Phát triển kinh tế đêm, kinh tế di sản và công nghiệp văn hóa là một giải pháp trong định hướng lâu dài của Quảng Ninh về phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn, xây dựng tỉnh trở thành trung tâm dịch vụ, công nghiệp hiện đại của phía Bắc.
Với lợi thế vị trí địa kinh tế đặc biệt, hệ thống tài nguyên du lịch phong phú, hơn 600 di tích, danh thắng văn hóa - lịch sử cùng các di sản được UNESCO ghi danh. Trong xu thế phát triển chung về công nghiệp văn hóa, Quảng Ninh là một địa phương năng động, sở hữu lợi thế văn hóa đa lớp với những thế mạnh riêng biệt về con người, di sản văn hóa vật thể, di sản văn hóa phi vật thể… cũng đã và đang xây dựng những nghị quyết, kế hoạch, chương trình hành động cho phát triển ngành kinh tế mũi nhọn này. Để khai thác và phát triển ngành công nghiệp văn hóa, Quảng Ninh đã cụ thể hóa trong mục tiêu phát triển bằng Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 30/10/2023 của Tỉnh ủy Quảng Ninh về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Quảng Ninh đến năm 2030; Kế hoạch số 15/KH-UBND ngày 18/01/2018 về thực hiện Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.
Đặc biệt, Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 30/10/2023 về phát triển công nghiệp văn hóa Quảng Ninh đã tạo nền tảng quan trọng để địa phương từng bước chuyển hóa tiềm năng văn hóa thành nguồn lực kinh tế, đưa công nghiệp sáng tạo trở thành một cấu phần trung tâm trong chiến lược phát triển du lịch. Đây không chỉ là định hướng phát triển ngành, mà còn thể hiện tư duy mới trong khai thác “tài nguyên mềm” để tạo ra giá trị gia tăng cao và bền vững. Trên cơ sở nhận diện đúng tiềm năng và lợi thế sẵn có, Quảng Ninh đã tập trung nguồn lực, phát huy mạnh mẽ giá trị văn hóa, con người, từng bước đưa ngành công nghiệp văn hóa trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Để khai thác hiệu quả những tiềm năng, lợi thế du lịch, cũng như phát huy các quy hoạch vừa được thông qua, Quảng Ninh đang xây dựng Đề án Phát triển kinh tế di sản, sản phẩm du lịch đêm và công nghiệp văn hóa tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo đó, Quảng Ninh định hướng phát triển kinh tế di sản, công nghiệp văn hóa gắn với du lịch đêm là động lực để chuyển từ tăng trưởng “nâu” sang “xanh”. Trong đó, di sản là lõi, công nghiệp văn hóa là công cụ chuyển hóa, du lịch là kênh lan tỏa và kinh tế ban đêm là không gian mở rộng tiêu dùng, gia tăng trải nghiệm, hướng tới các sản phẩm du lịch đẳng cấp, chất lượng cao, thu hút các phân khúc khách có khả năng chi trả cao. Việc triển khai thực hiện bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn, phát huy giá trị di sản, kết hợp giữa yếu tố truyền thống, hiện đại, trên nguyên tắc thống nhất trong đa dạng và phát triển bền vững.
Dự thảo Đề án cũng định vị tỉnh trở thành trung tâm văn hóa, nghệ thuật cấp vùng, điểm đến hàng đầu châu Á về du lịch di sản và kinh tế ban đêm, đảm bảo phát triển bền vững, chuyển đổi xanh. Phấn đấu đến năm 2030, Quảng Ninh đón 28 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt 160.000 - 180.000 tỷ đồng, đóng góp 13 - 15% vào GRDP; hình thành 3 khu du lịch quốc gia gắn với du lịch đêm và công nghiệp văn hóa; 8 không gian kinh tế di sản, 6 khu vực phát triển kinh tế ban đêm trọng điểm; số hóa 100% di sản văn hóa vật thể, phi vật thể cấp quốc gia và quốc gia đặc biệt; phục vụ bảo tồn, khai thác du lịch và phát triển sản phẩm du lịch đêm.
Song song với đó, các loại hình văn hóa dân gian, làng nghề truyền thống và di sản của đồng bào dân tộc thiểu số được phục dựng, bảo tồn, gắn với khai thác du lịch một cách hài hòa, góp phần tạo nên bản sắc riêng và sức hấp dẫn đặc thù cho điểm đến Quảng Ninh, đồng thời lan tỏa giá trị văn hóa trong đời sống đương đại. Theo Thạc sĩ Lê Thanh Hoa, Khoa Văn hóa, Trường Đại học Hạ Long, để phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm và kinh tế di sản, tỉnh có thể xây dựng, bổ sung cơ chế chính sách đặc thù về thuế, đất đai, chính sách đãi ngộ, thu hút nhân lực đối với tổ chức, doanh nghiệp đầu tư vào hoạt động công nghiệp văn hóa.
Đồng thời, đào tạo nguồn nhân lực cho công nghiệp văn hóa, tiếp tục khai thác lợi thế văn hóa tiềm năng, đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ văn hóa kết hợp số hóa, công nghệ hiện đại, xây dựng hệ thống hạ tầng hiện đại, không gian sáng tạo văn hóa mang tính kết nối từ cộng đồng, nghệ nhân, nghệ sĩ đến doanh nghiệp. Kết nối cả liên vùng để tạo ra nhiều giá trị sáng tạo, trao đổi, học tập, hỗ trợ thúc đẩy kinh tế vùng. Cùng với đó phải xây dựng Quảng Ninh sớm tham gia vào thành viên của mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO để tăng cơ hội quảng bá thương hiệu văn hóa địa phương, đồng thời giúp kết nối Quảng Ninh với nhiều đô thị sáng tạo khác trên toàn thế giới.
