Năm 2026, ngành nông sản Việt Nam đối mặt thách thức từ biến đổi khí hậu và tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe. Tuy nhiên, xuất khẩu đạt kỷ lục với cà phê, rau quả, sầu riêng. Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung mở rộng thị trường, nâng cao chất lượng, chuẩn hóa vùng nguyên liệu và phát triển thương hiệu quốc gia.
Kỷ lục giá trị
Số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2025 ước đạt 70,09 tỉ USD - mức cao nhất từ trước đến nay, tăng khoảng 12% so với năm trước. Cán cân thương mại toàn ngành tiếp tục duy trì xuất siêu hơn 20 tỉ USD, cho thấy nông nghiệp vẫn là “trụ đỡ” trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động. Trong đó, giá trị xuất khẩu các mặt hàng nông sản đạt 37,25 tỉ USD, tăng 13,7%.
Có 2 mặt hàng nông sản xuất khẩu kỷ lục trên 8 tỉ USD là cà phê và rau quả. Năm 2025, xuất khẩu 1,5 triệu tấn và đạt 8,57 tỉ USD, tăng 13,1% về khối lượng và tăng 52,5% về giá trị so với năm trước. Tổng giá trị xuất khẩu hàng rau quả cả năm 2025 đạt 8,56 tỉ USD, tăng 19,8% so với năm trước.
Hạt điều, hạt tiêu, sắn và các sản phẩm từ sắn cũng tăng mạnh về giá trị xuất khẩu.
Trao đổi với Lao Động, ông Nguyễn Quang Hiếu - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) - cho rằng, để có được kết quả này, bên cạnh sự chỉ đạo quyết liệt từ lãnh đạo Đảng, Nhà nước còn là sự nỗ lực vào cuộc của các doanh nghiệp, các hiệp hội, người sản xuất trong việc tổ chức lại sản xuất để mở cửa thị trường và tuân thủ các quy định.
"Khi các doanh nghiệp đã chiếm lĩnh được thị phần ở các thị trường, có thương hiệu, có uy tín, chúng ta hoàn toàn có thể tin tưởng vào sự phát triển tốt hơn nữa, cũng như gia tăng hơn nữa trong thời gian tới" - ông Nguyễn Quang Hiếu nói.
Tuy nhiên, phải nhìn nhận rằng, các thị trường đang ngày càng trở nên khó tính với những tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe.
Giữ vững và mở rộng thị trường để đi đường dài
Năm 2026, khó khăn, thách thức được dự báo tiếp tục gia tăng. Để đặt ra mục tiêu 73-74 tỉ USD xuất khẩu nông lâm thủy sản, trong đó khoảng 40 tỉ USD xuất khẩu nông sản, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đặt ra nhiều giải pháp trong đó tập trung nhóm giải pháp theo chuỗi "vùng nguyên liệu - tiêu chuẩn - chế biến - logistic - thị trường".
Trong đó, chú trọng chuẩn hóa vùng nguyên liệu theo "đơn hàng thị trường", mở rộng mã số vùng trồng/ao nuôi, quản lý chất lượng đầu vào, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn để giảm rủi ro cảnh báo và trả hàng. Đồng thời, nâng cấp năng lực tiếp cận thị trường và thương hiệu quốc gia, đẩy mạnh mở cửa thị trường, xử lý rào cản, xây dựng thương hiệu ngành hàng.
"Năm 2026, Việt Nam vẫn có nhiều sản phẩm tiềm năng xuất khẩu, như cây có múi, vào các thị trường như: Trung Quốc, Úc, Nhật Bản. Nếu không liên tục cải tiến chất lượng và tuân thủ quy định quốc tế, chỉ một thay đổi quy định từ thị trường nhập khẩu cũng sẽ ảnh hưởng đến sản xuất, đầu ra và khả năng cạnh tranh" - ông Nguyễn Quang Hiếu nhấn mạnh.
Về phía Hiệp hội, ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam đề xuất ngành cần đẩy mạnh chế biến sâu. Trong năm 2026, Bộ NNMT cũng chủ trương thúc đẩy chuyển đổi xanh để vào phân khúc giá cao. Đo lường/giảm dấu chân carbon, chứng nhận bền vững, thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn và sản xuất phát thải thấp sẽ là giấy thông hành vào các thị trường, chuỗi bán lẻ cao cấp.
