Bồi đắp lý tưởng, khơi dậy khát vọng của thanh niên thời đại số - Bài 1: Sứ mệnh trên vai thanh niên

Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam ngàn năm qua luôn được viết nên bằng nét bút kiên cường của các thế hệ cha anh, còn chất keo gắn kết và duy trì mạch nguồn vĩnh cửu ấy chính là dòng máu nóng đầy nhiệt huyết của tuổi trẻ hôm nay. Trên mỗi chặng đường cách mạng, các thế hệ thanh niên đều được tin tưởng, trao truyền sứ mệnh lịch sử thiêng liêng. Nếu như trong các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, lý tưởng cách mạng của thanh niên được thể hiện sâu sắc bằng lòng quả cảm, bằng ý chí “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” nơi trận tuyến, thì trong dòng chảy kỷ nguyên phát triển của dân tộc hôm nay, lý tưởng ấy lại được định hình bằng khát vọng cống hiến, ý chí tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; khả năng thích ứng, năng lực sáng tạo không giới hạn và bản lĩnh làm chủ không gian số.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt”. Người căn dặn sâu sắc rằng phải luôn chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên, đào tạo họ trở thành những người kế tục sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên”. Trong suốt tiến trình lãnh đạo cách mạng, Đảng và Nhà nước ta luôn xác định thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, là rường cột của nước nhà, là chủ nhân tương lai của đất nước.

Thế giới hiện nay đang chứng kiến những chuyển dịch địa chính trị phức tạp, sâu sắc, đan xen cùng sự bùng nổ vũ bão của Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trong môi trường số hiện đại, thế hệ trẻ Việt Nam có cơ hội tiếp cận kho tri thức nhân loại chưa từng có, nhưng đồng thời cũng chịu tác động trực tiếp của các luồng thông tin đa chiều, trong đó có thông tin sai lệch, xuyên tạc và độc hại. Làm thế nào để khơi dậy ý chí, khát vọng phát triển, đúc rèn lý tưởng cách mạng để những người trẻ trở thành chủ thể tích cực - những “chiến sĩ số” trong cuộc đấu tranh, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm, từ xa? Đây là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài, có ý nghĩa chiến lược đối với việc củng cố nguồn lực nội sinh và bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước.

Nước ta hiện nay có khoảng 22 triệu thanh niên, chiếm 21% dân số, đây là lực lượng xã hội to lớn và quan trọng. 10 năm qua, việc quán triệt và triển khai thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ giai đoạn 2015 – 2030 đã đạt được những kết quả quan trọng, tạo ra những chuyển biến sâu sắc trong bản chất tư duy, hành động của thanh niên.

Báo cáo của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cho thấy, đại bộ phận thanh niên Việt Nam đều thể hiện tinh thần yêu nước nồng nàn, lòng tự hào dân tộc sâu sắc, tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng. 100% đoàn viên mới kết nạp được học tập 4 bài lý luận chính trị (sửa đổi, bổ sung); 100% tổ chức Đoàn cấp tỉnh cũng đã tổ chức thành công các hội thi tìm hiểu về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lịch sử, văn hóa dân tộc với nhiều hình thức đa dạng, thu hút đông đảo đoàn viên, thanh niên tham gia, góp phần nâng cao nhận thức chính trị hiệu quả. Toàn Đoàn đã giới thiệu được 1.084.433 đoàn viên ưu tú cho Đảng xem xét kết nạp (đạt 72,3%); trong đó 597.887 đảng viên trẻ được kết nạp từ đoàn viên ưu tú (đạt 92%). Những con số này phản ánh chuyển biến tích cực về nhận thức chính trị và trách nhiệm xã hội của thế hệ trẻ trước vận hội phát triển mới của đất nước.

Nguồn sức mạnh nội sinh ấy được cụ thể hóa bằng nhiều phong trào hành động cách mạng lan tỏa từ miền núi, biên giới đến hải đảo. Những công trình, phần việc thanh niên không chỉ tạo ra giá trị kinh tế - xã hội thiết thực mà còn là môi trường để tuổi trẻ rèn luyện, trưởng thành và khẳng định trách nhiệm với cộng đồng, đất nước. Các phong trào của tuổi trẻ đã tạo dấu ấn xã hội sâu rộng: 36.312 diễn đàn “Thanh niên làm theo lời Bác” được tổ chức; 8.262 “Nhà nhân ái”, 773 “Nhà bán trú cho em” được xây dựng; hơn 3,658 triệu lượt thanh niên tham gia hiến hơn 2,822 triệu đơn vị máu. Phát biểu tại Đại hội XIV của Đảng, đồng chí Bùi Quang Huy, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, khẳng định, thế hệ trẻ ngày nay không chỉ kế thừa phẩm chất cần mẫn, thông minh của cha ông mà còn mang tinh thần dám nghĩ, dám làm, là lực lượng nòng cốt đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và bảo vệ Tổ quốc.

Bên cạnh những kết quả tích cực, cần thẳng thắn nhìn nhận vẫn còn những hạn chế đang đặt ra. Dưới tác động của mặt trái kinh tế thị trường và sự du nhập thiếu chọn lọc các sản phẩm văn hóa trên không gian mạng, một bộ phận thanh niên có biểu hiện phai nhạt lý tưởng, giảm sút ý chí phấn đấu, sống thực dụng, cá nhân, xa rời truyền thống. Một số người trẻ do nhận thức, do thiếu bản lĩnh và kỹ năng kiểm chứng thông tin đã bị các đối tượng xấu lợi dụng, lôi kéo, truyền bá tư tưởng cực đoan, xuyên tạc chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước hoặc cổ xúy những quan điểm lệch lạc dưới danh nghĩa “tự do ngôn luận”. Cá biệt có thanh thiếu niên vi phạm pháp luật, nảy sinh tâm lý bất mãn và hành vi lệch chuẩn.

Nguyên nhân của thực trạng trên, trước hết, xuất phát từ những hạn chế ở một số nơi, một số thời điểm, công tác tuyên truyền, giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, bồi dưỡng bản lĩnh và kỹ năng số cho thanh niên chưa thực sự được quan tâm đúng mức. Nội dung còn nặng tính truyền đạt một chiều; phương thức chậm đổi mới, chưa theo kịp đặc điểm tâm lý, nhu cầu và thói quen tiếp nhận thông tin của từng nhóm thanh niên. Sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, tổ chức Đoàn, Hội và các lực lượng xã hội có mặt chưa chặt chẽ. Trong kỷ nguyên số, thanh niên cần những cách giải thích khoa học, thuyết phục, gắn với thực tiễn, thay cho lối giáo dục khô cứng, rập khuôn.

Vì vậy, cần đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ cả nội dung và phương thức giáo dục; chuyển các giá trị lý tưởng từ điều được truyền đạt thành nhu cầu tự thân, niềm tin và kim chỉ nam cho hành động của tuổi trẻ.

Thực hiện: Nguyễn Mai Thương

Trình bày: Vũ Đức