“Người ta đi cấy lấy công/ Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề/ Trông trời, trông đất, trông mây/ Trông mưa, trông nắng, trông ngày, trông đêm/ Trông cho chân cứng, đá mềm/ Trời êm, bể lặng mới yên tấm lòng…” Câu ca dao xưa đã khắc họa thật rõ nét công việc của người nông dân. Xưa đã như vậy mà nay dù có sự hỗ trợ của khoa học kỹ thuật, đã bớt đi nhiều vất vả, nhọc nhằn thì niềm vui, nỗi buồn còn phải “nhờ trời” vẫn cứ là câu chuyện muôn thuở của nhà nông. Mùa xuân này, đến với người nông dân trên các vùng miền của Quảng Ninh, chúng tôi thấy bên cạnh những lo toan thường trực thì cũng lấp lánh những nụ cười khi thành quả một năm lao động thu về hoa trái ngọt lành, tôm cá đầy khoang…
Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, khi sắc xuân đang lan tỏa khắp các khu dân cư, trên các cánh đồng của phường Đông Triều, bà con nông dân đã chủ động xuống đồng làm đất, gieo cấy vụ xuân, tạo nên không khí lao động khẩn trương, phấn khởi ngay từ những ngày đầu năm mới.
Ông Phạm Văn Khoa, khu Mỹ Cụ 1, phường Đông Triều, tháo nước vào ruộng lúa rươi của gia đình trên cánh đồng làng.
Theo kế hoạch sản xuất, vụ xuân năm 2026, phường Đông Triều dự kiến gieo cấy trong khung thời gian từ ngày 25/1 đến ngày 15/2/2026, bảo đảm đúng thời vụ, tạo điều kiện thuận lợi cho cây lúa sinh trưởng và phát triển. Các giống lúa chủ lực, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng của địa phương được đưa vào sản xuất như: BC15, TBR225, ĐT52, Bắc Thơm, lúa lai; đồng thời gieo cấy một số giống lúa có thời gian sinh trưởng trung bình - dài ngày như ĐT100, ĐT120, Đài Thơm, Hương Thơm số 1, ĐT25, Thơm RVT, TBR45, góp phần đa dạng cơ cấu giống, nâng cao năng suất và chất lượng hạt gạo. Việc chủ động xuống đồng sớm không chỉ giúp bà con bảo đảm tiến độ sản xuất, hạn chế ảnh hưởng của thời tiết bất lợi mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho công tác chăm sóc lúa sau Tết.
Cùng chúng tôi đi thăm cánh đồng lúa - rươi ven con sông Cầm chảy qua địa bàn phường Đông Triều, chị Vũ Thị Kim Quyến, cho hay: Gia đình chị trồng đa dạng loại cây trồng, từ cây lâu năm lấy gỗ như liễu cao sản, cây ăn quả cho thu hoạch đan xen như vải, ổi, hồng xiêm để “lấy ngắn nuôi dài”, “bắt đất nhả vàng”. Dịp Tết này, chị đang thu hoạch hồng xiêm, ước được khoảng 2 tấn, bán 40.000 đồng/kg nhưng chỉ bán loanh quanh cho bà con và mối quen là đã hết rồi.
Chị Vũ Thị Kim Quyến thu hoạch được khoảng 2 tấn hồng xiêm bán vào dịp Tết.
Riêng với 3ha ruộng trồng lúa, chị cấy nếp cả 2 vụ trong năm. Vụ nếp cuối năm nay, chị cấy trên 7 mẫu ruộng, thu được gần 11 tấn nếp cái hoa vàng. Mặc dù năng suất bị ảnh hưởng nhất định do chuột, mưa lũ nhưng bù lại, giá thóc nếp năm nay được giá hơn năm ngoái, lên tới 16.000 đồng/kg thóc. Chị thu hoạch rồi bán ngay tại đầu bờ, trừ chi phí vẫn thu được hơn 100 triệu đồng. Năm nay lập xuân sớm, chị cùng với bà con gieo cấy trước 23 tháng Chạp nên có nhiều thời gian rảnh rỗi, đón Tết thảnh thơi hơn.
Phường Đông Triều hiện nay là một trong những vùng có diện tích canh tác lúa lớn của Quảng Ninh. Nơi đây còn có diện tích lúa ven sông cho giá trị cao nhờ canh tác trên một diện tích nhưng có thể thu hoạch cả lúa và rươi, góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao giá trị sử dụng đất và mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho nông dân. Lấy ví dụ như mô hình nuôi rươi trên diện tích 1,5ha của gia đình ông Lê Văn Huấn, khu Mỹ Cụ 1. Gia đình ông áp dụng mô hình nuôi rươi theo hướng tự nhiên, thân thiện với môi trường, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học, tạo điều kiện thuận lợi cho rươi sinh trưởng và phát triển. Nhờ vậy, bình quân mỗi vụ gia đình ông thu hoạch được từ 500 - 600kg rươi. Mặc dù giá rươi trên thị trường tại một số địa phương khác chỉ dao động từ 150.000 - 200.000 đồng/kg, song nhờ xây dựng thương hiệu rươi hữu cơ, bảo đảm chất lượng thơm ngon, an toàn, rươi Đông Triều vẫn tiêu thụ tốt và được bán với giá cao, dao động từ 350.000 - 400.000 đồng/kg tùy từng thời điểm, mang lại nguồn thu nhập ổn định, hiệu quả kinh tế cao cho gia đình.
Nông dân Đông Triều trồng hơn 50ha hoa, cây cảnh, cho thu nhập đạt 180-220 triệu đồng/năm/hộ.
Trên cánh đồng rươi lúa của Đông Triều, chúng tôi gặp ông Phạm Văn Khoa, khu Mỹ Cụ 1, chạy xe thăm đồng, ông dừng lại vừa tháo nước vừa trò chuyện với chúng tôi về thời tiết, chất đất, độ mặn lợ của nước trên đồng hiện nay đối với con rươi. Ông bảo, dư âm về đợt bão Yagi vẫn để lại ảnh hưởng trên đồng ruộng Đông Triều, ấu trùng rươi thả xuống nhưng sản lượng cho thu hoạch thấp hơn so với mọi năm nên giá rươi cao mà nhiều gia đình không có để bán. Gia đình ông sau bão bị cuốn mất nhà lưới trồng rau sạch, giờ vẫn chưa có kinh phí để đầu tư trở lại. Lúa nhà ông vụ này thu được 7 tấn thóc, gồm cả nếp cái hoa vàng và gạo tẻ, thóc tẻ thì hơi rớt giá còn nếp khá cao. Đặc biệt, ông trồng cà chua vụ đông này trên diện tích 2 sào, cà chua được giá nên trúng lớn, ông thu được khoảng 60 triệu đồng. Năm vừa qua, ước tổng thu của gia đình ông sau khi trừ chi phí còn trên 100 triệu đồng…
Không chỉ trồng trọt, chuẩn bị tốt nguồn cung gia cầm trong dịp Tết này, bà con Đông Triều cũng có thu nhập tốt. Đơn cử như tại mô hình nuôi gà ri mía của ông Đặng Đình Ninh, khu Bình Lục Thượng, trên diện tích chăn nuôi gần 5ha, gia đình ông duy trì 7 chuồng gà, mỗi chuồng nuôi từ 2.000 - 3.000 con. Trung bình mỗi năm, tổng đàn chăn nuôi đạt khoảng 3 vạn con, được nuôi theo hình thức gối vụ, xuất bán 5 - 6 đợt/năm. Riêng thời điểm trước Tết Nguyên đán năm nay, gia đình dự kiến xuất bán thêm khoảng 3.000 con gà để phục vụ nhu cầu thị trường. Hiện nay, với giá bán gà ri mía dao động từ 80.000 - 90.000 đồng/kg, mô hình mang lại lợi nhuận bình quân từ 15.000 - 20.000 đồng/con, tạo thu nhập ổn định cho gia đình.
Nông dân Đông Triều nuôi khoảng 1 triệu con gà phục vụ thị trường Tết năm nay.
Câu chuyện nông sản xung quanh mùa màng, thời tiết, sản lượng, giá cả có chuyện vui, có chuyện thì chưa nhưng dường như đấy cũng là chuyện bình thường, là nhịp sống của nhà nông. Và Tết đến, xuân về khi mùa vụ của một năm đã xong, đất đã làm xong, lúa đã gieo cấy… thì những người nông dân nơi đây đều phấn khởi đón Tết. Theo chia sẻ của chị Phùng Thị Ngọc Hà, Chủ tịch Hội Nông dân phường Đông Triều thì dịp Tết năm nay, người dân trên địa bàn trồng hơn 50ha hoa, cây cảnh với thu nhập đạt 180-220 triệu đồng/năm/hộ. Bà con cũng thu hoạch được trên 1.000 tấn gạo nếp cái hoa vàng, với giá bán từ 40.000 đến 50.000 đồng/kg. Đàn gà có khoảng 1 triệu con, bán với giá 80.000-100.000 đồng/kg… mang lại thu nhập đảm bảo cho bà con yên tâm vui Tết, đón xuân.
Chúng tôi theo ca nô lướt sóng ra vịnh Bái Tử Long - vựa hải sản của Quảng Ninh vào một ngày cuối năm. Điểm đến lần này là HTX Làng chài Bái Tử Long, tại khu 6, đặc khu Vân Đồn, thuộc khu vực làng chài Cống Lã Vọng. Nơi đây có 11 hộ nuôi trồng thủy sản lâu năm với nhiều loại hải sản có giá trị kinh tế cao, cung cấp những món ăn phong phú cho người dân vùng biển vào dịp Tết, như cá song, hàu, cá tráp, cá chim, cá dìa…
Mô hình nuôi hàu theo tiêu chuẩn VietGAP của gia đình anh Dương Văn Xuyên tại khu vực làng chài Cống Lã Vọng.
Trò chuyện với chúng tôi, anh Dương Văn Xuyên, Giám đốc HTX Làng chài Bái Tử Long, cho hay, bà con nuôi trồng hải sản ở khu vực làng chài Cống Lã Vọng nằm gọn trong một vụng biển, có nhiều dãy đảo đá che chắn nên trong đợt bão Yagi năm 2024 các lồng bè của bà con ít bị thiệt hại hơn, tuy nhiên sau bão thì ảnh hưởng mới nặng nề, cá chết hàng loạt nổi trắng cả bè. Hơn 1 năm qua, bà con lại từng bước gây dựng trở lại nghề nuôi biển. Gia đình anh nuôi thủy sản tại đây từ năm 2012, hiện có 250 lồng chủ yếu nuôi cá song vang, song hổ và khoảng 6ha nuôi hàu. Dịp Tết này, gia đình anh dự kiến sẽ xuất bán chủ yếu cho thương lái từ đầu tháng Chạp đến giáp Tết khoảng 5 tấn cá song, 6 tấn hàu. Anh vẫn còn diện tích lớn hàu nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP nhưng chưa được giá nên anh sẽ để lại qua Tết, đợi giá lên cao mới cho thu hoạch tiếp.
Câu chuyện mùa xuân của chúng tôi thêm phấn khởi khi anh chia sẻ về những dự định sắp tới trong việc đa dạng hóa đối tượng nuôi, cùng với cá song, anh sẽ chuyển sang nuôi thêm cá chim, cá dìa, cá giò, cá vược... Thêm nữa, làng chài Cống Lã Vọng là 1 điểm trong hành trình tham quan trên vịnh Bái Tử Long, vì thế giờ đây anh cũng đang tích cực chuẩn bị về cơ sở vật chất để có thể đón khách du lịch tới tham quan, trải nghiệm trong mùa hè tới.
Bà Đinh Thị Hoàn, thành viên HTX Làng chài Bái Tử Long, thả nhiều loại cá phục vụ nhu cầu thị trường, như: cá song, cá vược, cá chim trắng, cá giò...
Giống như gia đình anh, Tết năm nay, bà con làng chài nơi đây rất phấn khởi vì lượng tiêu thụ hải sản gia tăng gấp đôi so với ngày thường. Dẫn chúng tôi đi thăm làng chài, ghé vào những bè hải sản để ngắm tận mắt khung cảnh lao động của bà con, xem những thương lái đưa thuyền đến thu mua cá rộn ràng, nghe tiếng cá quẫy, tiếng sóng biển lao xao lẫn với tiếng chim trời lan trên mặt nước, chúng tôi cảm nhận rõ luồng sinh khí của biển cả gắn với đời sống ngư dân bám biển nơi đây.
Nghề nuôi biển đầu tư lớn lại phụ thuộc nhiều vào “ông trời” nên chia sẻ với chúng tôi, bà con nuôi trồng nơi đây đều mong sao thời tiết thuận lợi để bà con có nguồn thu ổn định từ thủy sản, đời sống bớt vất vả hơn. Anh Nguyễn Minh Cường, Chuyên viên phòng Nông nghiệp - Môi trường đặc khu Vân Đồn, qua trò chuyện cũng cho chúng tôi biết thêm về một góc nhìn rộng lớn hơn trên vựa thủy sản này. Anh bảo, sau những tác động nặng nề của siêu bão, đến thời điểm này có thể nói nghề nuôi biển của Vân Đồn đã từng bước phục hồi khá rõ nét. Nhiều vùng nuôi trọng điểm đã được khôi phục sản xuất, bà con ngư dân ổn định lại bè mảng, tái thả nuôi các đối tượng chủ lực như hàu, nhuyễn thể khác và cá biển, sản lượng đang dần quay trở lại mức trước bão. Song song với phục hồi, Vân Đồn cũng đang đẩy mạnh những chuyển đổi căn bản để phát triển nuôi biển bền vững hơn. Trong đó, tập trung sắp xếp lại không gian vùng nuôi, thay thế dần bè gỗ truyền thống bằng vật liệu thân thiện môi trường, áp dụng kỹ thuật nuôi tiên tiến, kiểm soát môi trường và dịch bệnh chặt chẽ hơn. Mục tiêu là vừa nâng cao giá trị kinh tế, vừa bảo vệ hệ sinh thái biển, giúp nghề nuôi biển Vân Đồn phát triển ổn định và lâu dài.
Thương lái trực tiếp đến lựa chọn, thu mua cá phục vụ thị trường Tết tại bè của ngư dân.
Nói về vụ thu hoạch Tết và những ngày đầu xuân, anh bảo đây cũng là mùa biển cho nhiều sản vật quý. Thời điểm này, vùng biển trong, lạnh, dòng chảy ổn định - rất thuận lợi cho nhiều loài thủy sản sinh trưởng và cho chất lượng ngon nhất trong năm. Vào dịp này, bà con tập trung thu hoạch hàu, tu hài, sá sùng, ngao, ốc, cua ghẹ, đặc biệt là hải sâm, bề bề và cá biển vụ Bắc. Trong đó, hàu và tu hài Vân Đồn được xem là “lộc biển đầu xuân”, vừa cho sản lượng cao, vừa được thị trường ưa chuộng để phục vụ nhu cầu Tết và lễ hội.
Để bước vào giai đoạn cao điểm này, ngay từ sớm, bà con ngư dân đã chủ động chuẩn bị rất kỹ lưỡng. Từ việc kiểm tra, gia cố bè mảng, lồng nuôi; chọn thời điểm thu hoạch hợp lý để đảm bảo chất lượng thủy sản, cho đến chuẩn bị nhân lực, phương tiện vận chuyển nhằm kịp thời đưa sản phẩm tươi ngon vào bờ. Bên cạnh đó, nhiều hộ còn chú trọng vệ sinh môi trường vùng nuôi, theo dõi chặt chẽ thời tiết, con nước và diễn biến thị trường để vừa bảo đảm an toàn, vừa nâng cao hiệu quả kinh tế. Với bà con Vân Đồn, mỗi chuyến ra khơi đầu năm không chỉ mang theo kỳ vọng về một mùa biển bội thu, mà còn gửi gắm mong ước một năm mới thuận buồm xuôi gió, biển yên - cá đầy - đời sống ngày càng khấm khá hơn.
Ông Nguyễn Văn Nam, thành viên HTX Làng chài Bái Tử Long, xuất bán cá cho thương lái trong dịp Tết.
Từ vùng biển với nguồn hải sản giàu có, chúng tôi lên vùng cao ghé thăm vùng chè nổi tiếng của gia đình bà Hà Ngọc Quỳnh tại xã Đường Hoa. Với diện tích 15ha chè trải rộng mênh mông, uốn lượn bên sườn đồi, bà canh tác theo hướng chè hữu cơ với những giống chè chất lượng cao, như: Ngọc Thúy, Phúc Vân Tiên… Quá trình chăm sóc, chế biến cầu kỳ, công phu, có nhiều tìm tòi sáng tạo đã cho ra khoảng hai chục loại trà khác biệt, xuất bán ra thị trường, tập trung nhiều vào thị trường nước ngoài như Đài Loan, Trung Quốc…
Một năm theo bà Quỳnh có 3 vụ thu hoạch chè chính. Gần Tết nhất là vụ chè đông đã kết thúc từ khoảng tháng 11, thời điểm này khi chúng tôi đến, vùng chè đã bước vào giai đoạn cắt tỉa cành, thân chè, bón phân… chờ tới tháng 3 thanh minh chè xuân nảy lộc thì thu hái. Vụ chè xuân rất đặc sắc, được bà Quỳnh ví von là “chè con gái dậy thì”.
Bà Hà Ngọc Quỳnh đã có 25 năm gắn bó với việc trồng chè.
Tết là thời điểm tương đối nhàn rỗi của vùng chè, bà Quỳnh cũng vì vậy vừa trông nom vùng chè để công nhân cắt tỉa chè vừa đôn đốc hoàn thiện ngôi nhà bà xây tặng một hộ khó khăn trên địa bàn. Người phụ nữ giản dị, thẳng thắn, xông xáo này kể câu chuyện nào cũng liên quan tới cây chè và những sản phẩm từ chè mà bà đã dành biết bao tâm huyết, gắn bó gần cả cuộc đời mình.
Bà bảo: Không có cây nào như cây chè, trồng một năm ta thu được cả đời. Từ diện tích chè của gia đình, tôi sản xuất chè khô, xuất cho bạn hàng mang đi Đài Loan, mỗi năm lãi thu về cỡ 1 tỷ đồng. Vậy là tôi có tiền lo cho 20 lao động ở đây, cũng dành ra mấy trăm triệu để đi làm từ thiện. Từ cây chè, tôi làm ra những món quà quý tặng bạn bè, có những câu chuyện để chia sẻ với mọi người. Đó là điều rất sung sướng với tôi nên tôi mong muốn truyền được cảm hứng yêu cây chè của tôi, khát vọng “hái lá ra tiền” đến với người dân vùng chè Đường Hoa, để bà con cũng được giống như mình…
Đồi chè của gia đình bà Quỳnh trải rộng trên diện tích 15ha tại xã Đường Hoa.
Cây chè đã được trồng ở vùng đất Đường Hoa này hơn 60 năm qua, trải qua nhiều thăng trầm, giờ đây cây chè vẫn là sản phẩm chủ lực và giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế của xã. Chia sẻ với chúng tôi giữa những nương chè mùa xuân, ông Trần Đức Dũng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Đường Hoa, cho biết: Mục tiêu của xã phấn đấu đưa vùng chè trên địa bàn phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, có khả năng cạnh tranh cao trên cơ sở các lợi thế về tự nhiên của một vùng chè ven biển ở vùng cao.
Để làm được việc đó, xã sẽ quy hoạch mở rộng vùng chè, trồng thay thế các giống chè cũ năng suất thấp sang những giống chè mới có năng suất, chất lượng cao. Tập trung cơ cấu lại các loại giống chè thịnh hành hiện nay, đặc biệt là giống chè Ngọc Thúy, Hương Bắc Sơn. Xã cũng mong muốn sẽ áp dụng quy trình chế biến để sản xuất ra các giống chè đáp ứng được yêu cầu cho xuất khẩu và tiêu dùng nội địa, đưa được vào các thị trường khó tính và sản phẩm chè tiêu dùng nội địa cũng đáp ứng chất lượng cao trên cơ sở là áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, đặc biệt là chuẩn hóa theo tiêu chuẩn VietGAP và trồng chè, chuyển toàn bộ vùng chè Đường Hoa sang chè theo hướng hữu cơ và hữu cơ.
Bà Quỳnh cùng con gái trò chuyện về cây chè bên ấm trà ngày xuân.
Về thị trường, xã cũng sẽ tập trung vào xây dựng thương hiệu, đưa chè Đường Hoa trở thành một thương hiệu mạnh, gắn với chỉ dẫn địa lý cho vùng chè ven biển này. Theo đó, mở rộng thị trường nội địa, cao cấp vào thành phố Hà Nội, Hải Phòng và một số địa phương khác; khai thác mạnh hơn đối với một số thị trường nước ngoài giàu tiềm năng đã, đang tiêu thụ chè Đường Hoa như Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc… Hiện nay, xã đã hoàn thành Đề án Nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm chè Đường Hoa. Ngay mùa xuân 2026 này và cả năm nay, Đường Hoa sẽ tập trung vào hiện thực hóa những phần việc trọng tâm trên…
Vậy là, từ vùng đồng bằng cửa ngõ phía Tây của tỉnh cho đến vùng biển - vựa nuôi trồng thủy sản lớn Vân Đồn và trên những đồi chè vùng cao khu vực miền Đông của tỉnh, người nông dân mỗi nơi lại có những câu chuyện khác nhau, những vui buồn, trăn trở rất riêng, gắn với cây, con, với vùng đất mà mình sinh cơ, lập nghiệp cả đời. Và họ không đơn độc, địa phương, các cơ quan chức năng đã và sẽ chung tay với người nông dân cùng làm nên một mùa xuân mới với biết bao kỳ vọng để những nông sản ngày càng có chất lượng cao hơn, vươn xa hơn, cuộc sống bà con ngày càng no ấm, hạnh phúc hơn, bền vững hơn.
