Từ những khu vườn cây ăn quả quen thuộc, các xã viên HTX Dịch vụ và Sản xuất Nông lâm nghiệp Toàn Phú (phường Hoành Bồ) đang từng bước tạo ra những không gian trải nghiệm mới. Không còn chỉ dừng lại ở sản xuất nông sản, cách làm nông ở đây đang có sự chuyển mình, gắn với dịch vụ và du lịch sinh thái, mở ra hướng đi linh hoạt hơn cho kinh tế nông nghiệp địa phương.
Sau nhiều thập kỷ gắn bó với nghề trồng cây ăn quả, ông Vũ Minh Thường, xã viên HTX Toàn Phú, vẫn giữ thói quen bắt đầu ngày mới trong khu vườn của mình. Những công việc quen thuộc như cắt tỉa cành, chăm sóc, thu hoạch từng lứa quả chín vẫn diễn ra đều đặn như một phần không thể thiếu trong nhịp sống của người nông dân.
Khu vườn ấy từng là nguồn thu nhập chính của gia đình ông cũng như của nhiều hộ nông dân khác trong vùng. Thế nhưng, khi thị trường nông sản ngày càng biến động, giá cả không còn ổn định, việc chỉ phụ thuộc vào cây trái dần bộc lộ những hạn chế. Những người nông dân gắn bó cả đời với vườn cây, ao cá như ông Thường bắt đầu đối diện với bài toán mới: Làm sao để duy trì sinh kế bền vững trên chính mảnh đất của mình.
Từ trăn trở đó, gia đình ông Thường đã mạnh dạn chuyển đổi hướng sản xuất. Không còn đơn thuần là làm nông nghiệp theo cách truyền thống, ông từng bước phát triển mô hình nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch trải nghiệm. Trên nền vườn cây sẵn có, không gian được cải tạo, bổ sung thêm nhiều hạng mục như khu lưu trú, bể bơi, nhà chòi, hồ câu cá… phục vụ nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng của du khách.
Ông Vũ Minh Thường chia sẻ: “Trước đây chỉ trông vào bán quả nên thu nhập bấp bênh, phụ thuộc nhiều vào thị trường. Khi chuyển sang làm thêm du lịch trải nghiệm, khách đến tham quan, ăn uống, nghỉ ngơi, thu nhập ổn định hơn. Quan trọng là mình vẫn giữ được vườn cây, không phải bỏ nghề”.
Không chỉ dừng lại ở việc có thêm khách, điều dễ nhận thấy là giá trị của khu vườn cũng đang thay đổi. Nếu như trước kia, hiệu quả kinh tế phụ thuộc chủ yếu vào sản lượng và giá bán nông sản thì nay, trên cùng một diện tích đất, đã hình thành nhiều nguồn thu khác nhau. Từ sản phẩm nông nghiệp, dịch vụ ăn uống, lưu trú cho đến các hoạt động trải nghiệm… tất cả góp phần tạo nên giá trị tổng hợp.
Cũng lựa chọn con đường chuyển đổi như vậy, anh Ngô Xuân Hiếu, xã viên HTX Toàn Phú, đã xây dựng mô hình nông nghiệp sinh thái đa dịch vụ ngay trên khu vườn của gia đình với tên gọi Đòng Đòng Farmstay.
Ngay từ khi bắt tay triển khai, anh lựa chọn hướng đi gần gũi với thiên nhiên, ưu tiên giữ lại tối đa cảnh quan nông nghiệp vốn có. Những hàng cây, luống rau, ao cá không bị thay thế mà được sắp xếp, kết nối lại để vừa phục vụ sản xuất, vừa tạo không gian trải nghiệm cho du khách. Song song với đó là việc hình thành các khu chức năng như: khu vui chơi, khu nghỉ dưỡng, khu ẩm thực… đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng.
Hiện mô hình của anh Hiếu đã cơ bản hoàn thành giai đoạn 1 và đang tiếp tục triển khai giai đoạn 2. Anh cho biết: “Năm 2026, chúng tôi dự kiến tiếp tục đầu tư, hoàn thiện khu lưu trú riêng biệt với các bungalow bố trí dọc sườn núi, khu vui chơi dành cho trẻ em, khu trải nghiệm chăm sóc thú cưng. Bên cạnh đó, sẽ bổ sung các hoạt động như: chơi Pickleball, câu cá; trải nghiệm trồng, chăm sóc rau, quả”.
Đến nay, HTX Toàn Phú đã từng bước hình thành hướng phát triển chung. Hiện HTX có 5 mô hình nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch trải nghiệm, trong đó 3 mô hình đã đi vào hoạt động, 2 mô hình đang tiếp tục hoàn thiện và dự kiến sớm đưa vào khai thác.
Điểm chung của các mô hình này là vẫn duy trì sản xuất nông nghiệp, nhưng không dừng lại ở việc bán sản phẩm thô. Thay vào đó, giá trị được gia tăng thông qua các hoạt động dịch vụ, trải nghiệm. Qua đó giúp HTX đa dạng nguồn thu, giảm phụ thuộc vào thị trường nông sản, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế cho từng xã viên.
Ông Hoàng Xuân Diện, Phó Chủ tịch HND phường Hoành Bồ cho biết: “Việc các xã viên trong HTX chuyển sang phát triển nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch trải nghiệm là hướng đi phù hợp, mang lại hiệu quả rõ rệt. Thời gian tới, Hội Nông dân phường sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các xã viên mở rộng mô hình, tăng cường tập huấn, kết nối, từng bước hình thành các sản phẩm nông nghiệp gắn với trải nghiệm đặc trưng. Qua đó không chỉ nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần phát huy hiệu quả tiềm năng đất đai, cảnh quan, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững”.
