Lượng khí thải CO2 toàn cầu từ hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch trong năm 2026 giảm nhẹ. Tuy nhiên, theo một nghiên cứu mới của các nhà khoa học, nguyên nhân khiến lượng phát thải giảm chủ yếu là cú sốc năng lượng do chiến sự tại Iran gây ra, chứ chưa phải những tiến triển bền vững trong quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.
Theo báo cáo của Dự án Carbon Toàn cầu được công bố tại Hội nghị Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu COP31 ở Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ), lượng phát thải CO2 từ nhiên liệu hóa thạch trên thế giới trong năm nay ước tính đạt 38,2 tỷ tấn, giảm 0,4% so với năm 2025. Đây là lần thứ ba trong thế kỷ XXI lượng phát thải từ nguồn này giảm, sau các đợt suy giảm do khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009 và đại dịch COVID-19 năm 2020.
Tuy nhiên, các nhà khoa học cảnh báo không nên xem đây là dấu hiệu cho thấy thế giới đang có những tiến triển trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Theo ông Glen Peters, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu Quốc tế CICERO (Na Uy), nguyên nhân chính là chiến sự tại Iran và những gián đoạn vận chuyển dầu mỏ qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển dầu và các sản phẩm năng lượng.
Nguồn cung bị gián đoạn và giá năng lượng tăng cao đã khiến phát thải từ dầu mỏ giảm gần 2%, trong khi phát thải từ khí tự nhiên giảm 0,3%. Ngược lại, lượng khí thải từ than đá vẫn tăng 0,6%. Ông Peters cho rằng sự sụt giảm đột ngột của phát thải từ dầu mỏ phản ánh tác động của cú sốc năng lượng, thay vì quá trình chuyển đổi cơ cấu năng lượng lâu dài. Nếu mức giảm xuất phát từ việc mở rộng năng lượng tái tạo và cắt giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch một cách có hệ thống, lượng phát thải sẽ giảm dần theo thời gian.
Báo cáo với sự tham gia của hơn 140 nhà khoa học cũng ghi nhận một số tín hiệu tích cực tại các nền kinh tế lớn. Lượng khí thải từ nhiên liệu hóa thạch tại Trung Quốc, Mỹ, châu Âu và Nhật Bản đều được dự báo giảm khoảng 1%. Riêng tại Trung Quốc, mức giảm này làm dấy lên hy vọng quốc gia phát thải lớn nhất thế giới có thể đã đạt hoặc đang tiến gần tới đỉnh phát thải carbon.
Ông Mohamed Adow, Giám đốc tổ chức Power Shift Africa, cảnh báo thế giới vẫn đang thải ra hơn 1.000 tấn CO2 mỗi giây. Theo ông, mức giảm phát thải trong năm nay không thể che lấp thực tế rằng các quốc gia vẫn chưa hành động đủ nhanh để giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Đáng chú ý, dù phát thải CO2 từ hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch giảm, tổng lượng CO2 phát thải toàn cầu trong năm 2026 vẫn tăng khoảng 1%. Nguyên nhân là lượng phát thải từ thay đổi mục đích sử dụng đất, phá rừng và cháy than bùn do con người gây ra tăng mạnh, vượt mức giảm phát thải từ nhiên liệu hóa thạch.
Các nhà khoa học cho rằng mức giảm phát thải do cú sốc năng lượng có thể chỉ mang tính tạm thời. Khi nguồn cung ổn định trở lại, việc tiếp tục khai thác và sử dụng nhiên liệu hóa thạch có thể khiến lượng phát thải tăng trở lại. Vì vậy, để thực hiện các mục tiêu ứng phó với biến đổi khí hậu, thế giới cần những thay đổi căn bản và lâu dài trong hệ thống năng lượng, thay vì trông đợi vào những gián đoạn bất thường của thị trường.
