Đợt bùng phát Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo đã khiến 4.018 người tử vong trong số 8.300 ca mắc được xác nhận kể từ khi dịch được công bố tại miền Đông nước này ngày 15/5. Trong bối cảnh dịch tiếp tục lan rộng nhanh, công tác ứng phó còn gặp nhiều trở ngại do thiếu nhân lực, thiếu kinh phí, bất ổn an ninh và sự phản đối từ một bộ phận cộng đồng.
Theo số liệu mới nhất do Bộ Y tế Congo công bố, đã có 4.018 người tử vong kể từ khi dịch bùng phát. Đây được đánh giá là đợt bùng phát Ebola có tốc độ lây lan nhanh nhất từ trước tới nay.
Tại tỉnh Ituri, tâm dịch hiện nay, một số nhân viên y tế đã tập trung tại thành phố Bunia để yêu cầu thanh toán tiền lương còn nợ. Kể từ khi dịch bùng phát, nhân viên tuyến đầu đã nhiều lần đình công, gây thêm khó khăn cho nỗ lực kiểm soát dịch bệnh.
Đầu tuần này, một quan chức cấp cao Liên hợp quốc cho biết, binh sĩ đã đốt một khu tạm trú cho người sơ tán ở Kigonze, ngoại ô Bunia, trong quá trình truy tìm vũ khí. Khu trại có một cơ sở tiếp nhận ban đầu dành cho bệnh nhân Ebola và vụ việc khiến khoảng 19.000 người phải rời đi.
Ông Julien Harneis, điều phối viên cấp cao của Liên hợp quốc về Ebola, cho biết việc thiết lập các cơ sở cách ly tạm thời và điều trị vốn đã rất khó khăn do thiếu kinh phí và nhân lực.
“Khi mất một trung tâm, chúng tôi mất năng lực ứng phó, mất cả khoản đầu tư đã bỏ ra và phải bắt đầu lại từ đầu. Quan trọng hơn cả, người dân sẽ không được tiếp cận sự chăm sóc mà họ thực sự cần” - ông Harneis cho biết.
Nhân viên cứu trợ nhiễm Ebola được chuyển tới Hà Lan
Tổ chức Bác sĩ Không Biên giới (Médecins Sans Frontières - MSF) cho biết một nhân viên cứu trợ của tổ chức đã nhiễm Ebola trong thời gian làm việc tại Congo. Người này được đưa tới Hà Lan bằng chuyến bay y tế chuyên dụng vào tối 1/10 và chuyển tới một khu cách ly đặc biệt thuộc Trung tâm Y tế Đại học Leiden.
“Thiệt hại về người của cuộc khủng hoảng này là chưa từng có tại Cộng hòa Dân chủ Congo, khi các cộng đồng đang phải đối mặt với đợt bùng phát Ebola lớn nhất từng được ghi nhận tại nước này” - MSF nhận định.
Ít nhất 50 nhân viên y tế đã tử vong sau khi nhiễm virus Ebola.
Phòng xét nghiệm lưu động đẩy nhanh xét nghiệm Ebola
Một trong những biện pháp được chính quyền địa phương sử dụng để kiểm soát dịch là triển khai các phòng xét nghiệm lưu động.
Tại Butembo, một nhóm y tế đang vận hành phòng xét nghiệm lưu động gần trung tâm điều trị Ebola. Bác sĩ Lota Kalubi cho biết, trước đây thời gian trả kết quả có thể lên tới 72 giờ, trong khi với các phòng xét nghiệm lưu động, có thể rút xuống còn 6 giờ.
Theo ông Michel Ngimba thuộc Viện Nghiên cứu Y sinh Quốc gia Congo, các phòng xét nghiệm lưu động cũng giúp lực lượng y tế tiếp cận những khu vực vốn khó tiếp cận.
“Nếu hôm nay xảy ra tình huống khẩn cấp, chẳng hạn tại Katwa, chúng tôi có thể khởi động xe và đưa cả phòng xét nghiệm tới Katwa” - ông Ngimba nói.
Bất ổn an ninh và sự phản đối của cộng đồng cản trở chống dịch
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) gần đây cảnh báo virus đang lan nhanh sang các khu vực y tế mới, gây sức ép lớn lên nguồn lực vốn hạn chế.
Theo WHO, đợt dịch hiện nay có nguy cơ vượt qua đợt Ebola nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận tại Tây Phi giai đoạn 2014-2016, khi hơn 11.000 người tử vong.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) ngày 1/10 cho biết số ca mắc mới được xác nhận đang giảm, nhưng điều này một phần có thể xuất phát từ tình trạng mất an ninh và khó khăn trong việc tiếp cận, vận động người dân hợp tác tại một số điểm nóng. Dịch đã chậm lại ở một số khu vực nhưng lại tăng nhanh ở những nơi khác.
Số ca mắc được xác nhận đã giảm từ khoảng 850 ca, trong đó 470 trường hợp tử vong mỗi tuần vào giữa tháng 7, xuống trung bình khoảng 490 ca và 230 ca tử vong mỗi tuần trong tháng 9.
Đầu tuần này, một chính trị gia Congo đã bị đánh đến chết tại một trong những ổ dịch mới sau khi lên tiếng bảo vệ các biện pháp ứng phó dịch bệnh của chính phủ, cho thấy mức độ căng thẳng và mất lòng tin trong cộng đồng.
