Với hệ thống khu kinh tế (KKT), khu công nghiệp (KCN) ngày càng được mở rộng, hạ tầng kết nối từng bước hoàn thiện, Quảng Ninh đang tạo dựng những không gian phát triển mới để đón các dòng vốn đầu tư quy mô lớn. Từ chỗ thu hút các ngành công nghiệp sử dụng nhiều lao động, các KCN, KKT của tỉnh đang chuyển mạnh sang công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao, công nghiệp xanh, thông minh, tạo giá trị gia tăng lớn.
Theo định hướng phát triển giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Quảng Ninh có 5 KKT (KKT Vân Đồn, KKT cửa khẩu Móng Cái, KKT ven biển Quảng Yên, KKT cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn và KKT cửa khẩu Bắc Phong Sinh); đồng thời nghiên cứu phát triển thêm các KKT số, tri thức tự do. Mỗi KKT được xác định chức năng riêng, tạo thành những cực tăng trưởng trong cấu trúc không gian kinh tế của tỉnh.
Đối với KCN, Quảng Ninh định hướng phát triển 25 KCN, gồm 9 KCN hiện trạng (KCN Cái Lân, KCN Việt Hưng, KCN Hải Yên, KCN Đông Mai, KCN Hải Hà, KCN Nam Tiền Phong, KCN Bắc Tiền Phong, KCN Sông Khoai, KCN Bạch Đằng) và 16 KCN dự kiến, với tổng diện tích khoảng 18.500-19.000ha, theo mô hình KCN - đô thị - dịch vụ. Hướng đi xuyên suốt là phát triển công nghiệp công nghệ cao, sạch, thông minh, bền vững, giá trị gia tăng cao; từng bước chuyển đổi các KCN hiện hữu theo mô hình công nghệ cao - sinh thái - dịch vụ hỗ trợ và công nghiệp tuần hoàn.
Dư địa phát triển KCN, KKT của Quảng Ninh là rất lớn, nhưng trong giai đoạn mới, vấn đề không còn đơn giản là mở rộng diện tích KCN, mà sẽ dành không gian ấy cho những ngành nào và tạo ra giá trị gì cho xã hội. Hiện Quảng Ninh định hình khá rõ mục tiêu thu hút đầu tư vào KCN, KKT, đó là: Công nghệ cao, công nghiệp sạch, sản xuất thông minh, công nghiệp hỗ trợ, bán dẫn, điện tử, vật liệu mới, năng lượng sạch; đồng thời phát triển các KCN sinh thái, tuần hoàn và tăng hàm lượng nghiên cứu - phát triển (R&D).
Quảng Ninh còn định hướng nghiên cứu phát triển KKT số và tri thức tự do, hướng tới trung tâm kinh tế số, công nghiệp công nghệ cao, bán dẫn và sản xuất thông minh; trung tâm đổi mới sáng tạo, R&D, thử nghiệm công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp công nghệ với hạ tầng số tiên tiến. Đây chính là bước chuyển từ tư duy “lấp đầy KCN” sang “nâng giá trị trên mỗi héc-ta đất công nghiệp”. Một dự án được lựa chọn không chỉ căn cứ quy mô vốn mà còn phải xem xét công nghệ, hiệu quả sử dụng đất, mức độ tham gia chuỗi giá trị, đóng góp ngân sách, khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước, chất lượng việc làm và tiêu chuẩn môi trường.
Định hướng mở rộng KCN Hải Hà của Tập đoàn Texhong là một ví dụ đáng chú ý cho xu thế này. Theo kế hoạch của Tập đoàn Texhong, đơn vị sẽ cùng các đối tác định hướng xây dựng và thu hút đầu tư một hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng - số hóa tại KCN Hải Hà với tổng quy mô dự kiến khoảng 2,5 tỷ USD. Riêng KCN Hải Hà giai đoạn 2 dự kiến mở rộng thêm 500ha, tổng vốn đầu tư hạ tầng khoảng 250 triệu USD, phát triển theo tiêu chuẩn sinh thái, thông minh.
Điều đáng quan tâm là 500ha này không chỉ dành để tiếp tục mở rộng chuỗi dệt may hiện hữu; theo định hướng của Texhong, hạ tầng sản xuất, logistics, hạ tầng số và môi trường sẽ được đầu tư đồng bộ để thu hút công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chính xác, vật liệu mới, điện tử; đồng thời từng bước phát triển năng lượng xanh tự sản, tự tiêu. Doanh nghiệp còn định hướng đầu tư trung tâm dữ liệu AIDC và các dự án điện mặt trời, điện đồng phát, điện sinh khối, điện gió, trạm sạc xe tải điện.
Bà Nguyễn Thị Bùi, Tổng Giám đốc điều hành đối ngoại, Giám đốc phát triển thị trường năng lượng mới Tập đoàn Texhong, cho biết: Texhong cam kết tiếp tục đẩy mạnh tự động hóa, số hóa, chuyển giao công nghệ, sản xuất xanh và tuần hoàn; tiếp tục phát triển nhà cung ứng Việt Nam, nâng tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng tạo ra tại KCN Hải Hà; đào tạo, bồi dưỡng và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao vào làm việc.
Nếu kế hoạch giai đoạn 2 của Texhong được triển khai, KCN Hải Hà có cơ hội chuyển từ một KCN có thế mạnh nổi bật về dệt may sang hệ sinh thái công nghiệp đa ngành, kết hợp sản xuất, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng xanh, logistics và hạ tầng số. Quan trọng hơn, nó có thể tạo thêm một đầu mối thu hút đầu tư ở khu vực phía Đông của tỉnh, bổ trợ cho cực công nghiệp công nghệ cao đang hình thành mạnh tại Quảng Yên.
Để biến tiềm năng thành những dự án thực chất, Quảng Ninh cần tiếp tục chuẩn bị trước một bước về đất sạch, điện, nước, giao thông, logistics, hạ tầng số và nguồn nhân lực. Những yếu tố này ngày càng quan trọng trong quyết định lựa chọn địa điểm của các tập đoàn công nghệ toàn cầu.
Cùng với hạ tầng, tỉnh sẽ nâng cao hơn nữa tính chọn lọc trong xúc tiến đầu tư. Thay vì chờ nhà đầu tư tìm đến, từng KCN, KKT sẽ xác định rõ ngành chủ lực, doanh nghiệp “đầu đàn” cần thu hút, từ đó chủ động tiếp cận các tập đoàn và nhà cung ứng trong chuỗi của họ.
Ông Yusuke Nakagome, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Fujix Electronic Việt Nam (KCN Sông Khoai), chia sẻ: Nhà đầu tư công nghệ cao quan tâm rất lớn tới tốc độ giải quyết thủ tục hành chính, khả năng cung ứng điện ổn định, logistics, nguồn nhân lực kỹ thuật và hệ sinh thái nhà cung cấp. Nếu các điều kiện này được chuẩn bị đồng bộ, lợi thế vị trí và hạ tầng giao thông của Quảng Ninh sẽ được chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh thực sự.
Với 25 KCN được định hướng phát triển cùng 5 KKT và nghiên cứu thêm những mô hình KKT mới, Quảng Ninh đang sở hữu dư địa đáng kể để tổ chức lại không gian công nghiệp theo hướng hiện đại hơn; thực sự trở thành những cực sản xuất và đổi mới sáng tạo, tạo giá trị gia tăng cao góp phần đưa công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao trở thành một trong những động lực tăng trưởng bền vững của TP Quảng Ninh trong giai đoạn phát triển mới.
