Xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở là quá trình vun đắp nền tảng tinh thần cho cộng đồng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân và tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Việc thành lập xã Bình Liêu trên cơ sở sáp nhập thị trấn Bình Liêu, xã Húc Động và Vô Ngại không chỉ mở ra không gian phát triển mới cho địa phương miền núi, biên giới mà còn đặt ra yêu cầu xây dựng sự đồng thuận, gắn kết trong cộng đồng dân cư. Với đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 92,78% dân số, chủ yếu là các dân tộc Tày, Dao, Sán Chỉ và Kinh, địa phương xác định phát huy các giá trị văn hóa truyền thống là nền tảng quan trọng để xây dựng đời sống văn hóa cơ sở vững mạnh.
Minh chứng rõ nét là Ngày hội Soóng Cọ - ngày hội truyền thống của đồng bào Sán Chỉ trước đây ở xã Húc Động nay đã trở thành ngày hội chung của toàn xã Bình Liêu mới. Trong niềm vui hân hoan, người dân các dân tộc cùng tham gia tập luyện, biểu diễn các làn điệu dân ca, trò chơi dân gian và nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc. Không chỉ chung tay bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, ngày hội còn tạo không gian giao lưu, thắt chặt tình đoàn kết, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân và đời sống văn hóa lành mạnh ở cơ sở.
Không riêng tại xã Bình Liêu, sau gần một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” trên địa bàn tỉnh tiếp tục được triển khai sâu rộng và đạt nhiều kết quả tích cực. Hết năm 2025, toàn tỉnh có khoảng 97% gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”; 97,9% thôn, khu phố đạt danh hiệu “Thôn, khu phố văn hóa”. Cùng với đó, hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở được quan tâm đầu tư, nâng cấp và phát huy hiệu quả, tạo điều kiện để người dân tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao.
Hiện toàn tỉnh có trên 1.600 câu lạc bộ, tổ, đội văn nghệ với hơn 30.000 hội viên tham gia sinh hoạt thường xuyên. Theo đó, nhiều hoạt động văn hóa quần chúng từ tỉnh đến cơ sở tiếp tục được tổ chức góp phần khuyến khích nhân dân tích cực tham gia sáng tạo và hưởng thụ văn hóa, nâng cao đời sống tinh thần như: Ngày hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Quảng Ninh; Hội diễn nghệ thuật quần chúng tỉnh; giao lưu văn nghệ “Hát cho công nhân nghe - Nghe công nhân hát”; Liên hoan tiếng hát khu dân cư toàn tỉnh...
Việc xây dựng môi trường văn hóa trong cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp cũng được quan tâm đẩy mạnh. Nhiều đơn vị duy trì thường xuyên các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, tạo không gian sinh hoạt lành mạnh cho CNVCLĐ. Mới đây, Liên đoàn Lao động tỉnh tổ chức Ngày hội Văn hóa, thể thao CNVCLĐ cấp tỉnh năm 2026 với sự tham gia của 278 vận động viên thuộc 24 đoàn đến từ các công đoàn xã, phường, đặc khu trong tỉnh tranh tài ở bộ môn pickleball trong không khí sôi nổi, hào hứng.
Bà Phạm Thái Hải, Chủ tịch Công đoàn phường Hà Tu, chia sẻ: Các hoạt động văn hóa, thể thao được tổ chức thường xuyên đã tạo môi trường sinh hoạt lành mạnh cho đoàn viên, người lao động. Đây không chỉ là dịp để rèn luyện sức khỏe, giao lưu, gắn kết mà còn góp phần nâng cao đời sống tinh thần, xây dựng nếp sống văn minh, môi trường làm việc năng động, tích cực, giúp người lao động thêm gắn bó với cơ quan, đơn vị và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Bắt nhịp xu thế phát triển, đời sống văn hóa cơ sở ở Quảng Ninh tiếp tục được làm giàu bằng những cách làm sáng tạo, hiện đại. Bên cạnh việc duy trì các hoạt động văn hóa cộng đồng truyền thống, tỉnh chú trọng tổ chức các chương trình nghệ thuật quy mô lớn, chất lượng cao nhằm đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa ngày càng cao của nhân dân. Khởi đầu từ “Hạ Long concert 2025” đến “Quảng Ninh - Đất mỏ anh hùng”, “Tự hào theo Đảng quang vinh - Quảng Ninh vươn mình cất cánh”.... các chương trình nghệ thuật được đầu tư công phu, hiện đại đã tạo nên những không gian văn hóa mới, mang đến cho người dân cơ hội tiếp cận các sản phẩm nghệ thuật chất lượng cao ngay tại địa phương.
Xây dựng đời sống văn hóa từ cơ sở không chỉ là việc hoàn thành các tiêu chí hay danh hiệu văn hóa mà thực chất là một quá trình bền bỉ nhằm vun đắp nền tảng tinh thần của cộng đồng. Khi người dân thực sự được đặt ở vị trí trung tâm, trở thành chủ thể sáng tạo, gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa, văn hóa sẽ tiếp tục là điểm tựa tinh thần vững chắc, động lực nội sinh quan trọng cho sự phát triển nhanh, bền vững của Quảng Ninh trong giai đoạn mới.
