Thời gian qua, các dự án tồn đọng, chậm tiến độ kéo dài đã gây lãng phí lớn về đất đai, nguồn lực đầu tư, đồng thời ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội tại nhiều địa phương. Để tháo gỡ những “điểm nghẽn” này, Quốc hội và Chính phủ đã kịp thời ban hành nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, xử lý các tồn tại kéo dài nhiều năm và khơi thông nguồn lực phục vụ phát triển.
Mới đây, ngày 24/4/2026, Quốc hội ban hành Nghị quyết 29/2026/QH16 về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài. Chỉ chưa đầy hai tuần sau, ngày 7/5/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 147/2026/NĐ-CP hướng dẫn thực hiện cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài quy định tại Nghị quyết số 29/2026/QH16 ngày 24/4/2026 của Quốc hội, phạm vi điều chỉnh bao gồm: Điều 11 quy định xử lý dự án đã được cấp giấy chứng nhận không đúng quy định; Điều 12 quy định xử lý về việc tiếp tục giao đất, cho thuê đất đối với các dự án vi phạm về lựa chọn nhà đầu tư, về quản lý, sử dụng đất; Điều 13 quy định xử lý đối với dự án đầu tư trên khu đất mà Nhà nước đã thu hồi đất không thuộc trường hợp thu hồi đất theo quy định của pháp luật; Khoản 4 Điều 16 sửa đổi mục 14 Nghị quyết số 265/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội về Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khoá XV. Việc nhanh chóng cụ thể hóa chủ trương của Quốc hội bằng cơ chế, chính sách đồng bộ cho thấy quyết tâm rất cao của Chính phủ trong việc khơi thông nguồn lực đất đai, tháo “điểm nghẽn” cho các dự án chậm tiến độ, kéo dài, qua đó tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Đây cũng được xem là bước đột phá quan trọng trong hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý đủ mạnh để tháo gỡ, “giải cứu” hàng nghìn dự án tồn đọng, kéo dài nhiều năm trên phạm vi cả nước, mở thêm dư địa phát triển cho các địa phương, trong đó có Quảng Ninh. Theo rà soát của các cơ quan chức năng, đến tháng 4/2026, toàn tỉnh có 153 dự án đầu tư có sử dụng đất, mặt nước chậm tiến độ, vi phạm pháp luật thuộc diện theo dõi, xử lý. Các dự án trải rộng trên nhiều lĩnh vực như đô thị, du lịch, dịch vụ, hạ tầng… với nhiều mức độ và nguyên nhân khác nhau. Bên cạnh những khó khăn khách quan liên quan đến quy hoạch, pháp lý hay tác động từ giai đoạn dịch bệnh Covid-19, quá trình rà soát cũng cho thấy nhiều tồn tại trong việc triển khai thực hiện dự án của một số chủ đầu tư, như năng lực tài chính hạn chế, chậm hoàn thiện thủ tục đầu tư, thiếu quyết liệt trong tổ chức triển khai hoặc chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo cam kết.
Mặc dù thời gian qua, tỉnh Quảng Ninh đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ và xử lý các dự án chậm triển khai, song thực tế cho thấy quá trình giải quyết vẫn gặp không ít vướng mắc do liên quan đến nhiều quy định pháp luật chồng chéo, tồn tại lịch sử kéo dài qua nhiều thời kỳ, cũng như sự thay đổi về cơ chế, chính sách đất đai, đầu tư và quy hoạch. Nhiều dự án dù đã được rà soát, kiểm tra nhưng vẫn chưa thể xử lý dứt điểm do vượt thẩm quyền của địa phương hoặc thiếu cơ sở pháp lý để triển khai.
Trước yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn, việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 29/2026/QH16 cùng với Nghị định hướng dẫn của Chính phủ được kỳ vọng sẽ trở thành “chìa khóa” quan trọng để tháo gỡ những “điểm nghẽn” kéo dài nhiều năm. Đây không chỉ là cơ sở pháp lý giúp các địa phương mạnh dạn xử lý các dự án tồn đọng, mà còn tạo điều kiện để khơi thông nguồn lực đất đai, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và phục hồi niềm tin của nhà đầu tư, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
