Là xã đảo có diện tích bãi triều và vùng mặt nước rộng, Vĩnh Thực có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế biển, đặc biệt là lĩnh vực nuôi trồng thủy sản (NTTS). Tuy nhiên, tình trạng lấn chiếm bãi triều, khoanh chiếm khu vực biển để nuôi trồng tự phát diễn ra khá phức tạp, kéo dài nhiều năm, gây khó khăn cho công tác quản lý, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái và định hướng phát triển bền vững của địa phương. Trước thực trạng đó, Vĩnh Thực đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm siết chặt quản lý, từng bước lập lại trật tự trong hoạt động NTTS trên địa bàn.
Xã Vĩnh Thực được thành lập trên cơ sở sáp nhập xã Vĩnh Thực và xã Vĩnh Trung trước đây, có diện tích hơn 49km², phần lớn người dân sinh sống bằng nghề khai thác và NTTS, do đó nhu cầu sử dụng bãi triều, vùng mặt nước để phát triển sản xuất rất lớn.
Tại nhiều khu vực bãi triều, tình trạng người dân tự ý khoanh vùng, đóng cọc, giăng lưới mặt, kéo đăng đáy hoặc chia ô để nuôi ngao, nghêu, hến hoa… diễn ra trên diện rộng. Một số khu vực bị lấn chiếm kéo dài nhiều năm, hình thành các bãi nuôi tự phát, gây khó khăn cho việc quản lý, kiểm soát của chính quyền địa phương. Không chỉ ảnh hưởng đến mỹ quan vùng biển đảo, việc nuôi trồng tự phát còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường, cản trở luồng lạch tự nhiên và ảnh hưởng đến quyền lợi chung của cộng đồng ngư dân.
Theo báo cáo của UBND xã Vĩnh Thực, từ năm 2020 đến nay, trên địa bàn có 142 trường hợp vi phạm liên quan đến việc khoanh chiếm đất mặt nước, khu vực biển để NTTS trái phép. Trong đó, 15 trường hợp đã bị cưỡng chế, xử lý dứt điểm, còn 127 trường hợp vẫn đang tồn tại, gây áp lực lớn đối với công tác quản lý nhà nước tại địa phương.
Trước thực trạng trên, UBND xã Vĩnh Thực đã triển khai nhiều biện pháp quyết liệt nhằm chấn chỉnh hoạt động NTTS trên địa bàn. Chính quyền địa phương đã thành lập các tổ công tác, xây dựng kế hoạch kiểm tra, tổ chức tuyên truyền và thông báo rộng rãi đến người dân về quy định quản lý bãi triều, vùng mặt nước.
Từ năm 2020 đến nay, xã đã tổ chức khoảng 50 đợt ra quân kiểm tra, xử lý vi phạm với hơn 1.600 lượt người tham gia, tập trung tháo dỡ cọc gỗ, lưới mặt, đăng đáy và các vật dụng phục vụ nuôi trồng trái phép trên bãi triều, giải tỏa hàng trăm hecta mặt nước bị lấn chiếm.
Sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính từ ngày 1/7/2025, UBND xã Vĩnh Thực tiếp tục rà soát và tổ chức các đợt ra quân xử lý vi phạm. Qua 3 đợt kiểm tra gần đây, lực lượng chức năng đã tháo dỡ nhiều khu vực nuôi trồng trái phép, xử lý hàng chục ha bãi triều bị lấn chiếm, từng bước ngăn chặn tình trạng tái vi phạm.
Cũng theo báo cáo của UBND xã Vĩnh Thực, hiện nay, việc xử lý dứt điểm các trường hợp NTTS trái phép tại Vĩnh Thực vẫn gặp không ít khó khăn. Một trong những nguyên nhân lớn là nhu cầu NTTS của người dân rất cao, trong khi phần lớn sinh kế của cư dân địa phương phụ thuộc vào biển.
Hoạt động nuôi trồng thường diễn ra trên diện rộng, phân tán, trong khi nhiều hộ dân tranh thủ thực hiện vào ban đêm hoặc khi thủy triều xuống thấp, gây khó khăn cho việc phát hiện và xác định đối tượng vi phạm. Ngoài ra, địa phương hiện chưa có phương tiện chuyên dụng để thường xuyên tuần tra, kiểm tra trên biển. Việc xử lý vi phạm vì vậy còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết, thủy triều và lực lượng hỗ trợ từ các cơ quan cấp trên.
Một vướng mắc quan trọng khác liên quan đến công tác quy hoạch. Theo phương án NTTS trên biển được UBND TP Móng Cái trước đây phê duyệt năm 2024, xã Vĩnh Thực được quy hoạch 2 khu vực nuôi trồng thủy sản với tổng diện tích 4.256,7ha, trong đó có 632ha khu vực ven bờ phù hợp để phát triển NTTS của người dân. Tuy nhiên, phần diện tích này hiện chưa được tích hợp vào Quy hoạch tỉnh, khiến địa phương chưa có cơ sở pháp lý để giao khu vực biển cho các tổ chức, cá nhân sản xuất.
Ông Trần Ngọc Trung, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thực, cho biết: Việc siết chặt quản lý bãi triều NTTS là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ tài nguyên biển, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển kinh tế biển bền vững. Thời gian tới, xã Vĩnh Thực sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra, kiên quyết xử lý các trường hợp lấn chiếm bãi triều, NTTS trái phép; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật. Cùng với đó, địa phương cũng kiến nghị các cấp, ngành sớm hoàn thiện việc tích hợp quy hoạch NTTS vào quy hoạch tỉnh để có cơ sở giao khu vực biển, đất có mặt nước theo đúng quy định, tạo điều kiện cho người dân phát triển sản xuất ổn định, lâu dài”.
