Thảo luận tại hội trường, các đại biểu Quốc hội đánh giá cao quá trình chuẩn bị, tiếp thu, chỉnh lý của cơ quan chủ trì soạn thảo, đồng thời đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện các quy định, bảo đảm tính đồng bộ và khả thi khi triển khai thực hiện.
Góp ý về dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), đại biểu Lê Văn Đông (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) đánh giá dự thảo đã tiếp thu, thể chế hóa các chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp, chuyển đổi số, bảo vệ quyền con người, quyền công dân và nâng cao hiệu quả hoạt động tố tụng.
Tập trung vào nội dung tố tụng điện tử, đại biểu cho rằng đây là chính sách mới, trực tiếp thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, tạo cơ sở pháp lý đổi mới phương thức giải quyết vụ án hình sự theo hướng nhanh hơn, chặt chẽ hơn và minh bạch hơn.
Theo đại biểu, tố tụng điện tử không chỉ là chuyển hồ sơ giấy thành tệp điện tử mà còn xác lập phương thức tổ chức, thực hiện hoạt động tố tụng trên môi trường số, có giá trị pháp lý khi đáp ứng các điều kiện luật định.
Việc áp dụng tố tụng điện tử sẽ tạo điều kiện tăng cường phối hợp, chia sẻ và liên thông dữ liệu giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử. Đồng thời, giúp người tham gia tố tụng thuận lợi hơn trong việc gửi, nhận văn bản, tiếp cận thông tin và thực hiện quyền, nghĩa vụ.
Đại biểu đánh giá dự thảo đã quy định tương đối đầy đủ về trình tự, thủ tục thực hiện hoạt động tố tụng trên môi trường điện tử, trong đó chú trọng tính hợp pháp, xác thực, toàn vẹn, khả năng truy xuất, bảo mật và an ninh dữ liệu.
Để triển khai hiệu quả, đại biểu đề nghị sớm kết nối, liên thông dữ liệu giữa cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án và các cơ quan liên quan; ban hành hướng dẫn về quản lý, lưu trữ, bảo mật dữ liệu, chuẩn hóa biểu mẫu điện tử, quy trình chuyển giao hồ sơ và xử lý sự cố. Cùng với đó, cần tăng cường đào tạo, tập huấn cho đội ngũ cán bộ và bảo đảm sự thống nhất với các quy định pháp luật có liên quan.
Đồng tình với việc bổ sung quy định về tố tụng điện tử, đại biểu Nguyễn Phi Hùng (Đoàn thành phố Đà Nẵng) đề nghị quan tâm đến điều kiện thực hiện của người tham gia tố tụng, nhất là người nghèo, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng đặc biệt khó khăn và những người không có đầy đủ phương tiện kỹ thuật.
Đại biểu đề nghị có phương thức phù hợp đối với các trường hợp này, đồng thời xem xét quy định về thời điểm hoàn thành việc giao, chuyển văn bản tố tụng điện tử, bảo đảm quyền lợi của người nhận khi chưa thể truy cập văn bản do thiếu phương tiện hoặc gặp sự cố mạng.
Đại biểu cũng góp ý hoàn thiện quy định về bào chữa viên nhân dân, tạo điều kiện để Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tham gia hỗ trợ pháp lý cho những người có hoàn cảnh khó khăn theo quy định.
Đối với dự thảo Nghị quyết về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, các đại biểu cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, tháo gỡ những khó khăn trong thực tiễn thu hồi tài sản liên quan đến các vụ án hình sự.
Đại biểu Lê Văn Đông cho rằng cơ chế này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản, hạn chế nguy cơ tài sản bị tẩu tán, che giấu, thất thoát hoặc giảm giá trị trong quá trình xử lý vụ việc.
Đại biểu nhất trí với quy định về tiếp tục duy trì các biện pháp kê biên tài sản, phong tỏa tài khoản, tạm dừng giao dịch đã áp dụng trong tố tụng hình sự khi chuyển sang thủ tục tố tụng dân sự, nhằm bảo đảm tính liên tục trong việc bảo toàn tài sản.
Đại biểu Lý Văn Tuấn (Đoàn Tuyên Quang) cũng tán thành với các quy định của dự thảo Nghị quyết về thẩm quyền giải quyết, trách nhiệm cung cấp tài liệu, chứng cứ của cơ quan tiến hành tố tụng và việc kiểm tra, xác minh của Viện kiểm sát.
Theo đại biểu, việc xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan sẽ góp phần bảo đảm chất lượng hồ sơ, tính hợp pháp và xác thực của tài liệu, chứng cứ, tạo cơ sở cho việc xem xét, giải quyết yêu cầu thu hồi tài sản theo quy định.
Phát biểu giải trình tại phiên họp, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Huy Tiến cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp thu các ý kiến của đại biểu Quốc hội, tiếp tục rà soát, hoàn thiện các dự thảo, bảo đảm tính đồng bộ, chặt chẽ và khả thi.
Đối với dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các quy định nhằm đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm, nâng cao hiệu quả giải quyết vụ án, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng.
Đối với dự thảo Nghị quyết về cơ chế thí điểm thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, các quy định về phạm vi, đối tượng, điều kiện và trình tự áp dụng sẽ tiếp tục được rà soát, hoàn thiện nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý rõ ràng, minh bạch và thuận lợi trong tổ chức thực hiện.
Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo. Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý Bộ luật có liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân nên cần bảo đảm tính thống nhất với các luật liên quan, đồng thời hoàn thiện quy định theo hướng chặt chẽ, khả thi và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng.
