Không còn là những sự kiện thể thao đơn thuần, các giải marathon đang từng bước trở thành “công cụ” mở rộng không gian du lịch theo nhiều chiều. Với Quảng Ninh, đây cũng là hướng đi phù hợp trong chiến lược đa dạng hóa sản phẩm, gia tăng trải nghiệm cho du khách.
Trên thế giới, các giải marathon như Boston Marathon, Chicago Marathon hay Berlin Marathon không chỉ thu hút đông VĐV mà còn góp phần quảng bá, mở rộng không gian du lịch. Tại Việt Nam, xu hướng này thể hiện rõ qua các giải như Marathon Di sản ở Hà Nội, Huế hay Cần Thơ... khi cung đường chạy gắn với cảnh quan đặc trưng giúp kéo giãn dòng khách, mở rộng điểm đến...
Theo chia sẻ của ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Giám đốc Sở VH,TT&DL thì khác với du lịch truyền thống, marathon biến đường chạy thành hành trình trải nghiệm, kéo dài không gian du lịch theo từng cung đường. Các giải quy mô lớn ngoài ý nghĩa thể thao đang trở thành “đòn bẩy mềm” giúp Quảng Ninh mở rộng không gian du lịch cả về địa lý và sản phẩm.
Trên thực tế, hiện Quảng Ninh là điểm đến của nhiều giải chạy như: Ha Long Bay Heritage Marathon, Yên Tử Heritage Marathon, Amata Run, Aqua Warriors Hạ Long..., trung bình thu hút 8.000-12.000 VĐV, kéo theo hàng chục nghìn lượt du khách. Những cung đường ven biển Hạ Long - Bãi Cháy, qua đô thị và vịnh di sản đã tạo nên không gian mở đặc biệt, nơi thể thao hòa quyện với cảnh quan. Không chỉ tạo ra lượng khách lớn trong thời gian ngắn, các cung đường đẹp đã góp phần “kéo giãn” dòng khách, mở rộng điểm đến và gia tăng thời gian lưu trú trung bình lên 2-3 ngày/khách. Theo thống kê thì tỷ lệ VĐV ngoài tỉnh chiếm trên 60%, trong đó có hàng nghìn runner quốc tế đến từ hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Từ cách tổ chức đó, marathon không chỉ “đi qua” mà còn giúp du khách sống trong không gian du lịch, khi đường chạy trở thành tuyến trải nghiệm kết hợp thử thách và khám phá. Cách tiếp cận này mở rộng không gian du lịch ra ngoài khu vực trung tâm. Tại Quảng Ninh, bên cạnh Hạ Long, Bãi Cháy, các địa bàn như Yên Tử, Bình Liêu, Cô Tô đang trở thành không gian mới cho giải chạy theo chủ đề, góp phần phân bổ lại dòng khách và làm phong phú bản đồ du lịch.
Không chỉ mở rộng không gian, marathon còn kéo dài thời gian du lịch khi người tham gia thường đến sớm, ở lại lâu hơn và đi cùng người thân, tạo dòng khách tập trung kích hoạt lưu trú, ẩm thực, dịch vụ. Doanh thu dịp tổ chức giải có thể tăng 20-30%. Đồng thời, loại hình này thúc đẩy du lịch kết hợp thể thao (sports tourism) với các tour trước - sau giải, qua đó định vị Quảng Ninh từ điểm đến ngắm cảnh sang điểm đến giàu trải nghiệm.
Trong bối cảnh đó, lợi thế hạ tầng du lịch của Quảng Ninh được phát huy rõ nét. Hệ thống khách sạn, khu nghỉ dưỡng, du thuyền và giải trí đa dạng giúp địa phương biến các giải marathon thành chuỗi trải nghiệm nhiều ngày. Du khách không chỉ tham gia chạy mà còn kết hợp nghỉ dưỡng, tham quan vịnh, khám phá ẩm thực và hoạt động về đêm, qua đó góp phần kéo dài lưu trú và gia tăng chi tiêu.
Sự mở rộng này tiếp tục được thể hiện rõ hơn khi marathon không còn dừng lại ở quy mô sự kiện mà từng bước hình thành một hệ sinh thái giá trị. Ở đó, lợi ích không chỉ đến từ số lượng người tham gia mà lan tỏa sang nhiều lĩnh vực, từ dịch vụ lưu trú, ăn uống đến thương mại, quảng bá hình ảnh. Theo ông Nguyễn Trí Mẫn, Giám đốc Chiến lược DHA Vietnam, điều hành giải Ha Long Bay Heritage Marathon, nếu được tổ chức bài bản, marathon sẽ trở thành “điểm neo” mở rộng không gian du lịch, tạo dòng khách ổn định, có khả năng chi tiêu và quay lại điểm đến. Vì vậy, cần nhìn marathon như một sản phẩm du lịch hoàn chỉnh, không chỉ là một sự kiện thể thao.
Thực tế cho thấy, nhiều địa phương như Hà Nội, Huế, Cần Thơ... gắn marathon với thương hiệu điểm đến. Với Quảng Ninh, việc gắn với di sản vừa định vị hình ảnh, quảng bá Vịnh Hạ Long, vừa mở rộng không gian du lịch theo chiều sâu. Tuy nhiên, hiện thị trường marathon trong nước còn nhỏ, xuất hiện cạnh tranh chưa lành mạnh; việc xây dựng giải chạy mang bản sắc riêng, gắn với tài nguyên du lịch, sản phẩm du lịch thể thao... còn hạn chế. Vì vậy cần phát triển có chọn lọc, nâng cao chất lượng, đặc biệt với Quảng Ninh, nơi cần xây dựng các giải chạy đặc trưng gắn với chiến lược dài hạn để tạo giá trị bền vững.
