Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt trong lịch sử phát triển của địa phương. Sau chặng đường ấy là cả một quá trình tích lũy lâu dài từ truyền thống lịch sử, văn hóa đến những thành quả trong phát triển kinh tế - xã hội. Đây sẽ là điểm khởi đầu cho một chặng đường mới, với không gian phát triển rộng hơn, yêu cầu cao hơn và trách nhiệm lớn hơn.
Từ xa xưa Quảng Ninh đã nổi tiếng là một vùng "địa linh, nhân kiệt", bởi có vịnh Hạ Long - kỳ quan thiên nhiên thế giới; là cửa ngõ, phên giậu của Tổ quốc ở phía Đông Bắc; có hơn 500 di tích lịch sử và danh thắng đặc sắc gắn liền với sự nghiệp dựng nước và giữ nước hào hùng của dân tộc; có Yên Tử - nơi khởi nguồn của thiền phái Trúc Lâm. Trên sông Bạch Đằng vẫn còn ghi đậm dấu ấn những chiến công hiển hách của ông cha ta chống quân xâm lược vào thế kỷ X và XIII. Quảng Ninh cũng là nơi có thương cảng Vân Đồn, một trong những thương cảng sầm uất nhất Việt Nam trong nhiều thế kỷ.
Trong giai đoạn cách mạng, Quảng Ninh còn là "cái nôi" của giai cấp công nhân và phong trào công nhân Việt Nam, là quê hương của phong trào "vô sản hóa", nơi đào luyện nên nhiều nhà cách mạng tiền bối tiêu biểu, góp phần thúc đẩy phong trào cách mạng trên cả nước, làm nên khí phách, bản lĩnh, tinh thần "Kỷ luật và Đồng tâm" của Đảng, của giai cấp công nhân và của cả dân tộc Việt Nam.
Trong hòa bình, xây dựng và đổi mới, Quảng Ninh tiếp tục là vùng đất tiên phong, nơi ý chí vượt khó, tinh thần sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và khát vọng vươn lên được thu hút thành sức mạnh phát triển. Từ một địa phương có cơ cấu kinh tế phụ thuộc lớn vào khai thác than, Quảng Ninh từng bước chuyển dịch sang mô hình kinh tế đa ngành, phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, dịch vụ, du lịch, kinh tế biển; đồng thời dành nguồn lực lớn đầu tư hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng dịch vụ công và đời sống nhân dân.
Những năm gần đây, Quảng Ninh liên tục nằm trong nhóm các địa phương dẫn đầu cả nước về năng lực cạnh tranh, cải cách hành chính, môi trường đầu tư và chất lượng điều hành. Hệ thống hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ, kết nối đường bộ, đường biển, hàng không; nhiều công trình động lực được hình thành; cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực. Quảng Ninh đã từng bước trở thành một trong những tỉnh đi đầu trong công cuộc đổi mới sáng tạo của vùng đồng bằng Bắc Bộ, một cực tăng trưởng của khu vực phía Bắc. Đời sống của người dân không ngừng được cải thiện.
Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là kết quả của một quá trình tích lũy lâu dài, nhưng đồng thời cũng mở ra một chặng đường hoàn toàn mới. Vị thế mới đòi hỏi tầm nhìn mới; không gian phát triển lớn hơn đòi hỏi năng lực quản trị cao hơn; những thành quả đã đạt được càng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục tiến lên. Thành phố Quảng Ninh không thể chỉ dừng lại ở việc đạt được một danh xưng mới, mà phải biến vị thế mới thành động lực phát triển mới, tạo ra những giá trị mới và nâng cao hơn nữa chất lượng cuộc sống của nhân dân.
Phát biểu tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất của Quốc hội khóa XVI, đồng chí Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh, khẳng định: Việc thành lập thành phố Quảng Ninh không chỉ mang ý nghĩa về danh xưng hay mô hình tổ chức mà quan trọng hơn là tạo ra không gian và động lực phát triển mới. Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mới chỉ là bước đầu, vấn đề đặt ra là sau khi được công nhận, Quảng Ninh phải làm gì để phát triển tương xứng với danh xưng, tiếp tục nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, giữ vững quốc phòng - an ninh và phát huy các lợi thế của địa phương. Với mục tiêu đặt ra đến năm 2030, Quảng Ninh đạt thu nhập bình quân trên 20.000 USD/người là một yêu cầu rất cao, đòi hỏi tốc độ tăng trưởng phải duy trì ở mức khoảng 12%/năm trở lên. Đây là áp lực lớn, đòi hỏi sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, cấp ủy, chính quyền các cấp và sự đồng thuận của nhân dân.
Theo PGS.TS. Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia, điều quyết định sự thành công của Quảng Ninh trong giai đoạn phát triển mới không chỉ nằm ở tài nguyên thiên nhiên, vị trí địa kinh tế hay hệ thống hạ tầng đã được đầu tư đồng bộ trong nhiều năm qua mà trước hết là ở chất lượng thể chế, năng lực quản trị và con người, là khát vọng phát triển, là tinh thần đoàn kết, đổi mới và ý chí vươn lên của cả hệ thống chính trị và nhân dân. Theo đó, từ tư duy quản trị, quy hoạch đô thị, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội đến đầu tư hạ tầng, giáo dục, y tế, văn hóa và an sinh xã hội đều phải được hoạch định với tầm nhìn dài hạn, quy mô lớn và tiêu chuẩn của một đô thị trực thuộc Trung ương. Mọi chủ trương, chính sách phải hướng tới xây dựng một thành phố hiện đại, thông minh, xanh, có sức cạnh tranh cao và phát triển vì con người.
Để hiện thực hóa yêu cầu đó, Quảng Ninh xác định tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy và phương thức vận hành chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng hiện đại, thông suốt, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ hiệu quả; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với bảo đảm nguồn lực. Cùng với đó là xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo.
Cùng với phát huy nội lực, Quảng Ninh cần tiếp tục mở rộng không gian huy động các nguồn lực xã hội, nhất là nguồn lực từ khu vực kinh tế tư nhân, các tập đoàn lớn trong và ngoài nước, đội ngũ trí thức, nhà khoa học, chuyên gia và cộng đồng doanh nhân. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành động lực mới, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Một yêu cầu quan trọng khác là phát triển phải đi cùng với nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế, thu nhập hay những công trình lớn, mà còn bằng chất lượng môi trường sống, hệ thống trường học, bệnh viện, nhà ở, việc làm, các thiết chế văn hóa và không gian công cộng; bằng khả năng để mọi người dân được tiếp cận và thụ hưởng thành quả phát triển.
Đặc biệt, trong không gian phát triển mới, sự quan tâm ấy phải được dành nhiều hơn cho công nhân, người lao động, đồng bào ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo và các nhóm yếu thế. Khoảng cách phát triển giữa các khu vực cần từng bước được thu hẹp để mỗi người dân, dù ở đô thị hay miền núi, vùng biển hay biên giới, đều cảm nhận rõ những giá trị mà quá trình phát triển mang lại.
Từ một vùng đất giàu truyền thống đến một thành phố trực thuộc Trung ương là một hành trình dài, được tạo nên từ nhiều thế hệ. Nhưng dấu mốc lịch sử chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó mở ra những thay đổi tốt đẹp hơn trong tương lai. Thành phố Quảng Ninh không chỉ tự hào về những gì đã đạt được, mà còn đứng trước một yêu cầu lớn hơn là phải tiếp tục đổi mới, phải phát triển nhanh nhưng bền vững, phải biến tiềm năng thành nguồn lực, biến lợi thế thành sức mạnh cạnh tranh. Đó cũng chính là hành trình mới của Quảng Ninh, khẳng định sức vươn lên của một thành phố hiện đại, năng động, đáng sống.
