Trong bối cảnh thế giới đã cam kết chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch nhưng vẫn thiếu hướng dẫn cụ thể để triển khai, Brazil sẽ giới thiệu tại Hội nghị COP31 một lộ trình nhằm hỗ trợ các quốc gia chuyển từ than đá, dầu mỏ và khí đốt sang các nguồn năng lượng tái tạo. Kế hoạch được kỳ vọng sẽ cụ thể hóa cam kết quốc tế, giúp các nước xác định những bước đi phù hợp với điều kiện kinh tế và năng lượng của mình.
Brazil, nước chủ trì hội nghị khí hậu Liên hợp quốc năm ngoái, sẽ giới thiệu lộ trình này tại Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31), đang diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Đây là tài liệu được xây dựng với nhiều nhóm giải pháp, cung cấp công cụ để các quốc gia chuyển từ sử dụng than đá, dầu mỏ và khí đốt sang các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời, vốn không phát thải trực tiếp khí nhà kính trong quá trình phát điện. Tại hội nghị COP28 cách đây 3 năm, các nước đã đạt được thỏa thuận về việc “chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch”, song chưa đưa ra hướng dẫn hay các bước triển khai cụ thể.
Brazil kỳ vọng lộ trình mới sẽ cung cấp những hướng dẫn còn thiếu để các nước thực hiện cam kết này.
“Chúng tôi mong muốn thông qua lộ trình này, biến một vấn đề lớn ‘chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch’ thành những giải pháp nhỏ hơn, có thể triển khai trên thực tế. Mục tiêu của chúng tôi là đưa ra những phương thức khả thi, giúp các quốc gia từng bước thực hiện quá trình chuyển đổi”, bà Ana Toni, người đứng đầu ban tổ chức hội nghị khí hậu do Brazil chủ trì năm ngoái, nói.
Theo bà Toni, do điều kiện của mỗi nước khác nhau, lộ trình được thiết kế linh hoạt để từng quốc gia có thể lựa chọn các công cụ phù hợp và đưa ra quyết định về việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Bà cho rằng dù một số người có thể nhận định mục tiêu này khó khả thi, lộ trình cho thấy quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo hoàn toàn có thể thực hiện và là xu thế tất yếu. Trên thực tế, nhiều quốc gia đã và đang triển khai các bước đi theo hướng này.
Bà Toni cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải chấm dứt việc xây dựng các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng mới sử dụng nhiên liệu hóa thạch, bởi những công trình này có nguy cơ trở thành các tài sản kém hiệu quả, khó thu hồi vốn khi quá trình chuyển đổi năng lượng diễn ra. Một giải pháp nền tảng khác là loại bỏ các khoản trợ cấp khiến nhiên liệu hóa thạch trở nên rẻ hơn và dễ tiếp cận hơn.
Brazil có trữ lượng dầu mỏ đáng kể và là nước xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch, trong khi phần lớn điện năng sản xuất trong nước đến từ các nguồn năng lượng tái tạo, đặc biệt là thủy điện. Khi được hỏi về hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Brazil, bà Toni không đưa ra bình luận trực tiếp, mà khẳng định “Chúng tôi sẽ xây dựng một lộ trình không chỉ có ích cho Brazil mà còn cho toàn thế giới”.
Mạng lưới Hành động vì Khí hậu (Climate Action Network), một tổ chức môi trường quốc tế, đã đánh giá cao Brazil và Tổng thống nước này vì đã làm được điều mà ngày càng ít hội nghị khí hậu thực hiện: tìm cách cụ thể hóa và triển khai những cam kết đã đạt được.
Ngoài lộ trình chuyển đổi năng lượng, Brazil cũng sẽ trình bày hai lộ trình khác tại COP31. Một lộ trình tập trung vào chống phá rừng, trong khi lộ trình còn lại nhằm cụ thể hóa cách thức thực hiện cam kết cung cấp 1.300 tỷ USD tài chính khí hậu từ các nước giàu để hỗ trợ các quốc gia nghèo hơn.
“Các lộ trình cho thấy dù mỗi quốc gia có xuất phát điểm khác nhau, tất cả đều có thể bắt đầu con đường chuyển đổi của riêng mình. Brazil đã thể hiện sự quyết tâm và vai trò dẫn dắt khi khởi xướng cuộc thảo luận này”, bà Stela Herschmann, phụ trách chính sách quốc tế của Mạng lưới các tổ chức môi trường Brazil nhận định.
Thông qua các lộ trình trên, Brazil kỳ vọng góp phần đưa những cam kết chung về khí hậu thành các giải pháp cụ thể, giúp các quốc gia từng bước giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo.
