Bên cạnh việc đảm bảo việc làm và thu nhập ổn định, công tác chăm lo đời sống văn hóa, tinh thần và sức khỏe cho thợ mỏ đã trở thành kim chỉ nam, là nét đẹp văn hóa doanh nghiệp tốt đẹp mang lại giá trị bền vững cho ngành Than.
Để người thợ mỏ có một tinh thần thoải mái, yếu tố tiên quyết là họ phải được làm việc trong một môi trường an toàn, giảm thiểu sự mệt mỏi về thân thể. Những năm qua, chiến lược đẩy mạnh cơ giới hóa, tự động hóa và tin học hóa của TKV đã tạo nên một cuộc cách mạng thực sự về KHCN.
Tại các công ty Than Mạo Khê, Than Nam Mẫu, Than Hà Lầm, Than Khe Chàm... các hệ thống chống giữ lò bằng giàn chống thủy lực hiện đại, máy khấu, máng cào, băng tải than đã thay thế hầu hết các công đoạn lao động thủ công nặng nhọc. Không chỉ giúp tăng năng suất lao động, công nghệ mới còn triệt tiêu những nguy cơ mất an toàn, giúp người thợ lò giảm áp lực tâm lý căng thẳng khi bước vào ca sản xuất. Khi sự an toàn được đảm bảo và sức lực được giải phóng, tinh thần của thợ mỏ mới thực sự an yên để gắn bó lâu dài với vùng than.
Chăm sóc sức khỏe cho thợ mỏ cũng được TKV đặc biệt quan tâm. Điển hình là chương trình điều dưỡng, phục hồi sức khỏe định kỳ cho thợ mỏ. Những công nhân làm việc trong môi trường nặng nhọc, có sức khỏe suy giảm, hoặc bị ảnh hưởng bởi tai nạn lao động được đơn vị tổ chức đưa đi nghỉ dưỡng tại các trung tâm chất lượng cao, thụ hưởng chế độ xoa bóp vật lý trị liệu, tắm khoáng nóng tại Trung tâm Khoáng nóng Địa chất thuộc Công ty CP Địa chất mỏ. Ngoài ra, việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ được thực hiện nghiêm túc, các chương trình tầm soát bệnh nghề nghiệp, "rửa phổi" cho công nhân luôn được duy trì đều đặn hằng năm.
Đặc thù công việc của thợ mỏ đòi hỏi sự tập trung cao độ, vì vậy các hoạt động văn hóa, văn nghệ chính là "liều thuốc" hữu hiệu giải tỏa áp lực, tái tạo sức lao động cho người lao động. Phong trào này tại các đơn vị như: Vàng Danh, Núi Béo, Hòn Gai, Than Hạ Long, Tuyển than Cửa Ông... luôn được duy trì sôi nổi và lan tỏa rộng khắp.
Từ các hội diễn, giải thể thao nội bộ, đến những sự kiện quy mô lớn toàn ngành Than đã tạo ra những sân chơi lành mạnh, bổ ích. Công đoàn các cấp luôn giữ vai trò nòng cốt, chủ động thiết lập và phát huy hiệu quả hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao đồng bộ. Những trận bóng đá, bóng chuyền, những lời ca, tiếng hát sau giờ tan ca không chỉ giúp người lao động rèn luyện thể lực, thư giãn tinh thần, mà còn thắt chặt tình đoàn kết, xây dựng nếp sống văn minh, lành mạnh trong các doanh nghiệp.
Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam, đánh giá: Ngành Than là một trong những ngành kinh tế tiêu biểu trong việc triển khai các hoạt động chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho công nhân. Trước hết, công đoàn các cấp trong ngành Than luôn phối hợp với người sử dụng lao động dành một nguồn lực rất đáng kể để chăm lo đời sống cho công nhân, triển khai rất phong phú các hoạt động đến từng đối tượng thợ mỏ, nhất là các đối tượng khó khăn, người lao động ở vùng sâu, vùng xa, cả vợ chồng đều là thợ mỏ, công nhân có thành tích cao. Chúng tôi thấy, hoạt động của các cấp công đoàn trong ngành Than đều rất tỉ mỉ, chu đáo và ấm áp, để từ đó tạo ra sự gắn kết của đoàn viên với tổ chức công đoàn và thông qua đó giữ chân người lao động ở lại lâu dài trong bối cảnh tuyển dụng lao động của ngành Than rất khó khăn.
Có thể khẳng định, việc chăm lo đời sống tinh thần cho công nhân mỏ không chỉ là việc thực hiện các chế độ phúc lợi thông thường, mà còn là một chiến lược phát triển nguồn nhân lực cốt lõi. Sự đầu tư bài bản, toàn diện từ môi trường làm việc an toàn, các giải văn nghệ, thể thao, cho đến những bữa cơm đầm ấm, sự thăm hỏi kịp thời... đã tạo nên sợi dây liên kết vô hình, nhưng bền chặt. Đó chính là "đòn bẩy" tinh thần giúp những người thợ mỏ coi đơn vị như một gia đình, luôn giữ vững ngọn lửa nhiệt huyết, tiếp tục đóng góp công sức vào việc bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
