Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, ngày (22/8), Quốc hội thảo luận tại hội trường về nội dung cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị.
Tham gia đóng góp ý kiến vào nội dung này, đại biểu Vũ Ngọc Lâm, Phó Giám đốc Sở Tài chính, ĐBQH tỉnh Quảng Ninh, bày tỏ sự thống nhất cao với tờ trình của Chính phủ và tập trung đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc vào Điều 18A liên quan đến quy định lấn biển.
Về thực tiễn nhu cầu quỹ đất ven biển, đại biểu nêu rõ các địa phương có biển như Quảng Ninh sở hữu hơn 250km đường biển nhưng đồi núi lại chiếm tới 80% diện tích, dẫn đến quỹ đất bằng phẳng để phát triển đô thị, dịch vụ, du lịch đã gần tới giới hạn. Trong khi đó, phần dư địa còn lại chủ yếu phải giữ cho rừng, cảnh quan, quốc phòng và an ninh. Trước thực tế này, việc tạo lập quỹ đất mới từ biển là con đường ngắn nhất để chuyển hóa nguồn tài nguyên không gian thành nguồn lực phát triển, giúp huy động vốn ngoài ngân sách mà không phải thu hồi đất nông nghiệp hay di dời các khu dân cư quy mô lớn, từ đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số.
Đối với phạm vi áp dụng quy định lấn biển, đại biểu chỉ ra sự bất cập khi báo cáo đánh giá tác động khẳng định đây là chính sách chung nhưng kỹ thuật thể hiện tại Điều 18A hiện chỉ áp dụng cho đô thị đặc biệt và giao thẩm quyền cho UBND thành phố. Điều này khiến các tỉnh, thành phố có biển khác khi muốn áp dụng phải trải qua ít nhất hai vòng thủ tục hành chính rất phức tạp.
Do đó, đại biểu kiến nghị cần thiết kế Điều 18A thành điều khoản áp dụng chung cho tất cả các tỉnh, thành phố có biển trên phạm vi cả nước, đồng thời thay thế cụm từ "UBND thành phố" bằng "UBND cấp tỉnh" và quy định rõ tiêu chí áp dụng ngay trong luật. Ngoài ra, Điều 18A cũng cần bổ sung quy định giao cho HĐND cấp tỉnh quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hỗ trợ đầu tư lấn biển để thống nhất với phương án đã chọn trong báo cáo đánh giá tác động.
Về vấn đề bảo vệ môi trường sinh thái, đại biểu đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu phải coi đây là điều kiện tiên quyết chứ không phải điều kiện kèm theo, bởi một quyết định sai lầm về lấn biển có thể phải trả giá bằng cả hệ thống sinh thái tự nhiên. Trên cơ sở đó, đại biểu đề xuất bổ sung vào Điều 18A các quy định cụ thể, trước hết là xác định rõ những khu vực nghiêm cấm lấn biển bao gồm vùng lõi và vùng đệm di sản thiên nhiên thế giới, khu vực bảo tồn, khu vực có rạn san hô, thảm cỏ biển, rừng ngập mặn và rừng phòng hộ.
Đồng thời, luật cần quy định việc đánh giá tác động tích lũy theo vùng thay vì chỉ đánh giá riêng lẻ từng dự án, nhằm tránh tình trạng nhiều dự án liền kề cộng hưởng gây biến đổi dòng chảy, bồi lắng hay sạt lở. Đại biểu đề nghị thiết lập cơ chế đảm bảo tài chính, giám sát chặt chẽ thông qua các quỹ phục hồi môi trường, hệ thống quan trắc tự động và công khai dữ liệu giám sát, gắn liền việc giao đất từng giai đoạn với kết quả quan trắc cụ thể để hiện thực hóa nguyên tắc phân kỳ đầu tư.
