở đây và chúng sẽ không còn những nguồn tài nguyên ấy" - bà Cristina Gibón, 46 tuổi, bày tỏ lo ngại.
Tại Quốc hội, phe đối lập cũng ngăn cản một số đề xuất của ông Milei, trong đó có kế hoạch nới lỏng hạn chế sở hữu đất đai đối với người nước ngoài và cho phép các tác nhân AI điều hành doanh nghiệp.
