Trong nhiệm kỳ 2020 – 2025, công tác xây dựng, củng cố tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên tại tỉnh Quảng Ninh đã được tăng cường một cách đồng bộ, ngày càng đi vào chiều sâu với những bước đi chiến lược và cụ thể. Khởi điểm từ sự chỉ đạo kịp thời và hiệu quả, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Chương trình hành động số 19-CTr/TU ngày 30/9/2022 nhằm cụ thể hóa, triển khai sâu rộng và hiệu quả Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII “về tăng cường củng cố, xây dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên trong giai đoạn mới,” đảm bảo sự phù hợp tối đa với thực tiễn đặc thù của tỉnh.
Trong nhiệm kỳ qua, Quảng Ninh đã mạnh dạn triển khai nhiều mô hình mới, cách làm hay, sáng tạo, mang lại hiệu quả rõ nét trong công tác xây dựng Đảng. Cụ thể hóa bằng việc ban hành Hướng dẫn thực hiện mô hình “Chi bộ bốn tốt”, “Đảng bộ cơ sở bốn tốt”. Đồng thời, tỉnh đã tiến hành thí điểm mô hình sinh hoạt chuyên đề “Chi bộ 35” và sinh hoạt chuyên đề về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, góp phần nâng cao chất lượng tự phê bình và phê bình, làm cho sinh hoạt đảng thêm sinh động, thiết thực.
Cùng với việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, Tỉnh ủy đã chỉ đạo thường xuyên rà soát, sắp xếp, kiện toàn, hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ công tác, quy chế làm việc của các loại hình tổ chức cơ sở đảng để thích ứng với đặc điểm tình hình và loại hình tổ chức. Điển hình là việc quan tâm chỉ đạo đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo của Đảng bộ Than Quảng Ninh trong vai trò nòng cốt của các tổ chức đảng và đội ngũ đảng viên vùng Mỏ (theo Quyết định số 1256-QĐ/TU ngày 07/12/2023 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy), góp phần quan trọng để Đảng bộ tỉnh không ngừng tăng cường, phát huy bản chất giai cấp công nhân của Đảng, xứng đáng với truyền thống là một trong những cái nôi của giai cấp công nhân và phong trào công nhân Việt Nam. Tương tự, tỉnh cũng tiếp tục đổi mới phương thức, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; các tổ chức đảng trực thuộc đảng bộ xã, phường, thị trấn, tổ chức đảng ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tôn giáo, biên giới, biển đảo; luôn gắn nhiệm vụ xây dựng tổ chức đảng với lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương, đơn vị.
Nhằm tăng cường sự gắn kết giữa cấp ủy cấp trên và cấp cơ sở, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã chỉ đạo các cấp ủy trực thuộc làm tốt việc phân công cấp ủy viên theo dõi, phụ trách các chi, đảng bộ cơ sở, chi bộ trực thuộc và trực tiếp dự sinh hoạt chi bộ (theo Quy định số 345-QĐ/TU ngày 12/8/2021 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy). Nhiệm vụ này được quy định rất cụ thể: các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh không là bí thư, phó bí thư các huyện, thị, thành ủy và Đảng ủy trực thuộc tỉnh dự sinh hoạt chi bộ mỗi quý 1 lần; trong khi đó, các đồng chí là bí thư, phó bí thư các huyện, thị, thành ủy và đảng ủy trực thuộc tỉnh, cùng với ủy viên ban thường vụ, ủy viên ban chấp hành các đảng bộ trực thuộc tỉnh phải dự sinh hoạt chi bộ ít nhất mỗi quý 2 lần, không kể đột xuất. Ngoài ra, Đảng ủy viên cơ sở ngoài sinh hoạt thường xuyên ở chi bộ nơi sinh hoạt, phải dự với chi bộ khác trong đảng bộ ít nhất mỗi quý 1 lần, không kể đột xuất. Mục đích là để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của tổ chức cơ sở đảng.
Việc sắp xếp mô hình tổ chức cơ sở đảng trong các loại hình doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp theo ngành, hoặc địa bàn cũng được quan tâm đặc biệt. Trong nhiệm kỳ, Đảng bộ tỉnh đã chuyển giao 10 tổ chức cơ sở đảng với 8.957 đảng viên trực thuộc Đảng bộ Than Quảng Ninh thuộc Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh về Đảng bộ Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam thuộc Đảng bộ Khối Doanh nghiệp Trung ương theo Quy định số 60-QĐ/TW ngày 08/3/2022 của Ban Bí thư. Cùng với đó, chuyển giao 20 tổ chức đảng (gồm 2 chi bộ trực thuộc đảng bộ cơ sở, 2 đảng bộ bộ phận, 14 chi bộ cơ sở, 2 đảng bộ cơ sở ngân hàng) với tổng số 682 đảng viên thuộc các đảng bộ huyện, thị xã, thành phố, Đảng bộ Khối các cơ quan và doanh nghiệp tỉnh về Đảng bộ Khối Doanh nghiệp Trung ương. Tỉnh cũng tập trung củng cố, phát triển tổ chức đảng trong doanh nghiệp nhà nước sau cổ phần hoá; xây dựng, củng cố, phát triển, duy trì hoạt động và nâng cao vai trò, nhiệm vụ tổ chức đảng trong các đơn vị kinh tế tư nhân (doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước). Sự thống nhất, đồng bộ giữa các tổ chức đảng, chính quyền, chuyên môn, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội (Chi bộ, chi đoàn Thanh niên, công đoàn, chi hội Phụ nữ) được duy trì hiệu quả thông qua mô hình đảng bộ cơ quan đảng - đoàn thể, cơ quan chính quyền cấp huyện.
Đặc biệt, Quảng Ninh đã triển khai hoàn thành việc sắp xếp tổ chức cơ sở đảng và kết thúc, thành lập các tổ chức đảng cấp trên cơ sở theo các kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về triển khai tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW, ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII. Các quyết định quan trọng đã được ban hành: Quyết định số 1780, 1781-QĐ/TU ngày 25/01/2025 của Tỉnh ủy về kết thúc hoạt động của các Đảng đoàn, Ban cán sự Đảng trực thuộc Tỉnh ủy, Đảng bộ khối các cơ quan tỉnh; Quyết định số 1788, 1789-QĐ/TU ngày 03/02/2025 của Tỉnh ủy về thành lập Đảng bộ các cơ quan Đảng tỉnh và Đảng bộ UBND tỉnh; và Quyết định số 1886-QĐ/TU ngày 04/6/2025 của Tỉnh ủy về phê duyệt Đề án kết thúc hoạt động đảng bộ cấp huyện, đảng bộ cấp xã hiện nay và thành lập đảng bộ xã, phường, đặc khu; sắp xếp mô hình tổ chức đảng các cơ quan ngành dọc.
Công tác đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt cấp ủy và chi bộ được chú trọng. Tỉnh thống nhất duy trì nền nếp sinh hoạt đảng ủy cơ sở từ ngày 25 - 30 tháng trước để ban hành nghị quyết, thông báo, kết luận để lãnh đạo, sau đó chi ủy chuẩn bị dự thảo nghị quyết và sinh hoạt chi bộ vào ngày mồng 3 hằng tháng. Công tác kiểm điểm tự phê bình, đánh giá, xếp loại chất lượng tổ chức đảng, đảng viên hằng năm từng bước được nâng cao, bảo đảm chất lượng theo hướng xuyên suốt, liên tục, đa chiều, có tiêu chí và thông qua sản phẩm cụ thể.
Trong nhiệm kỳ 2020 – 2025, công tác bồi dưỡng, kết nạp đảng viên luôn được các cấp ủy quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, đạt kết quả ấn tượng. Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, hằng năm Đảng bộ tỉnh đã hoàn thành, vượt chỉ tiêu kết nạp đảng viên (3,23%), nằm trong nhóm các tỉnh có số lượng, chỉ tiêu kết nạp đảng viên cao với các mô hình mới, cách làm hay, hiệu quả. Tổng số đảng viên kết nạp 2021-2025 là 14.789 đảng viên. Đến tháng 9/2025, toàn Đảng bộ tỉnh có trên 103.000 đảng viên (chiếm 7,3% dân số toàn tỉnh); nếu tính cả số đảng viên thuộc các tổ chức đảng các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp Trung ương trên địa bàn tỉnh (khoảng 20.000) thì tỷ lệ đảng viên/tổng dân số chiếm khoảng 9,3%, gần gấp đôi so với cả nước.
Cơ cấu đảng viên có sự chuyển biến tích cực, tỷ lệ đảng viên nữ, đảng viên là người dân tộc thiểu số đều có xu hướng tăng. Trong tổng số đảng viên mới, đảng viên nữ chiếm 50% (7.395 người); đảng viên dân tộc thiểu số đạt 1.940 người (13,1%). Đặc biệt, dấu ấn nổi bật nhất là sự chuyển biến mạnh mẽ về cơ cấu độ tuổi. Toàn tỉnh có 6.289 đảng viên mới trong độ tuổi 18 – 30 (42,5%) và 4.447 đảng viên từ 31 – 35 tuổi (30,1%). Như vậy, nhóm đảng viên dưới 35 tuổi chiếm tới 72,6% tổng số kết nạp, kéo độ tuổi bình quân đảng viên mới xuống mức 31,5 tuổi. Đây là minh chứng rõ nét cho chủ trương trẻ hóa đội ngũ đảng viên, tạo nguồn kế cận dồi dào cho tổ chức đảng các cấp. Công tác kết nạp đảng viên trong học sinh, sinh viên từng bước được quan tâm, chú trọng, thể hiện qua việc Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Hướng dẫn số 05-HD/TU ngày 07/3/2024 “về công tác kết nạp đảng viên là học sinh, sinh viên trên địa bàn tỉnh”. Giai đoạn 2020 - 2025, toàn tỉnh đã kết nạp được 519 học sinh, sinh viên vào Đảng (học sinh 309, sinh viên 210).
Trình độ đảng viên cũng không ngừng tăng lên, trong 14.789 đảng viên mới, hơn 94% có trình độ THPT trở lên; số đảng viên có trình độ đại học và sau đại học chiếm trên 62% (8.460 đại học, 683 thạc sĩ, 13 tiến sĩ). Cơ cấu này cho thấy đội ngũ đảng viên mới đã và đang đáp ứng yêu cầu cao hơn về chuyên môn, năng lực, kỹ năng, phù hợp với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số của tỉnh.
Công tác phát triển tổ chức đảng, kết nạp đảng viên trong các đơn vị kinh tế tư nhân và khu công nghiệp, khu vực ngoài nhà nước, được quan tâm, đẩy mạnh. Trong 5 năm qua, đã kết nạp được 3.014 công nhân trực tiếp sản xuất, 1.172 lao động nông – lâm – ngư nghiệp, thể hiện sự cân bằng hợp lý giữa trí thức và lao động sản xuất, giữa nguồn nhân lực ở khu vực đô thị – công nghiệp và nông thôn – biển đảo. Điều này góp phần tạo nên nền tảng xã hội rộng lớn, giúp Đảng bám rễ sâu hơn vào đời sống nhân dân.
Song song với phát triển, công tác quản lý, rèn luyện đảng viên được thực hiện bảo đảm theo quy định, hướng dẫn của Trung ương, như Quy định số 213-QĐ/TW ngày 02/01/2020 của Bộ Chính trị và Hướng dẫn số 33-HD/BTCTW ngày 30/10/2020 của Ban Tổ chức Trung ương. Tỉnh ủy chỉ đạo tăng cường quản lý, giám sát đảng viên; đổi mới nội dung, hình thức sinh hoạt, bố trí thời gian, địa điểm phù hợp, tạo điều kiện cho đảng viên thường xuyên giữ mối liên hệ, phát huy thế mạnh, góp phần xây dựng địa phương, cơ sở. Việc rà soát, sàng lọc, đưa đảng viên không còn đủ tư cách ra khỏi Đảng được Tỉnh ủy và các cấp ủy trực thuộc tỉnh triển khai thực hiện nghiêm túc theo đúng Chỉ thị số 28-CT/TW ngày 21/01/2019 của Ban Bí thư và Hướng dẫn số 02-HD/BTCTW ngày 12/4/2021 của Ban Tổ chức Trung ương, thể hiện rõ tính kỷ luật của Đảng, khi đã đưa ra khỏi Đảng 49 đảng viên không còn đủ tư cách, góp phần làm trong sạch đội ngũ.
Những kết quả toàn diện trong công tác xây dựng, củng cố tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên của Quảng Ninh trong nhiệm kỳ 2020 – 2025 đã và đang tạo nên một nền tảng vững chắc, khẳng định năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ tỉnh, đóng góp thiết thực vào sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh.
Thực hiện: Sơn Thủy
Đồ họa: Vũ Đức
