Nghị quyết 57-NQ/TW đã tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo đánh giá của Bộ Khoa học và Công nghệ, việc triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số, phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã có những chuyển biến rõ nét, chuyển từ giai đoạn khởi động chính sách sang tổ chức thực hiện thực chất.
Ông Lê Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, việc triển khai Nghị quyết 57 đã chuyển từ giai đoạn xây dựng chủ trương sang tổ chức thực hiện bằng các cơ chế, chính sách cụ thể. Nhiều nội dung về phát triển nhân lực, hạ tầng số, dữ liệu, công nghệ chiến lược và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo đã được các bộ, ngành, địa phương cụ thể hóa thành chương trình, đề án và kế hoạch hành động phù hợp với thực tiễn.
Theo ông Lê Anh Tuấn, để hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết 57, thời gian qua, nhiều chính sách quan trọng đã liên tiếp được ban hành, tạo nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó có Nghị định số 179/2024/NĐ-CP về thu hút, trọng dụng người có tài năng; Nghị định số 231/2025/NĐ-CP quy định việc tuyển chọn, sử dụng và trọng dụng nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị định số 249/2025/NĐ-CP về cơ chế, chính sách thu hút chuyên gia trong các lĩnh vực này; cùng Nghị định số 263/2025/NĐ-CP hướng dẫn cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức khoa học và công nghệ.
Bên cạnh đó, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã phê duyệt Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026-2030 (VREF), áp dụng mức tài trợ đặc biệt tới 1 tỉ đồng mỗi năm trong thời gian tối đa ba năm đối với các nhà khoa học trẻ có thành tích xuất sắc.
Dù đạt được những kết quả tích cực, tuy nhiên theo Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, tiến độ triển khai giữa các bộ, ngành, địa phương vẫn chưa đồng đều. Một số nhiệm vụ còn chậm, chất lượng tham mưu và tổ chức thực hiện chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đặt ra.
Theo đánh giá của Cục Chuyển đổi số quốc gia, các điểm nghẽn lớn hiện nay tập trung ở nhiều khía cạnh. Trước hết là thể chế, tiêu chí và hướng dẫn thực hiện một số nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa thật sự đồng bộ.
Cơ chế bố trí, sử dụng và giải ngân nguồn lực vẫn còn những vướng mắc nhất định, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các nhiệm vụ. Dữ liệu còn phân tán, khả năng liên thông, chia sẻ còn hạn chế, làm giảm hiệu quả khai thác và sử dụng.
Một trong những thách thức đáng chú ý khác là sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và bán dẫn. Trong khi đó, vai trò đặt hàng, tham gia của doanh nghiệp trong nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa kết quả khoa học, công nghệ vẫn chưa thực sự mạnh mẽ.
Ở góc độ chuyển đổi số, Cục Chuyển đổi số quốc gia nhận định Việt Nam đã từng bước đưa các hoạt động lên môi trường số thông qua nhiều nền tảng và ứng dụng phục vụ người dân. Tuy nhiên, để toàn bộ hoạt động được vận hành trên môi trường số vẫn còn nhiều việc phải làm, từ xây dựng, chuẩn hóa dữ liệu, phát triển nền tảng dùng chung cho tới chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, hành chính và hình thành văn hóa số.
Đáng chú ý, chất lượng dữ liệu hiện nay chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Dữ liệu không chính xác, thiếu cập nhật theo thời gian thực sẽ làm giảm giá trị của các cơ sở dữ liệu và hạn chế khả năng tự động hóa các quy trình nghiệp vụ.
Bên cạnh đó, tiến độ xây dựng một số cơ sở dữ liệu quan trọng về đất đai, xây dựng, y tế, an sinh xã hội còn chậm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng tới hiệu quả chung của quá trình chuyển đổi số quốc gia nếu không được tháo gỡ kịp thời.
Để giải quyết các tồn tại nêu trên, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết sẽ tiếp tục tham mưu hoàn thiện đồng bộ hành lang pháp lý; phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế tài chính, bảo đảm nguồn lực triển khai.
Cùng với đó là việc ban hành, hướng dẫn rõ ràng các tiêu chí, tiêu chuẩn và quy trình đối với nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đẩy mạnh phát triển dữ liệu, hạ tầng số và các nền tảng dùng chung; ưu tiên các công nghệ chiến lược và sản phẩm có khả năng ứng dụng ngay vào thực tiễn.
Một nguyên tắc được nhấn mạnh là gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện theo tinh thần rõ việc, rõ người, rõ tiến độ, rõ kết quả. Đồng thời, mọi chính sách và nhiệm vụ đều lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, lấy hiệu quả đầu ra và tác động thực tiễn làm thước đo đánh giá.
Việc chuyển từ giai đoạn hoạch định chính sách sang tổ chức thực hiện thực chất được xem là bước tiến quan trọng của Nghị quyết 57. Song để tạo ra những đột phá mạnh mẽ hơn trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, các điểm nghẽn về thể chế, dữ liệu, nhân lực và nguồn lực cần tiếp tục được tháo gỡ đồng bộ trong thời gian tới.
