Công tác dân số đang có những chuyển biến cả về quy mô, cơ cấu và chất lượng, đặt ra yêu cầu đổi mới cách tiếp cận trong giai đoạn mới. Từ chú trọng kế hoạch hóa gia đình, công tác dân số ở Quảng Ninh từng bước chuyển trọng tâm sang dân số và phát triển nhằm nâng cao chất lượng dân số, chủ động thích ứng với già hóa dân số và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.
Công tác dân số hiện nay được ngành dân số thành phố Quảng Ninh tập trung triển khai các nhóm chính sách trọng tâm, đó là duy trì mức sinh thay thế, thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số, kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh. Các chính sách đều tập trung vào mục tiêu: Tăng quy mô dân số, duy trì mức sinh thay thế, giảm chênh lệch giới tính khi sinh, chăm sóc người cao tuổi… nhằm giải quyết những tồn tại, hạn chế về công tác dân số.
Khám sức khỏe cho người cao tuổi tại Trạm Y tế xã Quảng Hà.
Năm 2025, tổng tỷ suất sinh của Quảng Ninh đạt 2,06 con/phụ nữ, thuộc nhóm đạt mức sinh thay thế. Tuy nhiên, mức sinh chịu tác động bởi nhiều yếu tố như việc làm, thu nhập, nhà ở, chi phí nuôi dạy con và khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục. Vì vậy, cùng với tuyên truyền, vận động, cần triển khai các giải pháp phù hợp, tạo điều kiện để các gia đình chủ động thực hiện mong muốn sinh con, góp phần duy trì mức sinh ổn định trong những năm tới.
Theo đó, ngành Y tế Quảng Ninh tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng các dịch vụ chăm sóc SKSS, sức khỏe bà mẹ và trẻ em; tăng cường tư vấn, khám sức khỏe trước hôn nhân, chăm sóc sức khỏe trước khi mang thai, sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Đây là những giải pháp quan trọng nhằm phát hiện sớm các nguy cơ về sức khỏe, góp phần nâng cao chất lượng dân số. Cùng với đó, chăm sóc dinh dưỡng, theo dõi sự phát triển của trẻ em và nâng cao sức khỏe người trong độ tuổi lao động cũng được quan tâm, hướng tới xây dựng nguồn nhân lực có sức khỏe, chất lượng và khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển.
Tại Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh, công tác tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân và chăm sóc SKSS được triển khai gắn với phát hiện, sàng lọc các nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thế hệ sau. Theo các bác sĩ, chủ động phát hiện các yếu tố nguy cơ từ trước khi mang thai có ý nghĩa quan trọng. Bệnh viện từng ghi nhận, điều trị cho hơn 60 bệnh nhi mang gene bệnh thalassemia. Đây là cơ sở để các cặp đôi có thêm thông tin, được tư vấn và đánh giá nguy cơ, từ đó chủ động hơn trong kế hoạch sinh con.
Bác sĩ Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh thăm khám sức khỏe cho phụ nữ sau sinh.
Việc chủ động chăm sóc sức khỏe cũng được tiếp nối trong suốt thai kỳ thông qua quản lý thai nghén và sàng lọc trước sinh. Bệnh viện Sản Nhi Quảng Ninh đã triển khai sàng lọc tiền sản giật trong 3 tháng đầu thai kỳ theo mô hình của Tổ chức Y học bào thai (FMF). Từ tháng 11/2023 đến tháng 12/2025, có 1.335 thai phụ đồng ý tham gia nghiên cứu, trong đó 1.187 trường hợp đủ điều kiện được theo dõi, phân tích đến khi kết thúc thai kỳ. Việc nhận diện sớm nhóm thai phụ có nguy cơ giúp bác sĩ có cơ sở tư vấn biện pháp dự phòng và theo dõi phù hợp, góp phần hạn chế biến chứng cho mẹ và thai nhi.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác dân số vẫn đứng trước một số vấn đề cần giải quyết. Quy mô dân số còn biến động; mức sinh tuy đạt mức thay thế nhưng chưa thật sự ổn định. Quảng Ninh đang trong thời kỳ dân số vàng nhưng tốc độ già hóa ngày càng nhanh, trong khi tư tưởng muốn có con trai ở một bộ phận người dân vẫn tác động đến cơ cấu giới tính khi sinh. Chất lượng dân số giữa các vùng còn chênh lệch, tình trạng tảo hôn vẫn tồn tại, tầm vóc, thể lực cần phải được cải thiện hơn nữa.
Trẻ em uống Vitamin A tại Trạm Y tế xã Quảng Đức.
Từ thực tế đó, công tác dân số cần tiếp tục đổi mới phương thức truyền thông, chú trọng vào từng nhóm đối tượng; đồng thời tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ, cộng tác viên dân số. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp sẽ tạo chuyển biến thực chất, góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển của Quảng Ninh trong giai đoạn mới.
