Trong nhiều năm qua, ngành Than luôn quan tâm, chăm lo hoạt động văn hóa văn nghệ, tổ chức các phong trào, đầu tư cơ sở vật chất, phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng nhân tài, động viên, tạo điều kiện và hỗ trợ văn nghệ sĩ có năng khiếu, đam mê cống hiến.
Hệ thống các CLB văn hoá thể thao được hình thành đến tận các cơ sở và đã duy trì, hoạt động một cách thống nhất, có chất lượng và hiệu quả. Hầu hết các đơn vị duy trì tốt các hoạt động văn hóa, văn nghệ đã phần nào đáp ứng nhu cầu của công nhân, xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh trong từng doanh nghiệp, đã tác động tích cực đến việc thúc đẩy phong trào thi đua lao động sản xuất.
Không chỉ hăng say lao động sản xuất, những người thợ mỏ, người chiến sĩ còn là nghệ sĩ thực thụ trên sân khấu. Sau lần đầu phối hợp với Hội VHNT Quảng Ninh tổ chức hội diễn năm 1998, thì đến năm 2006 cũng TKV là ngành kinh tế đầu tiên trong cả nước tự tổ chức thành công hội diễn chuyên ngành sân khấu. Hội diễn sân khấu không chuyên lần đầu tiên của những người thợ mỏ đã thành công và để lại những ấn tượng tốt đẹp trong lòng công chúng.
Bên cạnh đó, nhiều hoạt động mang dấu ấn trong những năm gần đây như: Chương trình “Sao Mai hội tụ trên đất mỏ”, các hội diễn nghệ thuật quần chúng được duy trì tổ chức đều đặn với quy mô ngày càng lớn, chất lượng nghệ thuật ngày càng cao. Ngoài ra, Tập đoàn còn tổ chức cho các đoàn nghệ thuật quần chúng các đơn vị tham gia các chương trình của tỉnh, của các bộ ngành Trung ương tổ chức.
Vùng mỏ Quảng Ninh được đánh giá có phong trào ca hát quần chúng mạnh với nhiều giọng hát hay mà ít có một ngành kinh tế nào có được như ở Ngành Than. Từ phong trào văn hóa nghệ thuật ở ngành Than, đã phát hiện và bồi dưỡng rất nhiều gương mặt ca sĩ, nghệ sĩ triển vọng, đạt nhiều huy chương tại các hội diễn nghệ thuật quần chúng của Tập đoàn, của tỉnh cũng như của Bộ Công Thương. Quảng Ninh cũng có 2 NSND trưởng thành từ thợ mỏ là Quang Thọ và Đức Long.
Cũng từ các sân khấu quần chúng, hàng trăm thợ mỏ đã được vinh danh là Nghệ sĩ Vùng mỏ, danh hiệu riêng có của vùng đất mỏ Quảng Ninh. Đối với công việc, danh hiệu NSVM riêng có của Quảng Ninh là động lực để cho mỗi người thợ mỏ không ngừng học hỏi và cống hiến nhiều hơn.
Trong Tập đoàn hiện nay, Công ty Than Hòn Gai là đơn vị đầu tư rất nhiều cho phong trào văn hóa văn nghệ. Hằng năm, Công ty tổ chức các chương trình văn nghệ, hội thi, hội diễn nghệ thuật quần chúng để thợ mỏ tham gia. Tại Công ty Than Hòn Gai, những lá cờ thi đua, bằng khen và huy chương được lưu giữ tại Nhà truyền thống không chỉ ghi dấu những thành tích của đội văn nghệ qua các kỳ hội diễn mà còn kể câu chuyện về một phong trào văn hóa đã được nhiều thế hệ người thợ mỏ vun đắp. Đằng sau mỗi phần thưởng là hàng tháng trời tập luyện sau ca sản xuất, là sự cống hiến của những con người luôn coi tiếng hát là nguồn động lực để gắn bó hơn với nghề mỏ.
Phong trào văn hóa văn nghệ phát triển mạnh từ nhiều năm trước đây mang đến cho Công ty Than Hòn Gai không khí vui tươi phấn khởi, tạo sự đoàn kết, gắn bó, góp phần thúc đẩy sản xuất, hoàn thành các chỉ tiêu, kế hoạch, nhiệm vụ và xây dựng môi trường văn hóa doanh nghiệp. Cũng chính từ phong trào mà Than Hòn Gai đã có nhiều ca sĩ đóng góp tích cực cho phong trào văn hóa nghệ thuật trở thành nghệ sĩ không kém gì nghệ sĩ chuyên nghiệp như: Lệ Quyên, Phương Điệp, Sao Mai, sau này là Hồng Chinh, Quang Ước, Nguyễn Trọng Hiến, Đỗ Xuân Trường, Ngọc Mai, Quách Thị Hằng, Phạm Văn Phong...
Một trong những hạt nhân văn nghệ tiêu biểu là Nghệ sĩ Vùng mỏ Trần Lệ Quyên, nhân viên văn phòng, đồng thời là Đội trưởng Đội văn nghệ xung kích Công ty. Bên cạnh công tác chuyên môn, chị Quyên trực tiếp tham mưu, xây dựng phong trào văn hóa văn nghệ của đơn vị. Xuất phát từ niềm đam mê ca hát và tình yêu dành cho Vùng mỏ, chị Quyên luôn "cháy" hết mình trong các tiết mục, tích cực tham gia các hoạt động văn nghệ và dần gắn bó với phong trào của Công ty cũng như ngành Than.
Với chị, mỗi chương trình biểu diễn không chỉ là dịp cống hiến nghệ thuật mà còn là cách lan tỏa tinh thần lạc quan, tiếp thêm động lực cho những người thợ mỏ sau những giờ lao động vất vả, truyền cho thế hệ trẻ tinh thần xung kích, kỷ luật đồng tâm, niềm tự hào về nghề mỏ và tình yêu đối với phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng. Các hoạt động văn hóa văn nghệ, bởi đó không chỉ là sân chơi để phát triển bản thân mà còn góp phần gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa của người thợ mỏ.
Những người thợ không chỉ góp sức làm giàu cho Tổ quốc bằng những tấn than, mà còn làm giàu đời sống tinh thần bằng lời ca, tiếng hát và tạo ra nét đẹp rất riêng của văn hóa Vùng mỏ, nơi mỗi người thợ đều có thể trở thành một nghệ sĩ. Theo ông Bùi Khắc Trực, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Đảng ủy Than Quảng Ninh, không thể phủ nhận vai trò của văn nghệ khi đã góp phần lan tỏa truyền thống “Kỷ luật và đồng tâm” linh hồn của văn hóa công nhân mỏ, văn hoá Quảng Ninh. Đất nước ta đang bước vào một kỷ nguyên mới “Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, đội ngũ công nhân mỏ tiếp tục phát huy tinh thần “Kỷ luật và đồng tâm” trong sự nghiệp xây dựng tỉnh Quảng Ninh giàu đẹp, đồng thời góp phần khơi dậy khát vọng phát triển đất nước Việt Nam phồn vinh, hạnh phúc.
