Kinh tế Mỹ tuần qua phát đi nhiều tín hiệu trái chiều khi tỷ lệ thất nghiệp tăng, tuyển dụng chậm lại và lãi suất thế chấp lên mức cao nhất trong gần ba năm, trong khi tăng trưởng GDP và chi tiêu tiêu dùng vẫn tương đối vững. Giá hàng hóa, nhiên liệu và dịch vụ tiếp tục gây áp lực lên các hộ gia đình, trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ chỉ còn hơn một tháng.
Niềm tin kinh tế của người Mỹ xuống thấp nhất từ năm 2014
Niềm tin của người tiêu dùng Mỹ trong tháng 9 giảm xuống mức thấp nhất trong hơn một thập kỷ, khi giá cả vẫn cao và tăng trưởng tiền lương chậm lại trong bối cảnh xung đột Trung Đông tiếp diễn.
Tổ chức nghiên cứu kinh tế Conference Board cho biết chỉ số niềm tin người tiêu dùng giảm 6,7 điểm, xuống 81,9 trong tháng 9, từ mức 88,6 của tháng 8. Đây là mức thấp nhất kể từ tháng 4/2014 và thấp hơn cả đáy ghi nhận trong thời kỳ đại dịch COVID-19.
Đánh giá của người tiêu dùng về tình hình hiện tại giảm 7,9 điểm xuống 109,3, trong khi kỳ vọng ngắn hạn giảm 5,9 điểm xuống 63,6.
Các phản hồi trong khảo sát, được thu thập từ ngày 1-23/9, phần lớn mang tính bi quan, thường xuyên đề cập đến giá xăng, hàng hóa và dịch vụ ở mức cao. Sau khoảng năm năm chịu sức ép lạm phát, tâm lý bất mãn về kinh tế có thể trở thành một yếu tố bất lợi đối với Tổng thống Donald Trump và Đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Lãi suất thế chấp lên mức cao nhất gần 3 năm
Lãi suất thế chấp dài hạn trung bình tại Mỹ tăng mạnh trong tuần, lên mức cao nhất kể từ tháng 11/2023.
Theo tập đoàn tài chính Freddie Mac, lãi suất trung bình đối với khoản vay thế chấp cố định 30 năm tăng từ 7,03% lên 7,28%. Đây là mức tăng theo tuần lớn nhất trong nhiều năm và cao hơn đáng kể so với mức 6,34% cùng kỳ năm ngoái. Lãi suất thế chấp đã tăng sáu tuần liên tiếp và hiện chỉ thấp hơn một chút so với mức 7,29% ghi nhận ngày 22/11/2023.
Đối với khoản vay cố định 15 năm, thường được lựa chọn khi tái cấp vốn nhà ở, lãi suất trung bình tăng từ 6,42% lên 6,60%. Cùng kỳ năm ngoái, mức này là 5,55%.
Thất nghiệp tăng, tuyển dụng giảm mạnh trong tháng 9
Thị trường lao động Mỹ cũng có dấu hiệu mất đà khi các nhà tuyển dụng chỉ tạo thêm 29.000 việc làm trong tháng 9, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng khoảng 90.000 việc làm của các nhà kinh tế.
Bộ Lao động Mỹ cho biết số việc làm mới cũng giảm mạnh so với mức 133.000 của tháng 8 sau điều chỉnh. Tỷ lệ thất nghiệp tăng từ 4,1% lên 4,2%, dù vẫn ở mức tương đối thấp. Các số liệu điều chỉnh mới còn cho thấy tổng số việc làm trong tháng 7 và 8 thấp hơn 60.000 so với ước tính trước đó.
Tiền lương bình quân theo giờ chỉ tăng 3% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng thấp nhất kể từ tháng 5/2021. Điều này cho thấy sức ép đối với người lao động không chỉ đến từ tuyển dụng chậm lại mà còn từ tốc độ tăng thu nhập suy yếu trong khi chi phí sinh hoạt vẫn cao.
Lạm phát hạ nhiệt nhẹ
Lạm phát tại Mỹ giảm nhẹ trong tháng 8, dù giá cả vẫn ở mức cao.
Bộ Thương mại Mỹ cho biết giá tiêu dùng tăng 3,4% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức 3,7% mà các nhà kinh tế dự báo. Tuy nhiên, nếu tính theo tháng, giá tăng 0,3% từ tháng 7 sang tháng 8, cao hơn mức tăng 0,1% của tháng trước.
Lạm phát cơ bản, không tính các nhóm năng lượng và thực phẩm có nhiều biến động, tăng 3% so với cùng kỳ năm trước. So với tháng 7, giá cơ bản tăng 0,2%, cao hơn mức 0,1% của tháng trước nhưng thấp hơn mức mà nhiều nhà kinh tế từng lo ngại.
GDP quý II tăng 2,2%
Trong khi thị trường lao động và tâm lý người tiêu dùng suy yếu, kinh tế Mỹ vẫn duy trì mức tăng trưởng tương đối vững trong quý II.
Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng với tốc độ thường niên 2,2% trong giai đoạn tháng 4-6, thấp hơn mức 2,5% của quý I nhưng cao hơn nhiều so với ước tính trước đó là 1,5%. Chi tiêu tiêu dùng, chiếm khoảng 70% hoạt động kinh tế Mỹ, tăng với tốc độ thường niên 3,8%, so với chỉ 0,7% trong quý I.
Sức chi tiêu được hỗ trợ một phần bởi thị trường chứng khoán mạnh, trong đó sự lạc quan về triển vọng trí tuệ nhân tạo đã thúc đẩy giá cổ phiếu và làm gia tăng tài sản của nhóm nhà đầu tư giàu có.
Chứng khoán Mỹ tiến gần mức kỷ lục
Cuối tuần, thị trường trái phiếu Mỹ dịu lại sau báo cáo việc làm yếu hơn dự kiến, qua đó giảm bớt lo ngại rằng nền kinh tế quá nóng có thể buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất tại cuộc họp tiếp theo.
Lợi suất trái phiếu giảm đã hỗ trợ thị trường cổ phiếu. Chỉ số S&P 500 tăng và tiến sát mức cao kỷ lục thiết lập hồi tháng 8, còn chỉ số Dow Jones và Nasdaq cũng đi lên.
Nhìn tổng thể, các số liệu tuần qua cho thấy kinh tế Mỹ chưa rơi vào suy giảm rõ rệt, nhưng sức ép đối với người dân vẫn gia tăng từ giá cả cao, lãi suất vay mua nhà lớn, tăng trưởng tiền lương chậm và thị trường lao động mất dần động lực. Đây cũng là những vấn đề có thể tiếp tục chi phối tâm lý cử tri trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
